Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot potrzebuje do startu prędkości 260 km/h, a użyteczny pas startowy ma długość 1000 m. Jakie stałe przyspieszenie a jest potrzebne przy starcie z miejsca?
v₀ = 0v = 260 km/hs = 1000 m
a = m/s²
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 1,8 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 1,8 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 11 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 11 kgθ = 35°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 9,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 9,5 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 35° do poziomu i upadła 90 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 35°R = 90 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 34 m/sθ = 55°h = 10 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 100 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 100 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 150 m ma przechyłkę 12°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.
r = 150 mθ = 12°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 12 m wzdłuż zbocza.
θ = 25°μ = 0,2d = 12 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 2500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 4 kgh = 4,5 mL = 1 mμ = 0,25k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 20 kg lecący poziomo z prędkością 8 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 1 kg leci dalej do przodu z prędkością 64 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 19 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).
M = 20 kgu = 8 m/sm1 = 1 kgv′1 = 64 m/sm2 = 19 kg
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1900 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1800 kg. Wraki sczepiają się i suną 23,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,75. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 1,7 m ma przy małych wychyleniach okres 4,25 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 1,7 mT = 4,25 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 350 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 20 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 7 cm od położenia równowagi.
k = 350 N/mA = 20 cmx = 7 cm
U = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 6 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 15 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).
do = 6 cmf = 15 cm
m =
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,46 i płaszcz o n₂ = 1,41. Znajdź największy kąt θa względem osi włókna, pod którym światło z powietrza może wejść w koniec włókna i nadal być prowadzone przez całkowite wewnętrzne odbicie.
n1 = 1,46n2 = 1,41n0 = 1,00
θa = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: a = 2,608 m/s²
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v = 260/3,6 = 72,22 m/s
Przyspieszenie
a = v²/(2s) = 72,22²/(2·1000) = 2,608 m/s²
Odpowiedź
a = 2,608 m/s²
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 15,12 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(1,8 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 617,4 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·617,4))/(2·4,905) = 1,756 s
Głębokość
d = ½·9,81·1,756² = 15,12 m
Odpowiedź
d = 15,12 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,627 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (27,85 + √(775,7 + 196,2))/9,81 = 6,017 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 19,5·6,017 = 117,3 m
Odpowiedź
x = 117,3 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 26,2 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·100) = 26,2 m/s
Odpowiedź
vmax = 26,2 m/s (94,34 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 28,38 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w dół zbocza.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(150·9,81·0,5014/0,9158) = 28,38 m/s
Odpowiedź
vmax = 28,38 m/s
(102,2 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 7,538 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·12·(0,4226 − 0,2·0,9063)) = 7,538 m/s
Odpowiedź
v = 7,538 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 36,53 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 39,24·(4,5 − 0,25·1) = 166,8 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 166,8 → x = √(2·166,8/2500) = 0,3653 m = 36,53 cm
Odpowiedź
x = 36,53 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 5,053 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Pęd przed
p = M·u = 20·8 = 160 kg·m/s
Pęd po
160 = 1·64 + 19·v′2
v′2 = (160 − 64)/19 = 5,053 m/s
Odpowiedź
v′2 = 5,053 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 36,21 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,7/4,25² = 3,716 m/s²
Odpowiedź
g = 3,716 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: U = 0,8575 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·350·0,2² = 7 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·350·0,07² = 0,8575 J
Odpowiedź
U = 0,8575 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: m = 1,667
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/15 − 1/6
di = −10 cm
Powiększenie
m = −di/do = −(−10)/6 = 1,667
Odpowiedź
m = 1,667
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θa = 22,26 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.