Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 17 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 17 m/sapolice = 5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 4,2 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 4,2 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 20 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 20 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 4 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 4 kgm2 = 4 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 70° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 20 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 16 m/s pod kątem 30° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 16 m/sθ = 30°h = 15 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 40 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,4. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 40 km/hμ = 0,4g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 3000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 15° ściśnięto o 15 cm, opierając o nią klocek o masie 5 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Samochód o masie 1700 kg jadący z prędkością 8 m/s uderza w stojący samochód o masie 1100 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 1700 kgv1 = 8 m/sm2 = 1100 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,3 kg uderza w ścianę z prędkością 14 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 7 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,3 kgvin = 14 m/svout = 7 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 2 mH = 1 mb = 2 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 370 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 80 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 50 mm, położony 1,5 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz prędkość strumienia v. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę -10 °C, odbierając 2 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = -10 °CTH = 20 °CQ̇L = 2 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Silnik cieplny Carnota pobiera 170 kW ciepła ze źródła o temperaturze 450 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze 0 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.
TH = 450 °CT0 = 20 °CTL = 0 °CQ̇H = 170 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Małe źródło wysyła dźwięk równo we wszystkich kierunkach. Poziom wynosi 100 dB w odległości 2 m od niego. Znajdź poziom β2 w odległości 4 m, pomijając pochłanianie i odbicia.
β1 = 100 dBr1 = 2 mr2 = 4 m
β2 = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 589 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 1 m. Znajdź odległość y3 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 3.
λ = 589 nmd = 0,15 mmL = 1 mm = 3
y3 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 6,8 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·17/5 = 6,8 s
Odpowiedź
t = 6,8 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 34 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 77,47 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(4,2 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1441 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1441))/(2·4,905) = 3,974 s
Głębokość
d = ½·9,81·3,974² = 77,47 m
Odpowiedź
d = 77,47 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,421 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 20·cos 70° = 6,84 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 70° = 18,79 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·18,79/9,81 = 3,832 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 6,84·3,832 = 26,21 m
Odpowiedź
x = 26,21 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 18,26 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 16·sin 30° = 8 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 8²/(2·9,81) = 3,262 m
Wysokość nad ziemią
H = 15 + 3,262 = 18,26 m
Odpowiedź
H = 18,26 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: d = 15,73 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 40/3,6 = 11,11 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 11,11²/(2·0,4·9,81) = 15,73 m
Odpowiedź
d = 15,73 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 1,254 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·3000·0,15² = 33,75 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 5·9,81 = 49,05 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 33,75/(49,05·(0,2588 + 0,3·0,9659)) = 1,254 m
Odpowiedź
d = 1,254 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 21371 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·8/2800 = 4,857 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1700·8² = 54400 J
Kafter = ½·2800·4,857² = 33029 J
Utracona energia
ΔK = 54400 − 33029 = 21371 J
Odpowiedź
ΔK = 21371 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 630 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,3·(7 + 14) = 6,3 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 6,3/0,01 = 630 N
Odpowiedź
Favg = 630 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 58,86 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 1/2 = 3 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·2 = 58,86 kN
Odpowiedź
F = 58,86 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 2,533 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 1/2 = 2,5 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·2,5·2 = 61,8 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
v = √(2·(80000/1000 + 9,81·1,5)) = 13,76 m/s
Odpowiedź
v = 13,76 m/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: P = 45613 kPa
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 320/4,003 = 79,94 mol
T = 70 + 273,15 = 343,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 79,94·8,314·343,1/0,005 = 45613 kPa
Odpowiedź
P = 45613 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 10,5 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 313,1 K, T2 = 493,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(400/600)·(493,1/313,1) = 10,5 L
Odpowiedź
V2 = 10,5 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 2,228 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -10 + 273,15 = 263,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 2·293,1/263,1 = 2,228 kW
Odpowiedź
Q̇H = 2,228 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,228 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇L = 1381 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
T0 = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 0 + 273,15 = 273,1 K
Praca silnika
η = 1 − 293,1/723,1 = 0,5946
Ẇ = 0,5946·170 = 101,1 kW
Ciepło odbierane przez chłodziarkę
COPR = 273,1/(293,1 − 273,1) = 13,66
Q̇L = 13,66·101,1 = 1381 kW
Odpowiedź
Q̇L = 1381 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β2 = 93,98 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Stosunek natężeń
I₂/I₁ = (2/4)² = 0,25
Nowy poziom
β₂ = 100 + 10·log₁₀(0,25) = 93,98 dB
Odpowiedź
β2 = 93,98 dB
Każde podwojenie odległości obniża poziom o około 6 dB.
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y3 = 11,78 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …