Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 72 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 72 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 22 m/s² przez 2,5 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax, jaką osiąga rakieta.
a = 22 m/s²t1 = 2,5 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 9 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 9 kgθ = 45°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 6 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 6 kgm2 = 6 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 28 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 15 m/sθ = 45°h = 15 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 20 m wzdłuż zbocza.
θ = 30°μ = 0,1d = 20 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 10 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,15). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 4 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 2,5 m.
m1 = 10 kgm2 = 4 kgμ = 0,15d = 2,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 3 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 15 gM = 1,5 kgh = 3 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 5 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,5 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 15° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 5 gM = 1,5 kgL = 0,5 mθ = 15°g = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 2 mH = 3 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 3 mH = 2 mb = 1 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 25 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 200 kPa, a prędkość 0,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 180 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 20 mm, położony 1 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 400 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 20 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.
TH = 400 °CTL = 20 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła dostarcza 13,5 kW ciepła do instalacji grzewczej o temperaturze 20 °C, pobierając ciepło ze źródła o temperaturze 7 °C. Jej rzeczywisty COP wynosi 45 % COP Carnota między tymi temperaturami. Wyznacz pobieraną przez nią moc elektryczną Ẇ.
TH = 20 °CTL = 7 °CηII = 45%Q̇H = 13,5 kW
Ẇ = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Małe źródło wysyła dźwięk równo we wszystkich kierunkach. Poziom wynosi 100 dB w odległości 2 m od niego. Znajdź poziom β2 w odległości 10 m, pomijając pochłanianie i odbicia.
β1 = 100 dBr1 = 2 mr2 = 10 m
β2 = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 486 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 200 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ3 maksimum rzędu 3.
N = 200 mm⁻¹λ = 486 nmm = 3
θ3 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 44,44 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 72/3,6 = 20 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·4,5) = 44,44 m
Odpowiedź
s = 44,44 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 222,9 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Faza napędzana
v₁ = 22·2,5 = 55 m/s
h₁ = ½·22·2,5² = 68,75 m
Lot swobodny w górę
W najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru.
Δh = v₁²/(2g) = 55²/(2·9,81) = 154,2 m
hmax = 68,75 + 154,2 = 222,9 m
Odpowiedź
hmax = 222,9 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,243 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (10,61 + √(112,5 + 294,3))/9,81 = 3,137 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 10,61·3,137 = 33,27 m
Odpowiedź
x = 33,27 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 12,74 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·20·(0,5 − 0,1·0,866)) = 12,74 m/s
Odpowiedź
v = 12,74 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 2,96 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 39,24·2,5 = 98,1 J
μ·m₁g·d = 0,15·98,1·2,5 = 36,79 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 61,31 → v = √(2·61,31/14) = 2,96 m/s
Odpowiedź
v = 2,96 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 77,49 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,03) = 0,7672 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 1,5)·0,7672/0,015 = 77,49 m/s
Odpowiedź
v = 77,49 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 174 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 0,5·(1 − cos 15°) = 0,01704 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,01704) = 0,5782 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 1,505·0,5782/0,005 = 174 m/s
Odpowiedź
v = 174 m/s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 309 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 3/2 = 3,5 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·9 = 309 kN
Odpowiedź
F = 309 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 4,083 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·1 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·4·2 = 69,06 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 1·2³/12 = 0,6667 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4 + 0,6667/(4·2) = 4,083 m
Odpowiedź
ycp = 4,083 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 190 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 130/44,01 = 2,954 mol
T = 90 + 273,15 = 363,1 K
Objętość
V = nRT/P = 2,954·8,314·363,1/650 = 13,72 L
Odpowiedź
V = 13,72 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 3,406 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 180 + 273,15 = 453,1 K
Gęstość
ρ = 800·16,04/(8,314·453,1) = 3,406 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 3,406 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηmax = 56,45 %
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 400 + 273,15 = 673,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 293,1/673,1 = 56,45 %
Odpowiedź
ηmax = 56,45 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇ = 1,33 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 7 + 273,15 = 280,1 K
COP Carnota i rzeczywisty
COPmax = 293,1/(293,1 − 280,1) = 22,55
COP = 0,45·22,55 = 10,15
Moc pobierana
Ẇ = Q̇H/COP = 13,5/10,15 = 1,33 kW
Odpowiedź
Ẇ = 1,33 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β2 = 86,02 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Stosunek natężeń
I₂/I₁ = (2/10)² = 0,04
Nowy poziom
β₂ = 100 + 10·log₁₀(0,04) = 86,02 dB
Odpowiedź
β2 = 86,02 dB
Każde podwojenie odległości obniża poziom o około 6 dB.
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ3 = 16,95 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …