Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 29 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 29 m/sapolice = 3,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 20 m/s z krawędzi dachu na wysokości 30 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 20 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 20 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą 150 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 20 kgF = 150 Nθ = 20°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 150 N ciągnie przedni klocek o masie 3 kg; klocek o masie 7 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 7 kgm2 = 3 kgF = 150 Nμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 36 m/s pod kątem 25° do poziomu w stronę muru odległego o 61 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 36 m/sθ = 25°x = 61 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 11 m/s pod kątem 40° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 50 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 11 m/sθ = 40°h = 50 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2,5 kg zsuwa się na odcinku 9 m po zboczu nachylonym pod kątem 20° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,15. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2,5 kgθ = 20°μ = 0,15d = 9 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 3 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,25). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 2 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 1,5 m.
m1 = 3 kgm2 = 2 kgμ = 0,25d = 1,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 800 kg jadący z prędkością 6 m/s uderza w stojący samochód o masie 700 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 800 kgv1 = 6 m/sm2 = 700 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,35 kg uderza w ścianę z prędkością 11 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 7 m/s. Kontakt trwa 20 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,35 kgvin = 11 m/svout = 7 m/sΔt = 20 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 3 mH = 2 mb = 3 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Rurka Prandtla w rurociągu wodnym wskazuje różnicę 31 kPa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Wyznacz prędkość wody v przy końcówce.
p0 − p = 31 kPaρ = 1000 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Dysza fontanny jest skierowana pionowo w górę. Tuż pod dyszą rura zasilająca ma średnicę 100 mm i nadciśnienie 90 kPa. Średnica wylotu dyszy wynosi 25 mm, a różnica wysokości na długości dyszy jest pomijalna. Pomijając straty i opór powietrza, wyznacz wysokość H, na jaką strumień wznosi się nad dyszę. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę 4 °C, odbierając 9,5 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 28 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = 4 °CTH = 28 °CQ̇L = 9,5 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 5 °C w kuchni o temperaturze 30 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 4 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 30 °CTL = 5 °CQ̇L = 4 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 8 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 20 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 8 cmf = 20 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 633 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 600 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ1 maksimum rzędu 1.
N = 600 mm⁻¹λ = 633 nmm = 1
θ1 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 480,6 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·29/3,5 = 16,57 s
Droga
d = v·t = 29·16,57 = 480,6 m
Odpowiedź
d = 480,6 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 58 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 5,244 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−30 = 20·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 20·t − 30 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (20 + √(20² + 2·9,81·30))/9,81 = 5,244 s
Odpowiedź
t = 5,244 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,599 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 196,2 − 150·sin 20° = 144,9 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 141 − 28,98
a = 112/20 = 5,599 m/s²
Odpowiedź
a = 5,599 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 105 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: y = 11,3 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 36·cos 25° = 32,63 m/s
t = x/vx = 61/32,63 = 1,87 s
Wysokość w tej chwili
y = 15,21·1,87 − ½·9,81·1,87² = 11,3 m
Odpowiedź
y = 11,3 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 52,55 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 11·sin 40° = 7,071 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 7,071²/(2·9,81) = 2,548 m
Wysokość nad ziemią
H = 50 + 2,548 = 52,55 m
Odpowiedź
H = 52,55 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 31,11 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 24,53·0,9397 = 23,05 N
F = μN = 0,15·23,05 = 3,457 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 3,457·9 = 31,11 J
Odpowiedź
Wf = 31,11 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 2,712 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 19,62·1,5 = 29,43 J
μ·m₁g·d = 0,25·29,43·1,5 = 11,04 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 18,39 → v = √(2·18,39/5) = 2,712 m/s
Odpowiedź
v = 2,712 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 6720 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 800·6/1500 = 3,2 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·800·6² = 14400 J
Kafter = ½·1500·3,2² = 7680 J
Utracona energia
ΔK = 14400 − 7680 = 6720 J
Odpowiedź
ΔK = 6720 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 315 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,35·(7 + 11) = 6,3 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 6,3/0,02 = 315 N
Odpowiedź
Favg = 315 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 103 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 2/2 = 3,5 m
A = H·b = 2·1,5 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·3 = 103 kN
Odpowiedź
F = 103 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 296,7 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·4·6 = 296,7 kN
Odpowiedź
F = 296,7 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: v = 7,874 m/s
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·31000/1000) = 7,874 m/s
Odpowiedź
v = 7,874 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: H = 9,21 m
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Prędkość wylotowa
β = 25/100 = 0,25
v2 = √(2p1/(ρ(1 − β⁴))) = √(2·90000/(1000·0,9961)) = 13,44 m/s
Wysokość strumienia
Równanie Bernoulliego wzdłuż strumienia: w najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru, a ciśnienie znów jest atmosferyczne.
H = v2²/(2g) = 13,44²/(2·9,81) = 9,21 m
Odpowiedź
H = 9,21 m
15.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: P = 1342 kPa
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 40/4,003 = 9,993 mol
T = 50 + 273,15 = 323,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 9,993·8,314·323,1/0,02 = 1342 kPa
Odpowiedź
P = 1342 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 2,821 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 298,1 K, T2 = 473,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(400/450)·(473,1/298,1) = 2,821 L
Odpowiedź
V2 = 2,821 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 10,32 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 28 + 273,15 = 301,1 K
TL = 4 + 273,15 = 277,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 9,5·301,1/277,1 = 10,32 kW
Odpowiedź
Q̇H = 10,32 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,8227 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3595 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 4/11,13 = 0,3595 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3595 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = −13,33 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/20 − 1/8
di = −13,33 cm
Diagram promieni
pozorny, po tej samej stronie co przedmiot
Odpowiedź
di = −13,33 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ1 = 22,32 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …