Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
A patient with Addison's disease on hydrocortisone develops a fever with flu. What is the usual advice?
AIncrease the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
BStop the hydrocortisone until the fever settles, to let the body recover
CHalve the hydrocortisone to reduce side effects
DMake no change, as illness does not affect cortisol needs
2.FarmakologiaTrudny
Why is clavulanic acid combined with amoxicillin (co-amoxiclav)?
AIt inhibits beta-lactamase enzymes that would destroy amoxicillin
BIt reduces the risk of penicillin allergy
CIt slows the kidney excretion of amoxicillin
DIt makes amoxicillin cross the blood–brain barrier more easily
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 45 kg i ma zleconą jednorazową dawkę 20 mg/kg. Wyznacz dawkę D w mg.
45 kg20 mg/kg
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Wlew zawiera 20000 jednostek leku w 500 mL. Zlecono 500 jednostek na godzinę. Na jaką szybkość R ustawisz pompę, w mL/h?
20000 szt./500 mL500 szt./h
R = mL/h
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 240 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 12 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.
D = 240 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Okres półtrwania leku (tobramycin) u pacjenta wynosi 3,5 h. Cel to szczyt 6 mg/L i wartość dolna 1 mg/L. Zakładając szybkie dawki dożylne i eliminację pierwszego rzędu, jaki odstęp między dawkami τ pozwala, aby stężenie spadło od szczytu do wartości dolnej? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
t½ = 3,5 hCpeak = 6 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
3Roztwory
1.Farmakologia
Odpowiedź: A · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
Dlaczego to jest odpowiedź
During illness, the body needs more cortisol, so patients usually double their glucocorticoid dose as instructed. If they cannot keep tablets down, they need injectable hydrocortisone and urgent care.
Odpowiedź
A · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
2.Farmakologia
Odpowiedź: A · It inhibits beta-lactamase enzymes that would destroy amoxicillin
Dlaczego to jest odpowiedź
Many bacteria produce beta-lactamases that inactivate penicillins. Clavulanic acid inhibits these enzymes, so amoxicillin can work against these organisms.
Odpowiedź
A · It inhibits beta-lactamase enzymes that would destroy amoxicillin
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 900 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka
20·45 = 900 mg
Odpowiedź
D = 900 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: R = 12,5 mL/h
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Stężenie
20000/500 = 40 szt./mL
Szybkość pompy
R = 500/40 = 12,5 mL/h
Odpowiedź
R = 12,5 mL/h
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Vd = 20 L
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 240/12 = 20 L
Odpowiedź
Vd = 20 L
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 9 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹
Odstęp między dawkami
τ = ln(6/1)/0,198 = 1,792/0,198 = 9,047 ≈ 9 h
Odpowiedź
τ = 9 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 8, 12, 24 lub 36 h, i ponownie sprawdza stężenia.