Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
Why are benzodiazepines used with great caution in older people?
AThey raise the risk of confusion, falls and fractures
BThey cause permanent hearing loss in older people
CThey are not absorbed from the gut after age 65
DThey cause severe high blood pressure in older people
2.FarmakologiaTrudny
Jaki jest główny mechanizm działania inhibitorów pompy protonowej, np. omeprazolu?
APokrywanie wrzodu, by go chronić
BZobojętnianie kwasu w żołądku
CKompetycyjne blokowanie receptorów histaminowych H2 na komórkach okładzinowych
DNieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych
3.Obliczanie dawekŚredni
Dziecko o masie 12 kg ma zlecone 20 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 50 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
12 kg20 mg/kg50 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
Wlew zawiera 40000 jednostek leku w 1000 mL. Zlecono 1200 jednostek na godzinę. Na jaką szybkość R ustawisz pompę, w mL/h?
40000 szt./1000 mL1200 szt./h
R = mL/h
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 6 mg/L po 1 h i 2,4 mg/L po 5 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.
C1 = 6 mg/L (1 h)C2 = 2,4 mg/L (5 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 48 lat (płeć: mężczyzna) waży 70 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2,1 mg/dL (186 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (ciprofloxacin) wynosi 500 mg przy klirensie kreatyniny 100 mL/min, a ułamek fe = 0,6 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
Odpowiedź: A · They raise the risk of confusion, falls and fractures
Dlaczego to jest odpowiedź
Older people are more sensitive to benzodiazepines and often eliminate them more slowly. Sedation, unsteadiness and confusion raise the risk of falls and fractures.
Odpowiedź
A · They raise the risk of confusion, falls and fractures
2.Farmakologia
Odpowiedź: D · Nieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych
Dlaczego to jest odpowiedź
IPP nieodwracalnie blokują pompę protonową, ostatni etap wydzielania kwasu. Leki H2 (np. famotydyna) działają wcześniej i słabiej; leki zobojętniające tylko neutralizują.
Odpowiedź
D · Nieodwracalne hamowanie H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 4,8 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Dawka z masy ciała
D = 20·12 = 240 mg
Objętość
V = 240/50 = 4,8 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.
Odpowiedź
V = 4,8 mL
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: R = 30 mL/h
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Stężenie
40000/1000 = 40 szt./mL
Szybkość pompy
R = 1200/40 = 30 mL/h
Odpowiedź
R = 30 mL/h
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: k = 0,2291 h⁻¹
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(6/2,4)/4 = 0,9163/4 = 0,2291 h⁻¹
Odpowiedź
k = 0,2291 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 328 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 48)·70/(72·2,1) = 42,59 mL/min
Współczynnik dawki (Dettli)
Q = 1 − 0,6·(1 − 42,59/100) = 0,6556
Skorygowana dawka
D = 0,6556·500 = 327,8 ≈ 328 mg
Odpowiedź
D = 328 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.