Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 80 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 5,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 80 km/htr = 1 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 10 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 11 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 10 mv0B = 11 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 18 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 18 kgθ = 45°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 50 N ciągnie przedni klocek o masie 1 kg; klocek o masie 5 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 5 kgm2 = 1 kgF = 50 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 18 m/s i ma ona upaść 30 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 18 m/sR = 30 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 30 m/s pod kątem 50° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 19 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 30 m/sθ = 50°hroof = 19 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 220 m z prędkością 50 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.
r = 220 mv = 50 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,4 kg na lekkiej nici o długości 0,7 m jest obracana po okręgu pionowym. W najniższym punkcie jej prędkość wynosi 8,5 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu Ttop nici w najwyższym punkcie.
m = 0,4 kgr = 0,7 mvbottom = 8,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 8 m wzdłuż zbocza.
θ = 45°μ = 0,15d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 800 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 4 kgh = 5 mL = 5 mμ = 0,2k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 3 kgm2 = 4,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,2 kg uderza w ścianę z prędkością 11 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 18 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,2 kgvin = 11 m/svout = 18 m/sΔt = 5 ms
Favg = N
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Ciężarek o masie 1,4 kg na sprężynie o k = 460 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 6 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 5 cm od położenia równowagi.
m = 1,4 kgk = 460 N/mA = 6 cmx = 5 cm
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciało wykonuje ruch harmoniczny z okresem 1,4 s i amplitudą 12 cm. Jaki najkrótszy czas t jest potrzebny, aby przejść z położenia równowagi do wychylenia 8,4 cm?
T = 1,4 sA = 12 cmx = 8,4 cm
t = s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 4 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 12 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 4 cmf = 12 cm
di = cm
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 650 nm przechodzi przez pojedynczą szczelinę o szerokości 0,05 mm. Znajdź kąt θ2 ciemnego prążka numer 2 względem kierunku prostego.
λ = 650 nma = 0,05 mmm = 2
θ2 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 67,12 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 22,22·1 = 22,22 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·5,5) = 44,89 m
Suma
d = 22,22 + 44,89 = 67,12 m
Odpowiedź
d = 67,12 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 0,9091 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
10 − ½g·t² = 11·t − ½g·t² → t = 10/11 = 0,9091 s
Odpowiedź
t = 0,9091 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,937 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 32,64 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·30/18² = 0,9083
Kąt
2θ = 65,28° → θ = 32,64°
Odpowiedź
θ = 32,64°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 57,36°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 69,68 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 19,28 m/s, vy = 22,98 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
19 = 22,98·t − 4,905·t²
t = (22,98 + √(22,98² − 2·9,81·19))/9,81 = 3,613 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 19,28·3,613 = 69,68 m
Odpowiedź
x = 69,68 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: θ = 5,108 °
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Jednostki
v = 50/3,6 = 13,89 m/s
Kąt przechyłki
tan θ = v²/(r·g) = 13,89²/(220·9,81) = 0,08938
θ = 5,108°
Odpowiedź
θ = 5,108°
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ttop = 21,67 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość w najwyższym punkcie
Energia kinetyczna zamienia się w energię potencjalną na wysokości 2r.
vtop² = 8,5² − 4·9,81·0,7 = 44,78 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
Siła naciągu i siła ciężkości są skierowane w dół, do środka.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,4·44,78/0,7 − 0,4·9,81 = 21,67 N
Odpowiedź
Ttop = 21,67 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 9,713 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·8·(0,7071 − 0,15·0,7071)) = 9,713 m/s
Odpowiedź
v = 9,713 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 62,64 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 39,24·(5 − 0,2·5) = 157 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 157 → x = √(2·157/800) = 0,6264 m = 62,64 cm
Odpowiedź
x = 62,64 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 2,4 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3 − 4,5)/(3 + 4,5)·3 = −0,6 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 4,5)·3 = 2,4 m/s
Odpowiedź
v′2 = 2,4 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 1160 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,2·(18 + 11) = 5,8 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 5,8/0,005 = 1160 N
Odpowiedź
Favg = 1160 N
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: v = 0,6012 m/s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(460/1,4) = 18,13 rad/s
Prędkość w x
v = ω·√(A² − x²) = 18,13·√(0,06² − 0,05²) = 0,6012 m/s
Odpowiedź
v = 0,6012 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: t = 0,1728 s
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = 2π/T = 2π/1,4 = 4,488 rad/s
Wyznacz czas
0,7 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,7) = 0,7754 rad
t = 0,7754/4,488 = 0,1728 s
Odpowiedź
t = 0,1728 s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = −6 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/12 − 1/4
di = −6 cm
Diagram promieni
pozorny, po tej samej stronie co przedmiot
Odpowiedź
di = −6 cm
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ2 = 1,49 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …