Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
A patient with a fentanyl patch is given home-care advice. Which instruction is correct?
AApply each new patch over the same skin area
BThrow used patches loose into the household bin with the packaging
CCut the patch in half if the pain is mild
DAvoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch
2.FarmakologiaTrudny
A patient taking digoxin has nausea, yellow-green vision and a dangerous arrhythmia. Which specific treatment can bind the drug?
AFlumazenil
BIntravenous vitamin K (phytomenadione) given slowly
CProtamine sulfate
DDigoxin immune Fab (antibody fragments)
3.Obliczanie dawekŚredni
Dziecko o masie 34 kg ma zlecone 2 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 20 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
34 kg2 mg/kg20 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
Dziecku o masie ciała 20 kg zlecono 15 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 125 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz?
20 kg15 mg/kg125 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 7 mg/L po 2 h i 3 mg/L po 5 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 7 mg/L (2 h)C2 = 3 mg/L (5 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 67 kg ma stężenie (theophylline) równe 9 mg/L; docelowe wynosi 15 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
67 kgVd = 0,5 L/kgC = 9 → 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
3Roztwory
1.Farmakologia
Odpowiedź: D · Avoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch
Dlaczego to jest odpowiedź
Heat increases fentanyl absorption and can cause overdose. Sites are rotated, patches are never cut, and used patches are folded sticky sides together and disposed of safely, away from children and pets.
Odpowiedź
D · Avoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch
2.Farmakologia
Odpowiedź: D · Digoxin immune Fab (antibody fragments)
Dlaczego to jest odpowiedź
Digoxin immune Fab binds digoxin in the blood and makes it inactive. It is used for life-threatening toxicity, such as serious arrhythmias or severe hyperkalaemia.
Odpowiedź
D · Digoxin immune Fab (antibody fragments)
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 3,4 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Dawka z masy ciała
D = 2·34 = 68 mg
Objętość
V = 68/20 = 3,4 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.
Odpowiedź
V = 3,4 mL
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 12 mL
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka z masy ciała
15·20 = 300 mg
Objętość
V = (300/125)·5 = 12 mL
Odpowiedź
V = 12 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 2,454 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(7/3)/3 = 0,8473/3 = 0,2824 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,2824 = 2,454 h
Odpowiedź
t½ = 2,454 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 251,3 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·67 = 33,5 L
Potrzebny wzrost
15 − 9 = 6 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 33,5·6/(0,8·1) = 251,3 mg
Odpowiedź
LD = 251,3 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.