Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)t = ?20

Samochód jadący z prędkością 72 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.

v₀ = 72 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
d = ?

Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 3,1 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.

ttotal = 3,1 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 20°a = ?m = 9 kg

Klocek o masie 9 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 20° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 9 kgθ = 20°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 3,5 kg7,5 kgθ = 30°

Klocek o masie 3,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 30° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 7,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Rampa jest gładka (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 3,5 kgm2 = 7,5 kgθ = 30°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 10 m/s50°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 10 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 25 mv0​ = 35 m/s25°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 35 m/sθ = 25°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
50°L = 0,8 m0,5 kg

Kulka o masie 0,5 kg wisi na lekkiej nici o długości 0,8 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 50°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.

m = 0,5 kgL = 0,8 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
F = 165 N25°μ = 0,120 kg

Klocek o masie 20 kg rusza ze spoczynku u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 25° i jest ciągnięty w górę zbocza stałą siłą 165 N równoległą do zbocza. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Wyznacz prędkość v klocka po przebyciu 5 m w górę zbocza.

m = 20 kgF = 165 Nθ = 25°μ = 0,1d = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
1 kg3 m/s2,5 kg

Wózek o masie 1 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 1 kgm2 = 2,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
22 m/s10 m/s

Piłka o masie 0,25 kg uderza w ścianę z prędkością 22 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 10 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.

m = 0,25 kgvin = 22 m/svout = 10 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 2,5 mH = 2,5 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 2,5 mH = 2,5 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 2,5 mH = 1,5 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 2,5 mH = 1,5 mb = 1 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 40 mm, Cd​ = 0,61h = 1 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 40 mm. Poziom wody utrzymuje się 1 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,61. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 40 mmh = 1 mCd = 0,61g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
12d1​ = 200 mm, p1​ = 250 kPad2​ = 75 mm, p2​ = ?Δz = 2 m

Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 200 mm do 75 mm i wznosi się o 2 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 250 kPa, a prędkość 0,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.

d1 = 200 mmd2 = 75 mmp1 = 250 kPav1 = 0,5 m/sΔz = 2 mρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
180 g (N₂)V = 20 LT = 10 °CP = ?

Zbiornik o pojemności 20 L zawiera 180 g (N₂) w temperaturze 10 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.

m = 180 gM = 28,01 g/molV = 20 LT = 10 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (O₂) przechodzi od 250 kPa, 20 L, 25 °C do 200 kPa i 210 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 250 kPaV1 = 20 LT1 = 25 °CP2 = 200 kPaT2 = 210 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 400 °CTL​ = 30 °CEQH​QL​W

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 400 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 30 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.

TH = 400 °CTL = 30 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 20 °CTL​ = 0 °CHPQ̇H​ = 10 kWQ̇L​Ẇ = ?

Pompa ciepła utrzymuje w domu 20 °C, gdy na zewnątrz jest 0 °C, dostarczając do domu 10 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.

TH = 20 °CTL = 0 °CQ̇H = 10 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Pβ = ?r = 2 m

Mały głośnik promieniuje moc akustyczną 0,02 W równo we wszystkich kierunkach. Znajdź poziom natężenia dźwięku β w odległości 2 m.

P = 0,02 Wr = 2 mI0 = 10⁻¹² W/m²
β = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
θa​ = ?n1​ = 1,5n2​ = 1,42n0​ = 1,00

Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,5 i płaszcz o n₂ = 1,42. Znajdź największy kąt θa względem osi włókna, pod którym światło z powietrza może wejść w koniec włókna i nadal być prowadzone przez całkowite wewnętrzne odbicie.

n1 = 1,5n2 = 1,42n0 = 1,00
θa = °

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: t = 3,077 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Czas hamowania

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 20/6,5 = 3,077 s

Odpowiedź

t = 3,077 s
2.Kinematyka

Odpowiedź: d = 43,37 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Dwie części czasu

½·9,81·t₁² = 343·(3,1 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1063 = 0

Czas spadania

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1063))/(2·4,905) = 2,974 s

Głębokość

d = ½·9,81·2,974² = 43,37 m

Odpowiedź

d = 43,37 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,355 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 20° − 0·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0) = 3,355 m/s²

Odpowiedź

a = 3,355 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 5,128 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż nici

m₂·g = 73,58 N
m₁·g·sin θ = 17,17 N
μ·m₁·g·cos θ = 0 N

Przyspieszenie układu

a = (73,58 − 17,17 − 0)/11 = 5,128 m/s²

Odpowiedź

a = 5,128 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 1,562 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 10·cos 50° = 6,428 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 50° = 7,66 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·7,66/9,81 = 1,562 s

Odpowiedź

t = 1,562 s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 133,9 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 35·cos 25° = 31,72 m/s
vy = v0·sin θ = 35·sin 25° = 14,79 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 25 + 14,79·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (14,79 + √(218,8 + 490,5))/9,81 = 4,223 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 31,72·4,223 = 133,9 m

Odpowiedź

x = 133,9 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: T = 8,409 N

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najniższym punkcie

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·0,8·(1 − cos 50°) = 5,607 m²/s²

Siły w najniższym punkcie

m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
T = mg + mv²/L = 4,905 + 0,5·5,607/0,8 = 8,409 N

Odpowiedź

T = 8,409 N

Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 8,409 N.

8.Praca i energia

Odpowiedź: v = 5,67 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siły wzdłuż równi

m·g = 20·9,81 = 196,2 N
mg·sin θ = 82,92 N
μ·mg·cos θ = 17,78 N

Praca i energia

½mv² = (165 − 100,7)·5 = 321,5 J
v = √(2·321,5/20) = 5,67 m/s

Odpowiedź

v = 5,67 m/s
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 1,714 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (1 − 2,5)/(1 + 2,5)·3 = −1,286 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 2,5)·3 = 1,714 m/s

Odpowiedź

v′2 = 1,714 m/s
10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: J = 8 N·s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,25·(10 + 22) = 8 N·s

Odpowiedź

J = 8 N·s
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 183,9 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2,5 + 2,5/2 = 3,75 m
A = H·b = 2,5·2 = 5 m²
zasuwad = 2,5 mH = 2,5 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,75·5 = 183,9 kN

Odpowiedź

F = 183,9 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 3,308 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2,5 + 1,5/2 = 3,25 m
A = H·b = 1,5·1 = 1,5 m²
zasuwad = 2,5 mH = 1,5 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·3,25·1,5 = 42,08 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 1·1,5³/12 = 0,2813 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 3,25 + 0,2813/(3,25·1,5) = 3,308 m

Odpowiedź

ycp = 3,308 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 3,395 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·1) = 4,429 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,61·0,001257·4,429 = 0,003395 m³/s = 3,395 L/s

Odpowiedź

Q = 3,395 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: p2 = 224,2 kPa

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Ciągłość i Bernoulli

Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.

v2 = v1·(d1/d2)² = 0,5·(200/75)² = 3,556 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(0,5² − 3,556²)/1000 = −6,196 kPa
ρgΔz = 1000·9,81·2/1000 = 19,62 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) − ρgΔz = 250 + (−6,196) − 19,62 = 224,2 kPa

Odpowiedź

p2 = 224,2 kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: P = 756,4 kPa

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = m/M = 180/28,01 = 6,426 mol
T = 10 + 273,15 = 283,1 K

Ciśnienie

P = nRT/V = 6,426·8,314·283,1/0,02 = 756,4 kPa

Odpowiedź

P = 756,4 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 40,51 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 298,1 K, T2 = 483,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(250/200)·(483,1/298,1) = 40,51 L

Odpowiedź

V2 = 40,51 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: ηmax = 54,97 %

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 400 + 273,15 = 673,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 303,1/673,1 = 54,97 %

Odpowiedź

ηmax = 54,97 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇmin = 0,6822 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 0 + 273,15 = 273,1 K

Najlepszy możliwy COP

COPHP,max = TH/(TH − TL) = 293,1/(293,1 − 273,1) = 14,66

Minimalna moc

Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.

Ẇmin = Q̇H/COP = 10/14,66 = 0,6822 kW

Odpowiedź

Ẇmin = 0,6822 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: β = 86 dB

Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).

Natężenie

I = P/(4πr²) = 0,0003979 W/m²

Poziom

β = 10·log₁₀(0,0003979/10⁻¹²) = 86 dB

Odpowiedź

β = 86 dB
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: θa = 28,9 °

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Kąt graniczny na płaszczu

sin θc = 1,42/1,5 = 0,9467 → θc = 71,2°

Apertura numeryczna

NA = √(1,5² − 1,42²) = 0,4833

Kąt akceptacji

θa = arcsin(0,4833) = 28,9°

Odpowiedź

θa = 28,9°

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers