Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)t = ?10

Samochód jadący z prędkością 36 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.

v₀ = 36 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
AB: 22 m/s60 m

Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 60 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 22 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.

H = 60 mv0B = 22 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 25°a = ?m = 18 kg

Klocek o masie 18 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 18 kgθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
θ = 20°klocekv₀ = 3 m/s

Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 20° z prędkością 3 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?

v₀ = 3 m/sθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 16 m/s50°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 16 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 5 mv0​ = 14 m/s20°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 14 m/s pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 5 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 14 m/sθ = 20°h = 5 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
0,1 kgk = 200 N/mh = ?

Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 200 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,1 kg, ściska sprężynę o 8 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.

m = 0,1 kgk = 200 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Praca i energiaTrudny
h = 3 mL = 4 mμ = 0,2k = 500 N/m

Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 4 kgh = 3 mL = 4 mμ = 0,2k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
1300 kg13 m/s1700 kg

Samochód o masie 1300 kg jadący z prędkością 13 m/s uderza w stojący samochód o masie 1700 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1300 kgv1 = 13 m/sm2 = 1700 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
1900 kgv1​ = ?1100 kg

Samochód o masie 1900 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1100 kg. Wraki sczepiają się i suną 7 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.

m1 = 1900 kgm2 = 1100 kgd = 7 mμ = 0,8g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 3 mH = 2,5 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 3 mH = 2,5 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 1,5 mH = 1 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 1,5 mH = 1 mb = 1,5 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 20 mm, Cd​ = 0,64h = 6 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 20 mm. Poziom wody utrzymuje się 6 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,64. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 20 mmh = 6 mCd = 0,64g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
H = ?d1​ = 75 mmp1​ = 90 kPad2​ = 40 mm

Dysza fontanny jest skierowana pionowo w górę. Tuż pod dyszą rura zasilająca ma średnicę 75 mm i nadciśnienie 90 kPa. Średnica wylotu dyszy wynosi 40 mm, a różnica wysokości na długości dyszy jest pomijalna. Pomijając straty i opór powietrza, wyznacz wysokość H, na jaką strumień wznosi się nad dyszę. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d1 = 75 mmp1 = 90 kPa (nadciśnienie)d2 = 40 mmρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
H = m
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
380 g (O₂)V = 30 LT = 45 °CP = ?

Zbiornik o pojemności 30 L zawiera 380 g (O₂) w temperaturze 45 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.

m = 380 gM = 32 g/molV = 30 LT = 45 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (CO₂) przechodzi od 300 kPa, 2 L, 20 °C do 250 kPa i 60 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 300 kPaV1 = 2 LT1 = 20 °CP2 = 250 kPaT2 = 60 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 250 °CTL​ = ?EQH​ = 3400 kJQL​ = 2100 kJW

Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 3400 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 250 °C i oddaje 2100 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.

TH = 250 °CQH = 3400 kJQL = 2100 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
500 °CTm​ = ?25 °CABWA​WB​

Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 500 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 25 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.

TH = 500 °CTL = 25 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
θc = ?90°etanol, n1​ = 1,36woda, n2​ = 1,33

Światło rozchodzi się w ośrodku: etanol (n = 1,36) ku płaskiej granicy z ośrodkiem: woda (n = 1,33). Znajdź kąt graniczny θc, powyżej którego następuje całkowite odbicie.

n1 = 1,36n2 = 1,33
θc = °
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
f1​ = 15 cmf2​ = −15 cm50 cm30 cm

Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 30 cm: soczewka 1 o f₁ = 15 cm i soczewka 2 o f₂ = −15 cm. Przedmiot stoi 50 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).

f1 = 15 cmf2 = −15 cms = 30 cmdo = 50 cm
di2 = cm

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: t = 2,222 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 36/3,6 = 10 m/s

Czas hamowania

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 10/4,5 = 2,222 s

Odpowiedź

t = 2,222 s
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 2,727 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Czas spotkania

Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.

60 − ½g·t² = 22·t − ½g·t² → t = 60/22 = 2,727 s

Odpowiedź

t = 2,727 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 2,368 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 25° − 0,2·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,1813) = 2,368 m/s²

Odpowiedź

a = 2,368 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: d = 0,7352 m

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Opóźnienie

Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.

a = 9,81·(sin 20° + 0,3·cos 20°) = 6,121 m/s²

Droga

d = v₀²/(2a) = 3²/(2·6,121) = 0,7352 m

Odpowiedź

d = 0,7352 m
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 25,7 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 16·cos 50° = 10,28 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 50° = 12,26 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·12,26/9,81 = 2,499 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 10,28·2,499 = 25,7 m

Odpowiedź

x = 25,7 m
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 6,169 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 14·sin 20° = 4,788 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 4,788²/(2·9,81) = 1,169 m

Wysokość nad ziemią

H = 5 + 1,169 = 6,169 m

Odpowiedź

H = 6,169 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: h = 0,6524 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·200·0,08² = 0,64 J

Wysokość

m·g = 0,1·9,81 = 0,981 N
h = ½kx²/(mg) = 0,64/0,981 = 0,6524 m

Odpowiedź

h = 0,6524 m
8.Praca i energia

Odpowiedź: x = 58,76 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 39,24·(3 − 0,2·4) = 86,33 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 86,33 → x = √(2·86,33/500) = 0,5876 m = 58,76 cm

Odpowiedź

x = 58,76 cm
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 62248 J

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·13/3000 = 5,633 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1300·13² = 109850 J
Kafter = ½·3000·5,633² = 47602 J

Utracona energia

ΔK = 109850 − 47602 = 62248 J

Odpowiedź

ΔK = 62248 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v1 = 16,55 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Prędkość po zderzeniu

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,8·9,81·7) = 10,48 m/s

Pęd w zderzeniu

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 3000·10,48/1900 = 16,55 m/s

Odpowiedź

v1 = 16,55 m/s
(59,58 km/h)
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 104,2 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 3 + 2,5/2 = 4,25 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
zasuwad = 3 mH = 2,5 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4,25·2,5 = 104,2 kN

Odpowiedź

F = 104,2 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 25,9 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 1,5 + 1/2 = 2 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
zasuwad = 1,5 mH = 1 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·2·1,5 = 25,9 kN

Odpowiedź

F = 25,9 kN
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 2,181 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·6) = 10,85 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,64·0,0003142·10,85 = 0,002181 m³/s = 2,181 L/s

Odpowiedź

Q = 2,181 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: H = 9,982 m

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Prędkość wylotowa

β = 40/75 = 0,5333
v2 = √(2p1/(ρ(1 − β⁴))) = √(2·90000/(1000·0,9191)) = 13,99 m/s

Wysokość strumienia

Równanie Bernoulliego wzdłuż strumienia: w najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru, a ciśnienie znów jest atmosferyczne.

H = v2²/(2g) = 13,99²/(2·9,81) = 9,982 m

Odpowiedź

H = 9,982 m
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: P = 1047 kPa

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = m/M = 380/32 = 11,88 mol
T = 45 + 273,15 = 318,1 K

Ciśnienie

P = nRT/V = 11,88·8,314·318,1/0,03 = 1047 kPa

Odpowiedź

P = 1047 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 2,727 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 293,1 K, T2 = 333,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(300/250)·(333,1/293,1) = 2,727 L

Odpowiedź

V2 = 2,727 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: TL = 49,97 °C

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatura bezwzględna źródła

TH = 250 + 273,15 = 523,1 K

Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym

TL = TH·QL/QH = 523,1·2100/3400 = 323,1 K = 49,97 °C

Odpowiedź

TL = 49,97 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Tm = 207 °C

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 500 + 273,15 = 773,1 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K

Równe sprawności

1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.

Tm = √(773,1·298,1) = 480,1 K = 207 °C

Odpowiedź

Tm = 207 °C
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: θc = 77,94 °

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Załamanie pod 90°

sin θc = n₂/n₁ = 1,33/1,36 = 0,9779

Kąt graniczny

θc = arcsin(0,9779) = 77,94°

Odpowiedź

θc = 77,94°
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: di2 = −5,455 cm

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Obraz z soczewki 1

1/di1 = 1/15 − 1/50 → di1 = 21,43 cm

Przedmiot dla soczewki 2

do2 = 30 − 21,43 = 8,571 cm

Obraz końcowy

1/di2 = 1/(−15) − 1/8,571 → di2 = −5,455 cm

Odpowiedź

di2 = −5,455 cm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers