Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 18 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 4,5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 18 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 16 m/s z krawędzi dachu na wysokości 20 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 16 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 8 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 8 kgθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 85 N ciągnie przedni klocek o masie 9 kg; klocek o masie 2 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocków.
m1 = 2 kgm2 = 9 kgF = 85 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 28 m/s pod kątem 60° do poziomu w stronę muru odległego o 42 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 28 m/sθ = 60°x = 42 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 21 m/sθ = 25°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 400 m z prędkością 100 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.
r = 400 mv = 100 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka na nici o długości 1,1 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?
r = 1,1 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 2000 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 5° ze stałą prędkością 72 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 550 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2,5 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 2000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 5 kgh = 2,5 mL = 2,5 mμ = 0,25k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 10 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 22 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 10 gM = 1,5 kgh = 22 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,35 kg uderza w ścianę z prędkością 10 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 8 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,35 kgvin = 10 m/svout = 8 m/sΔt = 5 ms
Favg = N
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 0,4 kg na sprężynie o k = 120 N/m zostaje odciągnięty o 3 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 0,7 s (ze znakiem).
m = 0,4 kgk = 120 N/mA = 3 cmt = 0,7 s
x = cm
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek o masie 2,4 kg zostaje przymocowany do dolnego końca nierozciągniętej pionowej sprężyny o k = 320 N/m i puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największe wydłużenie xmax sprężyny w cm.
m = 2,4 kgk = 320 N/mg = 9,81 m/s²
xmax = cm
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,6 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f5 dla: harmoniczna numer 5.
v = 343 m/sn = 5L = 0,6 m
f5 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 532 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,5 mm. Ekran jest oddalony o 3 m. Znajdź odstęp Δy między sąsiednimi jasnymi prążkami.
λ = 532 nmd = 0,5 mmL = 3 m
Δy = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 8 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·18/4,5 = 8 s
Odpowiedź
t = 8 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 36 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 33,05 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 16²/(2·9,81) = 13,05 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 20 + 13,05 = 33,05 m
Odpowiedź
hmax = 33,05 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,923 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (8,875 + √(78,77 + 294,3))/9,81 = 2,874 s
Odpowiedź
t = 2,874 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: θ = 11,12 °
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Jednostki
v = 100/3,6 = 27,78 m/s
Kąt przechyłki
tan θ = v²/(r·g) = 27,78²/(400·9,81) = 0,1966
θ = 11,12°
Odpowiedź
θ = 11,12°
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 3,285 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Zerowy naciąg w najwyższym punkcie
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,1) = 3,285 m/s
Odpowiedź
vmin = 3,285 m/s
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 45,2 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 2000·9,81 = 19620 N
mg·sin θ = 19620·sin 5° = 1710 N
F = 1710 + 550 = 2260 N
Moc
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 2260·20 = 45200 W = 45,2 kW
Odpowiedź
P = 45,2 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 6,065 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(2,5 − 0,25·2,5) = 91,97 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,875) = 6,065 m/s
Odpowiedź
v = 6,065 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 313,7 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,22) = 2,078 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,01 + 1,5)·2,078/0,01 = 313,7 m/s
Odpowiedź
v = 313,7 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 1260 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,35·(8 + 10) = 6,3 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 6,3/0,005 = 1260 N
Odpowiedź
Favg = 1260 N
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: x = 2,712 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(120/0,4) = 17,32 rad/s
ω·t = 17,32·0,7 = 12,12 rad
Przemieszczenie
x = A·cos(ω·t) = 3·cos(12,12) = 2,712 cm
Odpowiedź
x = 2,712 cm
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: xmax = 14,71 cm
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Położenie równowagi i amplituda
x₀ = m·g/k = 2,4·9,81/320 = 0,07358 m = A
Najniższy punkt
xmax = 2A = 0,1472 m = 14,71 cm
Odpowiedź
xmax = 14,71 cm
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f5 = 714,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,6/5 = 0,48 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,48 = 714,6 Hz
Odpowiedź
f5 = 714,6 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: Δy = 3,192 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …