Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 28 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 28 m/sapolice = 2,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 7 m/s z krawędzi dachu na wysokości 20 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 7 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 15 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 35° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 15 kgθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 6 kg na rampie nachylonej pod kątem 25° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 8 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 6 kgm2 = 8 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 30° do poziomu i upadła 65 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 30°R = 65 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 20 m/s pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 20 m/sθ = 60°h = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 19 m wzdłuż zbocza.
θ = 40°μ = 0,15d = 19 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 500 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 30° ściśnięto o 10 cm, opierając o nią klocek o masie 0,5 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,2. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Pocisk o masie 8 kg lecący poziomo z prędkością 34 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 4 kg leci dalej do przodu z prędkością 91 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 4 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).
M = 8 kgu = 34 m/sm1 = 4 kgv′1 = 91 m/sm2 = 4 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 29 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 19 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,5 kgvin = 29 m/svout = 19 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Rurka Prandtla w tunelu aerodynamicznym wskazuje różnicę 1200 Pa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Gęstość powietrza wynosi 1,2 kg/m³. Wyznacz prędkość powietrza v.
p0 − p = 1200 Paρ = 1,2 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Dysza fontanny jest skierowana pionowo w górę. Tuż pod dyszą rura zasilająca ma średnicę 50 mm i nadciśnienie 130 kPa. Średnica wylotu dyszy wynosi 20 mm, a różnica wysokości na długości dyszy jest pomijalna. Pomijając straty i opór powietrza, wyznacz wysokość H, na jaką strumień wznosi się nad dyszę. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 725 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 40 °C. Pobiera 4300 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 725 °CTL = 40 °CQH = 4300 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 1200 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 40 °C. Oba silniki wykonują tę samą pracę. Wyznacz Tm w °C.
TH = 1200 °CTL = 40 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,8 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f3 dla: harmoniczna numer 3.
v = 343 m/sn = 3L = 0,8 m
f3 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Przedmiot jest 40 cm przed zwierciadłem (typ: wklęsłe) o promieniu krzywizny 16 cm. Znajdź odległość obrazu di, dodatnią dla obrazu przed zwierciadłem (rzeczywistego) i ujemną dla obrazu za nim (pozornego).
do = 40 cmR = 16 cm
di = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 627,2 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·28/2,5 = 22,4 s
Droga
d = v·t = 28·22,4 = 627,2 m
Odpowiedź
d = 627,2 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 56 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 2,855 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−20 = 7·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 7·t − 20 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (7 + √(7² + 2·9,81·20))/9,81 = 2,855 s
Odpowiedź
t = 2,855 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 108,5 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 84,4 + 24,11 = 108,5 N
Odpowiedź
F = 108,5 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 52,42 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 78,48 N
m₁·g·sin θ = 24,88 N
μ·m₁·g·cos θ = 8,002 N
Przyspieszenie układu
a = (78,48 − 24,88 − 8,002)/14 = 3,257 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 8·(9,81 − 3,257) = 52,42 N
Odpowiedź
T = 52,42 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: v0 = 27,13 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·65/sin 60°) = 27,13 m/s
Odpowiedź
v0 = 27,13 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 24,42 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 20·cos 60° = 10 m/s
vy0 = 20·sin 60° = 17,32 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(17,32² + 2·9,81·10) = 22,28 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(10² + 22,28²) = 24,42 m/s
Odpowiedź
v = 24,42 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 14,03 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·19·(0,6428 − 0,15·0,766)) = 14,03 m/s
Odpowiedź
v = 14,03 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,7571 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·500·0,1² = 2,5 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 2,5/(4,905·(0,5 + 0,2·0,866)) = 0,7571 m
Odpowiedź
d = 0,7571 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = −23 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Pęd przed
p = M·u = 8·34 = 272 kg·m/s
Pęd po
272 = 4·91 + 4·v′2
v′2 = (272 − 364)/4 = −23 m/s
Odpowiedź
v′2 = −23 m/s
Znak minus oznacza, że drugi odłamek leci do tyłu.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 24 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,5·(19 + 29) = 24 N·s
Odpowiedź
J = 24 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 98,1 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1,5 + 2/2 = 2,5 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·4 = 98,1 kN
Odpowiedź
F = 98,1 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 3,524 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 1/2 = 3,5 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·3,5·1,5 = 52,79 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·1200/1,2) = 44,72 m/s
Odpowiedź
v = 44,72 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: H = 13,6 m
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Prędkość wylotowa
β = 20/50 = 0,4
v2 = √(2p1/(ρ(1 − β⁴))) = √(2·130000/(1000·0,9744)) = 16,33 m/s
Wysokość strumienia
Równanie Bernoulliego wzdłuż strumienia: w najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru, a ciśnienie znów jest atmosferyczne.
H = v2²/(2g) = 16,33²/(2·9,81) = 13,6 m
Odpowiedź
H = 13,6 m
15.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V = 436,2 L
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 320/4,003 = 79,94 mol
T = 55 + 273,15 = 328,1 K
Objętość
V = nRT/P = 79,94·8,314·328,1/500 = 436,2 L
Odpowiedź
V = 436,2 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 0,4772 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 80 + 273,15 = 353,1 K
Gęstość
ρ = 350·4,003/(8,314·353,1) = 0,4772 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 0,4772 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 2951 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 725 + 273,15 = 998,1 K
TL = 40 + 273,15 = 313,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 313,1/998,1 = 68,63 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,6863·4300 = 2951 kJ
Odpowiedź
Wmax = 2951 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 620 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 1200 + 273,15 = 1473 K
TL = 40 + 273,15 = 313,1 K
Równa praca
W = Q·(1 − Tlow/Thigh), a Q/T jest takie samo w każdym zbiorniku, więc W jest proporcjonalne do spadku temperatury.
Tm = (1473 + 313,1)/2 = 893,2 K = 620 °C
Odpowiedź
Tm = 620 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f3 = 321,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,8/3 = 1,067 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/1,067 = 321,6 Hz
Odpowiedź
f3 = 321,6 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = 10 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.