Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
policjaa = 6 m/s²samochód30 m/s

Samochód jadący ze stałą prędkością 30 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 6 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.

vcar = 30 m/sapolice = 6 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
t (s)v (m/s)8 s

Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2,5 m/s² przez 8 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 14 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 3,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.

a1 = 2,5 m/s²t1 = 8 st2 = 14 sa3 = −3,5 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 20°a = ?m = 18 kg

Klocek o masie 18 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 20° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 18 kgθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 2 kg5 kgμ = 0,25

Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 2 kgm2 = 5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
13 my = ?v0​ = 22 m/s20°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 22 m/s pod kątem 20° do poziomu w stronę muru odległego o 13 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 22 m/sθ = 20°x = 13 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 40 mv0​ = 17 m/s15°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 15° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 40 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 17 m/sθ = 15°h = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
45°d = 20 mμ = 0,4

Klocek o masie 2,5 kg zsuwa się na odcinku 20 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,4. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 2,5 kgθ = 45°μ = 0,4d = 20 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
2 kg1 kgμ = 0,3d = 1 m

Klocek o masie 2 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,3). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 1 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 1 m.

m1 = 2 kgm2 = 1 kgμ = 0,3d = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
5 kg83 m/s14 kgv′2​ = ?

Pocisk o masie 19 kg lecący poziomo z prędkością 36 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 5 kg leci dalej do przodu z prędkością 83 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 14 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).

M = 19 kgu = 36 m/sm1 = 5 kgv′1 = 83 m/sm2 = 14 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
1000 kg12 m/s1600 kg20 m/sθ = ?

Na skrzyżowaniu samochód o masie 1000 kg jadący na wschód z prędkością 12 m/s zderza się z samochodem o masie 1600 kg jadącym na północ z prędkością 20 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.

m1 = 1000 kgv1 = 12 m/s (E)m2 = 1600 kgv2 = 20 m/s (N)
θ = °
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 1 mH = 2 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 1 mH = 2 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 4 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 4 mH = 3 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 25 mm, Cd​ = 0,64h = 3,5 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 25 mm. Poziom wody utrzymuje się 3,5 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,64. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 25 mmh = 3,5 mCd = 0,64g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
d1​ = 250 mmd2​ = 125 mm12Δh = 370 mmrtęćQ = ?

Pozioma zwężka Venturiego (wlot 250 mm, gardziel 125 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 370 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,97. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².

d1 = 250 mmd2 = 125 mmΔh = 370 mmCd = 0,97ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
170 g (CO₂)V = 20 LT = 40 °CP = ?

Zbiornik o pojemności 20 L zawiera 170 g (CO₂) w temperaturze 40 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.

m = 170 gM = 44,01 g/molV = 20 LT = 40 °CR = 8,314 J/(mol·K)
P = kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (O₂) przechodzi od 250 kPa, 2 L, 25 °C do 200 kPa i 170 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 250 kPaV1 = 2 LT1 = 25 °CP2 = 200 kPaT2 = 170 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 775 °CTL​ = 35 °CEQH​ = 2000 kJQL​W = ?

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 775 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 35 °C. Pobiera 2000 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.

TH = 775 °CTL = 35 °CQH = 2000 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
1150 °CTm​ = ?25 °CABWA​WB​

Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 1150 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 25 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.

TH = 1150 °CTL = 25 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
FFdo​ = 50 cmf = 8 cm

Przedmiot stoi 50 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 8 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).

do = 50 cmf = 8 cm
m =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 480 nmd = 0,4 mmL = 3 my = ?

Światło o długości fali 480 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,4 mm. Ekran jest oddalony o 3 m. Znajdź odległość y4 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 4.

λ = 480 nmd = 0,4 mmL = 3 mm = 4
y4 = mm

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: d = 300 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równe drogi

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·30/6 = 10 s

Droga

d = v·t = 30·10 = 300 m

Odpowiedź

d = 300 m

W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 60 m/s.

2.Kinematyka

Odpowiedź: s = 417,1 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Prędkość maksymalna

v = a1·t1 = 2,5·8 = 20 m/s

Droga w każdej fazie

s1 = ½·2,5·8² = 80 m
s2 = 20·14 = 280 m
s3 = 20²/(2·3,5) = 57,14 m

Droga całkowita

s = 80 + 280 + 57,14 = 417,1 m

Odpowiedź

s = 417,1 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 0,5897 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 20° − 0,3·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0,2819) = 0,5897 m/s²

Odpowiedź

a = 0,5897 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 6,306 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (49,05 − 4,905)/7 = 6,306 m/s²

Odpowiedź

a = 6,306 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 2,792 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Czas dotarcia do muru

vx = 22·cos 20° = 20,67 m/s
t = x/vx = 13/20,67 = 0,6288 s

Wysokość w tej chwili

y = 7,524·0,6288 − ½·9,81·0,6288² = 2,792 m

Odpowiedź

y = 2,792 m

Przy murze piłka jeszcze się wznosi.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 3,339 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 17·cos 15° = 16,42 m/s
vy = v0·sin θ = 17·sin 15° = 4,4 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 40 + 4,4·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (4,4 + √(19,36 + 784,8))/9,81 = 3,339 s

Odpowiedź

t = 3,339 s
7.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 138,7 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 24,53·0,7071 = 17,34 N
F = μN = 0,4·17,34 = 6,937 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 6,937·20 = 138,7 J

Odpowiedź

Wf = 138,7 J
8.Praca i energia

Odpowiedź: v = 1,617 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia uwolniona i stracona

m₂g·d = 9,81·1 = 9,81 J
μ·m₁g·d = 0,3·19,62·1 = 5,886 J

Energia kinetyczna obu klocków

½(m₁ + m₂)v² = 3,924 → v = √(2·3,924/3) = 1,617 m/s

Odpowiedź

v = 1,617 m/s
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 19,21 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Pęd przed

p = M·u = 19·36 = 684 kg·m/s

Pęd po

684 = 5·83 + 14·v′2
v′2 = (684 − 415)/14 = 19,21 m/s

Odpowiedź

v′2 = 19,21 m/s
10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: θ = 69,44 °

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Składowe pędu

px = 1000·12 = 12000 kg·m/s
py = 1600·20 = 32000 kg·m/s

Kierunek

tan θ = py/px = 2,667 → θ = 69,44°

Odpowiedź

θ = 69,44°
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 117,7 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 1 + 2/2 = 2 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
zasuwad = 1 mH = 2 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2·6 = 117,7 kN

Odpowiedź

F = 117,7 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 323,7 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 4 + 3/2 = 5,5 m
A = H·b = 3·2 = 6 m²
zasuwad = 4 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·5,5·6 = 323,7 kN

Odpowiedź

F = 323,7 kN
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 2,603 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·3,5) = 8,287 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,64·0,0004909·8,287 = 0,002603 m³/s = 2,603 L/s

Odpowiedź

Q = 2,603 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 117,6 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Różnica ciśnień z manometru

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,37 = 45734 Pa

Prędkość w gardzieli

Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.

β = 125/250 = 0,5
v2 = √(2·45734/(1000·(1 − 0,0625))) = 9,878 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Q = Cd·A2·v2 = 0,97·0,01227·9,878 = 0,1176 m³/s = 117,6 L/s

Odpowiedź

Q = 117,6 L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: P = 502,8 kPa

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = m/M = 170/44,01 = 3,863 mol
T = 40 + 273,15 = 313,1 K

Ciśnienie

P = nRT/V = 3,863·8,314·313,1/0,02 = 502,8 kPa

Odpowiedź

P = 502,8 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 3,716 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 298,1 K, T2 = 443,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(250/200)·(443,1/298,1) = 3,716 L

Odpowiedź

V2 = 3,716 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Wmax = 1412 kJ

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 775 + 273,15 = 1048 K
TL = 35 + 273,15 = 308,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 308,1/1048 = 70,6 %

Maksymalna praca

Wmax = ηmax·QH = 0,706·2000 = 1412 kJ

Odpowiedź

Wmax = 1412 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Tm = 378,2 °C

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 1150 + 273,15 = 1423 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K

Równe sprawności

1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.

Tm = √(1423·298,1) = 651,4 K = 378,2 °C

Odpowiedź

Tm = 378,2 °C
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: m = −0,1905

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Równanie cienkiej soczewki

1/di = 1/f − 1/do = 1/8 − 1/50
di = 9,524 cm
FF50 cmf = 8 cm

Powiększenie

m = −di/do = −9,524/50 = −0,1905

Odpowiedź

m = −0,1905
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: y4 = 14,4 mm

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp prążków

Δy = λL/d = 480 × 10⁻⁹·3/(0,4 × 10⁻³) = 3,6 mm

Prążek numer 4

y4 = 4·3,6 = 14,4 mm

Odpowiedź

y4 = 14,4 mm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers