Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
A patient takes regular paracetamol (acetaminophen) at home. Which teaching point best prevents accidental overdose?
AUse paracetamol only on an empty stomach
BTake an extra dose if the first one does not work within 10 minutes
CCheck cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
DTake paracetamol with alcohol to improve absorption
2.FarmakologiaTrudny
A patient on weekly methotrexate is prescribed trimethoprim for a urinary infection. What is the main risk?
AHypoglycaemia from reduced liver glucose output
BBone marrow suppression, because both drugs inhibit folate metabolism
CLoss of antibiotic effect because methotrexate binds trimethoprim
DSevere hypertension from the combination
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 60 kg. Zlecona dawka to 2 mg/kg na dobę, podzielona na 2 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
60 kg2 mg/kg/dobę2× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Zlecona dawka to 2900 jednostek leku dostępnego jako 10000 jednostek/mL. Pobierz dawkę do strzykawki 1 mL: jaką objętość V podajesz?
2900 units10000 units/mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 9 mg/L po 1 h i 2,3 mg/L po 5 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 9 mg/L (1 h)C2 = 2,3 mg/L (5 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 70 kg przyjmuje doustnie teofilinę (F = 1) co 12 h. Klirens wynosi 0,045 L/kg/h. Jaka dawka D w mg daje średnie stężenie w stanie stacjonarnym 15 mg/L?
Odpowiedź: C · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
Dlaczego to jest odpowiedź
Many combination products contain paracetamol, so a patient can take too much without realising. Regular alcohol use and liver disease also increase the risk of liver damage.
Odpowiedź
C · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
2.Farmakologia
Odpowiedź: B · Bone marrow suppression, because both drugs inhibit folate metabolism
Dlaczego to jest odpowiedź
Trimethoprim and methotrexate both inhibit dihydrofolate reductase, and trimethoprim also reduces methotrexate excretion. The combination can cause severe pancytopenia, so another antibiotic is chosen.
Odpowiedź
B · Bone marrow suppression, because both drugs inhibit folate metabolism
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 60 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
2·60 = 120 mg
Na dawkę
D = 120/2 = 60 mg
Odpowiedź
D = 60 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 0,29 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Objętość
V = 2900/10000 = 0,29 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 1 mL każda mała kreska to 0,01 mL.
Odpowiedź
V = 0,29 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 2,032 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(9/2,3)/4 = 1,364/4 = 0,3411 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,3411 = 2,032 h
Odpowiedź
t½ = 2,032 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 567 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,045·70 = 3,15 L/h
Dawka
D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 15·3,15·12/(1·1) = 567 mg