Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)t = ?27,78

Samochód jadący z prędkością 100 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.

v₀ = 100 km/ha = −6 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
v₀ = 16 m/s5 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 16 m/s z krawędzi dachu na wysokości 5 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 16 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
10 kg20°F = 20 Nμ = 0,1

Sanki o masie 10 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą 20 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.

m = 10 kgF = 20 Nθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 6 kg6,5 kgθ = 30°

Klocek o masie 6 kg na rampie nachylonej pod kątem 30° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 6,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 6 kgm2 = 6,5 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 10 m/s40°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 40° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 10 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
27 mv0​ = 36 m/s65°x = ?

Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 36 m/s pod kątem 65° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 27 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.

v₀ = 36 m/sθ = 65°hroof = 27 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
40°d = 8 mμ = 0,3

Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 8 m wzdłuż zbocza.

θ = 40°μ = 0,3d = 8 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
k = 3000 N/m30°μ = 0,251 kg

Sprężynę o sztywności 3000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 30° ściśnięto o 10 cm, opierając o nią klocek o masie 1 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,25. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).

m = 1 kgk = 3000 N/mx = 10 cmθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
9.Pęd i zderzeniaŚredni
3,5 kg8 m/s4 kg

Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 3,5 kgm2 = 4 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
1600 kgv1​ = ?1900 kg

Samochód o masie 1600 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1900 kg. Wraki sczepiają się i suną 9 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,6. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.

m1 = 1600 kgm2 = 1900 kgd = 9 mμ = 0,6g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 2 mH = 1 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 2 mH = 1 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 2,5 mH = 1 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 2,5 mH = 1 mb = 1,5 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 20 mm, Cd​ = 0,64h = 1 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 20 mm. Poziom wody utrzymuje się 1 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,64. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 20 mmh = 1 mCd = 0,64g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
12d1​ = 75 mm, p1​ = 210 kPad2​ = 40 mm, p2​ = ?Δz = 7 m

Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm i wznosi się o 7 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 210 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.

d1 = 75 mmd2 = 40 mmp1 = 210 kPav1 = 1 m/sΔz = 7 mρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
110 g (CO₂)P = 200 kPaT = 40 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 110 g (CO₂) przy 200 kPa i 40 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 110 gM = 44,01 g/molP = 200 kPaT = 40 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
O₂, M = 32 g/molP = 550 kPaT = 120 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (O₂) przy 550 kPa i 120 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 32 g/molP = 550 kPaT = 120 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 350 °CTL​ = 10 °CEQH​ = 4100 kJQL​W = ?

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 350 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 10 °C. Pobiera 4100 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.

TH = 350 °CTL = 10 °CQH = 4100 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 30 °CTL​ = 5 °CRQ̇H​Q̇L​ = 1,5 kWẆ = ?

Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 5 °C w kuchni o temperaturze 30 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 1,5 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.

TH = 30 °CTL = 5 °CQ̇L = 1,5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
FFdo​ = 20 cmf = −20 cm

Przedmiot stoi 20 cm przed cienką soczewką (typ: rozpraszająca) o ogniskowej 20 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).

do = 20 cmf = −20 cm
m =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
θn1​ = 1,46n2​ = 1,45n0​ = 1,00

Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,46 i płaszcz o n₂ = 1,45. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.

n1 = 1,46n2 = 1,45
NA =

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: t = 4,63 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 100/3,6 = 27,78 m/s

Czas hamowania

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 27,78/6 = 4,63 s

Odpowiedź

t = 4,63 s
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 3,549 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−5 = 16·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 16·t − 5 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (16 + √(16² + 2·9,81·5))/9,81 = 3,549 s

Odpowiedź

t = 3,549 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 0,9668 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siła nacisku

N = m·g − F·sin θ = 98,1 − 20·sin 20° = 91,26 N

Siły poziome

m·a = F·cos θ − μ·N = 18,79 − 9,126
a = 9,668/10 = 0,9668 m/s²

Odpowiedź

a = 0,9668 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 1,727 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż nici

m₂·g = 63,77 N
m₁·g·sin θ = 29,43 N
μ·m₁·g·cos θ = 12,74 N

Przyspieszenie układu

a = (63,77 − 29,43 − 12,74)/12,5 = 1,727 m/s²

Odpowiedź

a = 1,727 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 1,31 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 10·cos 40° = 7,66 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 40° = 6,428 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·6,428/9,81 = 1,31 s

Odpowiedź

t = 1,31 s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 86,47 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 15,21 m/s, vy = 32,63 m/s

Czas do lądowania na dachu

Większy pierwiastek: piłka opada.

27 = 32,63·t − 4,905·t²
t = (32,63 + √(32,63² − 2·9,81·27))/9,81 = 5,683 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 15,21·5,683 = 86,47 m

Odpowiedź

x = 86,47 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: v = 8,051 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Bilans energii wzdłuż zbocza

Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·8·(0,6428 − 0,3·0,766)) = 8,051 m/s

Odpowiedź

v = 8,051 m/s
8.Praca i energia

Odpowiedź: d = 2,134 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·3000·0,1² = 15 J

Bilans energii wzdłuż zbocza

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 15/(9,81·(0,5 + 0,25·0,866)) = 2,134 m

Odpowiedź

d = 2,134 m
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 7,467 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (3,5 − 4)/(3,5 + 4)·8 = −0,5333 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 4)·8 = 7,467 m/s

Odpowiedź

v′2 = 7,467 m/s
10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v1 = 22,52 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Prędkość po zderzeniu

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,6·9,81·9) = 10,29 m/s

Pęd w zderzeniu

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 3500·10,29/1600 = 22,52 m/s

Odpowiedź

v1 = 22,52 m/s
(81,06 km/h)
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 49,05 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2 + 1/2 = 2,5 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
zasuwad = 2 mH = 1 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·2 = 49,05 kN

Odpowiedź

F = 49,05 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 55,62 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2,5 + 1/2 = 3 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
zasuwad = 2,5 mH = 1 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·3·1,5 = 55,62 kN

Odpowiedź

F = 55,62 kN
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 0,8906 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·1) = 4,429 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,64·0,0003142·4,429 = 0,0008906 m³/s = 0,8906 L/s

Odpowiedź

Q = 0,8906 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: p2 = 135,7 kPa

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Ciągłość i Bernoulli

Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.

v2 = v1·(d1/d2)² = 1·(75/40)² = 3,516 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(1² − 3,516²)/1000 = −5,68 kPa
ρgΔz = 1000·9,81·7/1000 = 68,67 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) − ρgΔz = 210 + (−5,68) − 68,67 = 135,7 kPa

Odpowiedź

p2 = 135,7 kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 32,54 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 110/44,01 = 2,499 mol
T = 40 + 273,15 = 313,1 K

Objętość

V = nRT/P = 2,499·8,314·313,1/200 = 32,54 L

Odpowiedź

V = 32,54 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 5,384 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 120 + 273,15 = 393,1 K

Gęstość

ρ = 550·32/(8,314·393,1) = 5,384 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 5,384 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Wmax = 2237 kJ

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 350 + 273,15 = 623,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 283,1/623,1 = 54,56 %

Maksymalna praca

Wmax = ηmax·QH = 0,5456·4100 = 2237 kJ

Odpowiedź

Wmax = 2237 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇmin = 0,1348 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 30 + 273,15 = 303,1 K
TL = 5 + 273,15 = 278,1 K

Najlepszy możliwy COP

COPR,max = TL/(TH − TL) = 278,1/(303,1 − 278,1) = 11,13

Minimalna moc

Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.

Ẇmin = Q̇L/COP = 1,5/11,13 = 0,1348 kW

Odpowiedź

Ẇmin = 0,1348 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: m = 0,5

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Równanie cienkiej soczewki

1/di = 1/f − 1/do = 1/(−20) − 1/20
di = −10 cm
FF20 cmf = −20 cm

Powiększenie

m = −di/do = −(−10)/20 = 0,5

Odpowiedź

m = 0,5
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: NA = 0,1706

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Kąt graniczny na płaszczu

sin θc = 1,45/1,46 = 0,9932 → θc = 83,29°

Apertura numeryczna

NA = √(1,46² − 1,45²) = 0,1706

Odpowiedź

NA = 0,1706

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers