Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
A woman taking tamoxifen should report which symptom promptly?
AMild tiredness in the afternoon
BUnusual vaginal bleeding or a painful swollen leg
CMild hot flushes, especially at night, in the first months
DSlightly dry skin
2.FarmakologiaTrudny
Metotreksat w reumatoidalnym zapaleniu stawów przyjmuje się raz w tygodniu. Pacjent przez pomyłkę przyjmuje tę samą dawkę codziennie. Jakie jest główne zagrożenie?
AZahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
BCiężkie nadciśnienie z powodu zatrzymania płynów
CNasilenie zapalenia stawów z powodu tolerancji na lek
DHipoglikemia, bo metotreksat silnie pobudza wydzielanie insuliny
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 15 kg. Zlecona dawka to 20 mg/kg na dobę, podzielona na 3 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
15 kg20 mg/kg/dobę3× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Dziecku o masie ciała 20 kg zlecono 20 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 250 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz?
20 kg20 mg/kg250 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 170 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 8 mg/L, a okres półtrwania 3 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.
D = 170 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 3 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 72 lat (płeć: kobieta) waży 95 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,8 mg/dL (159 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (ciprofloxacin) wynosi 500 mg przy klirensie kreatyniny 120 mL/min, a ułamek fe = 0,6 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
Odpowiedź: B · Unusual vaginal bleeding or a painful swollen leg
Dlaczego to jest odpowiedź
Tamoxifen has oestrogen-like effects on the uterus and clotting, increasing the risk of endometrial cancer and venous thromboembolism. Hot flushes are common and expected.
Odpowiedź
B · Unusual vaginal bleeding or a painful swollen leg
2.Farmakologia
Odpowiedź: A · Zahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
Dlaczego to jest odpowiedź
Metotreksat hamuje reduktazę dihydrofolianową. Codzienne dawkowanie powoduje toksyczność w dzielących się tkankach, takich jak szpik kostny i błona śluzowa przewodu pokarmowego, co może być śmiertelne. Jako leczenie ratunkowe stosuje się kwas folinowy.
Odpowiedź
A · Zahamowanie czynności szpiku i zapalenie błon śluzowych z powodu toksyczności metotreksatu
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 100 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
20·15 = 300 mg
Na dawkę
D = 300/3 = 100 mg
Odpowiedź
D = 100 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 8 mL
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka z masy ciała
20·20 = 400 mg
Objętość
V = (400/250)·5 = 8 mL
Odpowiedź
V = 8 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Vd = 21,25 L
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 170/8 = 21,25 L
Odpowiedź
Vd = 21,25 L
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 306 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 72)·95/(72·1,8)·0,85 = 42,37 mL/min
Współczynnik dawki (Dettli)
Q = 1 − 0,6·(1 − 42,37/120) = 0,6118
Skorygowana dawka
D = 0,6118·500 = 305,9 ≈ 306 mg
Odpowiedź
D = 306 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.