Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Obliczenia farmaceutyczneŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Fiolka zawiera oxacillin 2000 mg w postaci proszku. Etykieta ćwiczeniowa zaleca dodanie 11,5 mL wody do wstrzykiwań; proszek zwiększa objętość o 1 mL. Jakie jest stężenie C w mg/mL po rekonstytucji?
2000 mg11,5 mL+1 mL
C = mg/mL
2.Obliczenia farmaceutyczneTrudny
Fiolka zawiera 2000 mg proszku. Dodajesz 9,4 mL rozcieńczalnika, a proszek dodaje 0,6 mL objętości. Zlecona dawka to 480 mg. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
2000 mg9,4 mL + 0,6 mL480 mg
V = mL
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 15 kg. Zlecona dawka to 15 mg/kg na dobę, podzielona na 2 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
15 kg15 mg/kg/dobę2× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Pacjent waży 52,8 lb. Zlecono 10 mg/kg jednorazowo, a roztwór podstawowy zawiera 40 mg w 1 mL. Przyjmując 1 kg = 2,2 lb, jaką objętość V podasz?
52,8 lb10 mg/kg40 mg/1 mL1 kg = 2,2 lb
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 10 mg/L po 1 h i 5,5 mg/L po 4 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 10 mg/L (1 h)C2 = 5,5 mg/L (4 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 75 kg ma stężenie (theophylline) równe 9 mg/L; docelowe wynosi 15 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
75 kgVd = 0,5 L/kgC = 9 → 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
3Roztwory
1.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: C = 160 mg/mL
Rekonstytucja: proszek zajmuje miejsce, więc objętość końcowa to rozpuszczalnik plus objętość proszku. Stężenie = lek w fiolce/objętość końcowa, a objętość do podania = dawka/stężenie. Na etykiecie z kilkoma mocami użyj stężenia odpowiadającego ilości rozpuszczalnika, którą rzeczywiście dodano. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość końcowa
11,5 + 1 = 12,5 mL
Stężenie
C = 2000/12,5 = 160 mg/mL
Odpowiedź
C = 160 mg/mL
2.Obliczenia farmaceutyczne
Odpowiedź: V = 2,4 mL
Od stężenia do objętości: najpierw zamień stężenie na mg na mL. Procent m/v to gramy na 100 mL, więc x% = 10x mg/mL. Stężenie stosunkowe 1:n to 1 g w n mL. Po rekonstytucji stężenie to dawka proszku podzielona przez objętość końcową (rozcieńczalnik + objętość proszku). Wtedy objętość = dawka/stężenie.
Objętość końcowa i stężenie
9,4 + 0,6 = 10 mL
C = 2000/10 = 200 mg/mL
Objętość
V = 480/200 = 2,4 mL
Odpowiedź
V = 2,4 mL
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 112,5 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
15·15 = 225 mg
Na dawkę
D = 225/2 = 112,5 mg
Odpowiedź
D = 112,5 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 6 mL
Dose calculation: the amount to give equals what is prescribed divided by what you have, times the quantity it comes in: amount = (desired dose/stock strength) × stock volume. Always keep the units the same (convert g to mg, mg to mcg first) and check that the answer is sensible.
Masa ciała w kg
52,8/2,2 = 24 kg
Dawka
10·24 = 240 mg
Objętość
V = (240/40)·1 = 6 mL
Odpowiedź
V = 6 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 3,478 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(10/5,5)/3 = 0,5978/3 = 0,1993 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,1993 = 3,478 h
Odpowiedź
t½ = 3,478 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 281,3 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·75 = 37,5 L
Potrzebny wzrost
15 − 9 = 6 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 37,5·6/(0,8·1) = 281,3 mg
Odpowiedź
LD = 281,3 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.