Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
Dlaczego NLPZ, np. ibuprofen, zwiększają ryzyko wrzodów żołądka?
APodnoszą pH kwasu żołądkowego
BZwiększają liczbę bakterii Helicobacter pylori w żołądku
CZmniejszają ochronne prostaglandyny w błonie śluzowej żołądka
DBezpośrednio rozpuszczają warstwę śluzu
2.FarmakologiaTrudny
Lek X daje maksymalną odpowiedź 100% przy EC50 równym 1 mg. Lek Y daje maksymalną odpowiedź 100% przy EC50 równym 10 mg. Które stwierdzenie jest prawdziwe?
AX ma większą siłę działania niż Y, a oba mają tę samą skuteczność
BX ma większą skuteczność niż Y
CY ma większą siłę działania niż X, a oba mają tę samą skuteczność
DY ma większą skuteczność niż X
3.Obliczanie dawekŚredni
Dziecko o masie 21 kg ma zlecone 10 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 50 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
21 kg10 mg/kg50 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
Dziecku o masie ciała 18 kg zlecono 20 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 200 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz?
18 kg20 mg/kg200 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 72 kg ma otrzymać dożylną dawkę nasycającą leku (phenytoin sodium), aby osiągnąć stężenie substancji czynnej (phenytoin) 20 mg/L. Objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg, a współczynnik soli S = 0,92. Oblicz dawkę nasycającą LD leku (phenytoin sodium) w mg.
72 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 72 lat (płeć: mężczyzna) waży 68 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,3 mg/dL (115 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykły schemat leku (gentamicin) to 80 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu dawki odstęp wydłuża się proporcjonalnie do spadku klirensu. Oblicz nowy odstęp między dawkami τ. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
Odpowiedź: C · Zmniejszają ochronne prostaglandyny w błonie śluzowej żołądka
Dlaczego to jest odpowiedź
NLPZ hamują COX-1, obniżając prostaglandyny, które podtrzymują śluz, wydzielanie wodorowęglanów i przepływ krwi w błonie śluzowej żołądka.
Odpowiedź
C · Zmniejszają ochronne prostaglandyny w błonie śluzowej żołądka
2.Farmakologia
Odpowiedź: A · X ma większą siłę działania niż Y, a oba mają tę samą skuteczność
Dlaczego to jest odpowiedź
Niższe EC50 oznacza, że do uzyskania połowy efektu potrzeba mniej leku, więc X ma większą siłę działania. Oba osiągają to samo maksimum, więc ich skuteczność jest jednakowa.
Odpowiedź
A · X ma większą siłę działania niż Y, a oba mają tę samą skuteczność
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 4,2 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Dawka z masy ciała
D = 10·21 = 210 mg
Objętość
V = 210/50 = 4,2 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.
Odpowiedź
V = 4,2 mL
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 9 mL
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka z masy ciała
20·18 = 360 mg
Objętość
V = (360/200)·5 = 9 mL
Odpowiedź
V = 9 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 1096 mg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,7·72 = 50,4 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 50,4·20 = 1008 mg
Dawka nasycająca
LD = 1008/(0,92·1) = 1096 mg
Odpowiedź
LD = 1096 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 16,2 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 72)·68/(72·1,3) = 49,4 mL/min
Nowy odstęp
τ = 8·100/49,4 = 16,19 ≈ 16,2 h
Odpowiedź
τ = 16,2 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 12, 24, 36 lub 48 h.