Farmakologia: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 6 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Obliczanie dawek

Dawka ze stężenia
objętość = dawka / stężenie
Dawka zależna od masy ciała
dawka = mg/kg × masa ciała
Tabletki
liczba = dawka / dawka w tabletce
Jednostki
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Metoda

  1. Przelicz zleconą dawkę i moc preparatu na tę samą jednostkę.
  2. Użyj wzoru „potrzebne przez dostępne razy ilość”: (D/H) × Q.
  3. Przy dawkach zależnych od masy ciała najpierw pomnóż przez masę w kg, a potem podziel dawkę dobową przez liczbę dawek.
  4. Najpierw oszacuj wynik i sprawdź, czy odpowiedź jest rozsądna.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.FarmakologiaŚredni

Który lek jest odtrutką przy przedawkowaniu opioidów?

  1. ANalokson
  2. BFlumazenil
  3. CAcetylocysteina
  4. DAtropina
2.FarmakologiaTrudny

Antagonista niekompetycyjny (nieodwracalny) zmienia krzywą dawka–odpowiedź poprzez:

  1. APrzesunięcie krzywej w lewo
  2. BObniżenie odpowiedzi maksymalnej
  3. CZwiększenie nachylenia krzywej bez innych zmian
  4. DPrzesunięcie krzywej w prawo przy tym samym maksimum
3.Obliczanie dawekŚredni
024681010 mL

Dziecko o masie 6 kg ma zlecone 20 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 20 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?

6 kg20 mg/kg20 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
120 mg/5 mLV = ? mL

Dziecku o masie ciała 12 kg zlecono 12,5 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 120 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

12 kg12,5 mg/kg120 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
10100t (h)C (mg/L)1 h25 mg/L9 h13,5 mg/L

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (vancomycin) stężenie wynosi 25 mg/L po 1 h i 13,5 mg/L po 9 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.

C1 = 25 mg/L (1 h)C2 = 13,5 mg/L (9 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Vd = 0,3 L/kg1 → 10 mg/LD = ? mg78 kg

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 78 kg przyjmujący regularne dawki leku (gentamicin) jest w stanie stacjonarnym. Cel to szczyt 10 mg/L i wartość dolna 1 mg/L, a objętość dystrybucji wynosi 0,3 L/kg. Zakładając szybkie dawki dożylne, jaka dawka D podnosi stężenie od wartości dolnej do szczytu?

78 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg

3Roztwory

1.Farmakologia

Odpowiedź: A · Nalokson

Dlaczego to jest odpowiedź

Nalokson odwraca depresję oddechową wywołaną opioidami. Flumazenil odwraca działanie benzodiazepin, acetylocysteina leczy zatrucie paracetamolem, a atropina bradykardię lub zatrucie związkami fosforoorganicznymi.

Odpowiedź

A · Nalokson
2.Farmakologia

Odpowiedź: B · Obniżenie odpowiedzi maksymalnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Antagonista kompetycyjny przesuwa krzywą w prawo, ale większe dawki agonisty osiągają to samo maksimum. Niekompetycyjny obniża odpowiedź maksymalną.

Odpowiedź

B · Obniżenie odpowiedzi maksymalnej
3.Obliczanie dawek

Odpowiedź: V = 6 mL

Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.

Dawka z masy ciała

D = 20·6 = 120 mg

Objętość

V = 120/20 = 6 mL

Na strzykawce

Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.

Odpowiedź

V = 6 mL
4.Obliczanie dawek

Odpowiedź: V = 6,3 mL

Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.

Dawka z masy ciała

12,5·12 = 150 mg

Objętość

V = (150/120)·5 = 6,25 ≈ 6,3 mL

Odpowiedź

V = 6,3 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: t½ = 8,999 h

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Stała szybkości eliminacji

k = ln(25/13,5)/8 = 0,6162/8 = 0,07702 h⁻¹

Okres połowicznego rozpadu

t½ = 0,693/0,07702 = 8,999 h

Odpowiedź

t½ = 8,999 h
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 210,6 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,3·78 = 23,4 L

Dawka

D = 23,4·(10 − 1) = 210,6 mg

Odpowiedź

D = 210,6 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology