Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 19 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 4 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 19 m/sapolice = 4 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 60 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 27 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y nad ziemią się spotkają?
H = 60 mv0B = 27 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 2,5 m/s i zatrzymuje się po 1,3 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 2,5 m/sd = 1,3 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 3,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 25° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 8,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 3,5 kgm2 = 8,5 kgθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 36 m/s i ma ona upaść 55 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 36 m/sR = 55 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 17 m/sθ = 20°h = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 1 kg zsuwa się na odcinku 5 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,1. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 1 kgθ = 45°μ = 0,1d = 5 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 5000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 30° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 0,5 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Samochód o masie 2000 kg jadący z prędkością 11 m/s uderza w stojący samochód o masie 1800 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 2000 kgv1 = 11 m/sm2 = 1800 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,4 kg uderza w ścianę z prędkością 24 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 12 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,4 kgvin = 24 m/svout = 12 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 200 mm do 75 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 140 kPa, a prędkość 1,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm i wznosi się o 1 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 260 kPa, a prędkość 1,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 800 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 15 °C. Pobiera 4000 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 800 °CTL = 15 °CQH = 4000 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej -10 °C w kuchni o temperaturze 30 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 1 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 30 °CTL = -10 °CQ̇L = 1 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Światło wewnątrz przezroczystego bloku ulega całkowitemu odbiciu na granicy z ośrodkiem: woda (n = 1,33) dla każdego kąta padania powyżej 35°. Znajdź współczynnik załamania n1 bloku.
θc = 35°n2 = 1,33
n1 =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 60 cm: soczewka 1 o f₁ = 15 cm i soczewka 2 o f₂ = −15 cm. Przedmiot stoi 50 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 15 cmf2 = −15 cms = 60 cmdo = 50 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 9,5 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·19/4 = 9,5 s
Odpowiedź
t = 9,5 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 38 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: y = 35,78 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
60 − ½g·t² = 27·t − ½g·t² → t = 60/27 = 2,222 s
Wysokość spotkania
y = 27·2,222 − ½·9,81·2,222² = 35,78 m
Odpowiedź
y = 35,78 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,245
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 2,5²/(2·1,3) = 2,404 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 2,404/9,81 = 0,245
Odpowiedź
μ = 0,245
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 36,8 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 83,39 N
m₁·g·sin θ = 14,51 N
μ·m₁·g·cos θ = 3,112 N
Przyspieszenie układu
a = (83,39 − 14,51 − 3,112)/12 = 5,48 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 8,5·(9,81 − 5,48) = 36,8 N
Odpowiedź
T = 36,8 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 12,3 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·55/36² = 0,4163
Kąt
2θ = 24,6° → θ = 12,3°
Odpowiedź
θ = 12,3°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 77,7°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 3,329 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,814 + √(33,81 + 686,7))/9,81 = 3,329 s
Odpowiedź
t = 3,329 s
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 3,468 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 9,81·0,7071 = 6,937 N
F = μN = 0,1·6,937 = 0,6937 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 0,6937·5 = 3,468 J
Odpowiedź
Wf = 3,468 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 9,66 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·5000·0,12² = 36 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 36/(4,905·(0,5 + 0,3·0,866)) = 9,66 m
Odpowiedź
d = 9,66 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 57316 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 2000·11/3800 = 5,789 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·2000·11² = 121000 J
Kafter = ½·3800·5,789² = 63684 J
Utracona energia
ΔK = 121000 − 63684 = 57316 J
Odpowiedź
ΔK = 57316 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 14,4 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,4·(12 + 24) = 14,4 N·s
Odpowiedź
J = 14,4 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 154,5 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 3/2 = 3,5 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·4,5 = 154,5 kN
Odpowiedź
F = 154,5 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 43,99 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 2,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·1,75·2,5 = 43,99 kN
Odpowiedź
F = 43,99 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 101,3 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 240/4,003 = 59,96 mol
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Objętość
V = nRT/P = 59,96·8,314·273,1/200 = 680,8 L
Odpowiedź
V = 680,8 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 7,045 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Gęstość
ρ = 500·32/(8,314·273,1) = 7,045 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 7,045 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 2926 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 800 + 273,15 = 1073 K
TL = 15 + 273,15 = 288,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 288,1/1073 = 73,15 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,7315·4000 = 2926 kJ
Odpowiedź
Wmax = 2926 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,152 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 1/6,579 = 0,152 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,152 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: n1 = 2,319
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Współczynnik załamania bloku
n₁ = n₂/sin θc = 1,33/0,5736 = 2,319
Odpowiedź
n1 = 2,319
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di2 = −10,8 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.