Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 27 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 27 m/sapolice = 5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 30 m/s² przez 1 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od startu uderzy w ziemię? Wyznacz t.
a = 30 m/s²t1 = 1 sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 13 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 13 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 7 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3,5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 7 kgm2 = 3,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 40 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 34 m/s pod kątem 70° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 8 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 34 m/sθ = 70°hroof = 8 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 10 kg zsuwa się na odcinku 19 m po zboczu nachylonym pod kątem 20° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,2. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 10 kgθ = 20°μ = 0,2d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Wózek o masie 0,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 9 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 3 m. Wyznacz siłę nacisku N, z jaką tor działa na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 0,5 kgh = 9 mR = 3 mg = 9,81 m/s²
N = N
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 15 kg lecący poziomo z prędkością 11 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 1 kg leci dalej do przodu z prędkością 54 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 14 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).
M = 15 kgu = 11 m/sm1 = 1 kgv′1 = 54 m/sm2 = 14 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 30 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 6 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,5 kgvin = 30 m/svout = 6 m/sΔt = 25 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Rurka Prandtla w tunelu aerodynamicznym wskazuje różnicę 1100 Pa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Gęstość powietrza wynosi 1,2 kg/m³. Wyznacz prędkość powietrza v.
p0 − p = 1100 Paρ = 1,2 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 200 mm do 100 mm i wznosi się o 5 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 320 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 4200 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 600 °C i oddaje 1554 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 600 °CQH = 4200 kJQL = 1554 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 22 °C, gdy na zewnątrz jest -5 °C, dostarczając do domu 10 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 22 °CTL = -5 °CQ̇H = 10 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 300 Hz poruszające się z prędkością 25 m/s i obserwator poruszający się z prędkością 10 m/s zbliżają się do siebie. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 300 Hzv = 343 m/svs = 25 m/svo = 10 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 532 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 800 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ2 maksimum rzędu 2.
N = 800 mm⁻¹λ = 532 nmm = 2
θ2 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 10,8 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·27/5 = 10,8 s
Odpowiedź
t = 10,8 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 54 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 7,581 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Faza napędzana
v₁ = 30·1 = 30 m/s
h₁ = ½·30·1² = 15 m
Lot swobodny do ziemi
Rozwiąż −h₁ = v₁·t₂ − ½·g·t₂² i weź dodatni pierwiastek.
t₂ = (30 + √(30² + 2·9,81·15))/9,81 = 6,581 s
t = 1 + 6,581 = 7,581 s
Odpowiedź
t = 7,581 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,421 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 40·cos 35° = 32,77 m/s
vy = v0·sin θ = 40·sin 35° = 22,94 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·22,94/9,81 = 4,677 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 32,77·4,677 = 153,3 m
Odpowiedź
x = 153,3 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 72,71 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 11,63 m/s, vy = 31,95 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
8 = 31,95·t − 4,905·t²
t = (31,95 + √(31,95² − 2·9,81·8))/9,81 = 6,253 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 11,63·6,253 = 72,71 m
Odpowiedź
x = 72,71 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 350,3 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 98,1·0,9397 = 92,18 N
F = μN = 0,2·92,18 = 18,44 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 18,44·19 = 350,3 J
Odpowiedź
Wf = 350,3 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: N = 4,905 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(9 − 6) = 58,86 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
N = mv²/R − mg = 0,5·58,86/3 − 4,905 = 4,905 N
Odpowiedź
N = 4,905 N
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 7,929 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Pęd przed
p = M·u = 15·11 = 165 kg·m/s
Pęd po
165 = 1·54 + 14·v′2
v′2 = (165 − 54)/14 = 7,929 m/s
Odpowiedź
v′2 = 7,929 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 720 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,5·(6 + 30) = 18 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 18/0,025 = 720 N
Odpowiedź
Favg = 720 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 47,82 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 1,5/2 = 3,25 m
A = H·b = 1,5·1 = 1,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,25·1,5 = 47,82 kN
Odpowiedź
F = 47,82 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 445 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 3/2 = 4 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·4·9 = 445 kN
Odpowiedź
F = 445 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: v = 42,82 m/s
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·1100/1,2) = 42,82 m/s
Odpowiedź
v = 42,82 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 266,7 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 80/32 = 2,5 mol
T = 95 + 273,15 = 368,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 2,5·8,314·368,1/0,05 = 153 kPa
Odpowiedź
P = 153 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 0,4806 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 293,1 K, T2 = 493,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(100/700)·(493,1/293,1) = 0,4806 L
Odpowiedź
V2 = 0,4806 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 49,92 °C
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 600 + 273,15 = 873,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 873,1·1554/4200 = 323,1 K = 49,92 °C
Odpowiedź
TL = 49,92 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,9148 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 10/10,93 = 0,9148 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,9148 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 333 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …