Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 50 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 7,5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 50 km/ha = −7,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 34 m/s² przez 1,5 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od startu uderzy w ziemię? Wyznacz t.
a = 34 m/s²t1 = 1,5 sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 9,5 kg i 0,5 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a ciężarków.
m1 = 9,5 kgm2 = 0,5 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 140 N ciągnie przedni klocek o masie 10 kg; klocek o masie 9 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocków.
m1 = 9 kgm2 = 10 kgF = 140 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 40 m/s i ma ona upaść 60 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 40 m/sR = 60 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 20 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 12 m/sθ = 25°h = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 10 kg zsuwa się na odcinku 2 m po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,35. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 10 kgθ = 25°μ = 0,35d = 2 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 5000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 35° ściśnięto o 5 cm, opierając o nią klocek o masie 0,5 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 4 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 8 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 8 gM = 4 kgh = 8 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1800 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1100 kg. Wraki sczepiają się i suną 8 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Rurka Prandtla w rurociągu wodnym wskazuje różnicę 18 kPa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Wyznacz prędkość wody v przy końcówce.
p0 − p = 18 kPaρ = 1000 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 200 mm do 100 mm i wznosi się o 10 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 190 kPa, a prędkość 2,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę 2 °C, odbierając 5 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 30 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = 2 °CTH = 30 °CQ̇L = 5 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 1100 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 15 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.
TH = 1100 °CTL = 15 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 1200 Hz porusza się z prędkością 30 m/s od nieruchomego obserwatora. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 1200 Hzv = 343 m/svs = 30 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 500 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,5 mm. Ekran jest oddalony o 1,5 m. Znajdź odległość y4 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 4.
λ = 500 nmd = 0,5 mmL = 1,5 mm = 4
y4 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 1,852 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 13,89/7,5 = 1,852 s
Odpowiedź
t = 1,852 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 12,6 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Faza napędzana
v₁ = 34·1,5 = 51 m/s
h₁ = ½·34·1,5² = 38,25 m
Lot swobodny do ziemi
Rozwiąż −h₁ = v₁·t₂ − ½·g·t₂² i weź dodatni pierwiastek.
t₂ = (51 + √(51² + 2·9,81·38,25))/9,81 = 11,1 s
t = 1,5 + 11,1 = 12,6 s
Odpowiedź
t = 12,6 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 8,829 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (9,5 − 0,5)·9,81/(9,5 + 0,5) = 8,829 m/s²
Odpowiedź
a = 8,829 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,406 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,071 + √(25,72 + 392,4))/9,81 = 2,601 s
Odpowiedź
t = 2,601 s
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 62,24 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 98,1·0,9063 = 88,91 N
F = μN = 0,35·88,91 = 31,12 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 31,12·2 = 62,24 J
Odpowiedź
Wf = 62,24 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 1,555 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 5 cm = 0,05 m
½kx² = ½·5000·0,05² = 6,25 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 0,5·9,81 = 4,905 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 6,25/(4,905·(0,5736 + 0,3·0,8192)) = 1,555 m
Odpowiedź
d = 1,555 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 627,7 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,08) = 1,253 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 4)·1,253/0,008 = 627,7 m/s
Odpowiedź
v = 627,7 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 14,27 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 1,5/2 = 4,75 m
A = H·b = 1,5·3 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4,75·4,5 = 209,7 kN
Odpowiedź
F = 209,7 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 81,12 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 2,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 2,5·1,5 = 3,75 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·1,75·3,75 = 81,12 kN
Odpowiedź
F = 81,12 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: v = 6 m/s
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·18000/1000) = 6 m/s
Odpowiedź
v = 6 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 53,93 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 310/44,01 = 7,044 mol
T = 5 + 273,15 = 278,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 7,044·8,314·278,1/0,05 = 325,8 kPa
Odpowiedź
P = 325,8 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 49,53 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 313,1 K, T2 = 443,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(350/100)·(443,1/313,1) = 49,53 L
Odpowiedź
V2 = 49,53 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 5,509 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 30 + 273,15 = 303,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 5·303,1/275,1 = 5,509 kW
Odpowiedź
Q̇H = 5,509 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,5088 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 355,9 °C
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 1100 + 273,15 = 1373 K
TL = 15 + 273,15 = 288,1 K
Równe sprawności
1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.
Tm = √(1373·288,1) = 629 K = 355,9 °C
Odpowiedź
Tm = 355,9 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 1103 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …