Farmakologia: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 6 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Obliczanie dawek

Dawka ze stężenia
objętość = dawka / stężenie
Dawka zależna od masy ciała
dawka = mg/kg × masa ciała
Tabletki
liczba = dawka / dawka w tabletce
Jednostki
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Metoda

  1. Przelicz zleconą dawkę i moc preparatu na tę samą jednostkę.
  2. Użyj wzoru „potrzebne przez dostępne razy ilość”: (D/H) × Q.
  3. Przy dawkach zależnych od masy ciała najpierw pomnóż przez masę w kg, a potem podziel dawkę dobową przez liczbę dawek.
  4. Najpierw oszacuj wynik i sprawdź, czy odpowiedź jest rozsądna.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.FarmakologiaŚredni

Częściowego agonistę podaje się razem z dużą dawką pełnego agonisty. Co dzieje się z odpowiedzią?

  1. APodwaja się, bo oba leki aktywują receptor
  2. BPozostaje dokładnie taka sama jak przy samej dużej dawce pełnego agonisty
  3. CSłabnie, bo częściowy agonista konkuruje o receptory
  4. DWzrasta powyżej maksimum pełnego agonisty
2.FarmakologiaTrudny

Beta-lactam antibiotics show time-dependent killing. What does this mean for administration?

  1. AA single very large daily dose works best
  2. BDoses can be given at any time as long as the daily total is right
  3. CDoses should be given on time at evenly spaced intervals
  4. DDoses should be given only when the patient has a fever
3.Obliczanie dawekŚredni
1:1000ampułkaV = ? mL

Ampułka epinefryny (adrenaliny) ma oznaczenie 1:1000 (1 mg/mL). Zlecono 0,3 mg IM w anafilaksji. Jaką objętość V pobierzesz?

1:10000,3 mg
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
50k szt.1000 mL? mL/h1500 szt./h

Wlew zawiera 50000 jednostek leku w 1000 mL. Zlecono 1500 jednostek na godzinę. Na jaką szybkość R ustawisz pompę, w mL/h?

50000 szt./1000 mL1500 szt./h
R = mL/h
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
VCss​ = 4 mg/LR = ? mg/minCL = 600 mL/min

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Klirens lidokainy u pacjenta wynosi 600 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/min utrzymuje stężenie w stanie stacjonarnym na poziomie 4 mg/L?

CL = 600 mL/minCss = 4 mg/L
R = mg/min
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
VCss,avg​ = ?750 mg · q12hCL = 3 L/hS = 1 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 3 L/h. Każda dawka to 750 mg leku (vancomycin). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.

CL = 3 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 750 mg
Css,avg = mg/L

3Roztwory

1.Farmakologia

Odpowiedź: C · Słabnie, bo częściowy agonista konkuruje o receptory

Dlaczego to jest odpowiedź

Częściowy agonista ma mniejszą skuteczność. Gdy wypiera pełnego agonistę z receptorów, całkowita odpowiedź spada. Z tego powodu buprenorfina może wywołać zespół odstawienia u osób przyjmujących pełnych agonistów opioidowych.

Odpowiedź

C · Słabnie, bo częściowy agonista konkuruje o receptory
2.Farmakologia

Odpowiedź: C · Doses should be given on time at evenly spaced intervals

Dlaczego to jest odpowiedź

For beta-lactams, efficacy depends on the time the drug level stays above the minimum inhibitory concentration. Evenly spaced, on-time doses, or extended infusions, support this.

Odpowiedź

C · Doses should be given on time at evenly spaced intervals
3.Obliczanie dawek

Odpowiedź: V = 0,3 mL

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Stężenie

1:1000 = 1 g/1000 mL = 1 mg/mL

Objętość

V = 0,3/1 = 0,3 mL

Odpowiedź

V = 0,3 mL

Etykiety w USA podają teraz mg/mL (1 mg/mL = 1:1000; 0,1 mg/mL = 1:10 000). Nigdy nie podawaj epinefryny 1 mg/mL w szybkim wstrzyknięciu dożylnym.

4.Obliczanie dawek

Odpowiedź: R = 30 mL/h

Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.

Stężenie

50000/1000 = 50 szt./mL

Szybkość pompy

R = 1500/50 = 30 mL/h

Odpowiedź

R = 30 mL/h
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: R = 2,4 mg/min

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens w L/min

600 mL/min = 0,6 L/min

Szybkość wlewu

R = 0,6·4 = 2,4 mg/min

Odpowiedź

R = 2,4 mg/min
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Css,avg = 20,83 mg/L

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Średnie stężenie w stanie stacjonarnym

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·750/(3·12) = 20,83 mg/L

Odpowiedź

Css,avg = 20,83 mg/L

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology