Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)0,6 s25

Kierowca jadący z prędkością 90 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,6 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.

v₀ = 90 km/htr = 0,6 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
t (s)v (m/s)9 s

Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2 m/s² przez 9 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 12 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 3 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.

a1 = 2 m/s²t1 = 9 st2 = 12 sa3 = −3 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
skrzynkav₀ = 10,5 m/sμ = ?

Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 10,5 m/s i zatrzymuje się po 28 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.

v₀ = 10,5 m/sd = 28 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 3 kg3 kgμ = 0,1

Klocek o masie 3 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 3 kgm2 = 3 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 40 m/sθ = ?R = 100 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 40 m/s i ma ona upaść 100 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.

v₀ = 40 m/sR = 100 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 60 mv0​ = 11 m/s60°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 60 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 11 m/sθ = 60°h = 60 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
40°L = 1 m0,2 kg

Kulka o masie 0,2 kg wisi na lekkiej nici o długości 1 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 40°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.

m = 0,2 kgL = 1 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
h = 13,5 mR = 3 mv = ?

Wózek o masie 2 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 13,5 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 3 m. Wyznacz prędkość v wózka w najwyższym punkcie pętli.

m = 2 kgh = 13,5 mR = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
1400 kg19 m/s1700 kg

Samochód o masie 1400 kg jadący z prędkością 19 m/s uderza w stojący samochód o masie 1700 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1400 kgv1 = 19 m/sm2 = 1700 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
1900 kg12 m/s1000 kg14 m/sv′ = ?

Na skrzyżowaniu samochód o masie 1900 kg jadący na wschód z prędkością 12 m/s zderza się z samochodem o masie 1000 kg jadącym na północ z prędkością 14 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.

m1 = 1900 kgv1 = 12 m/s (E)m2 = 1000 kgv2 = 14 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 2 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 2 mH = 3 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 2,5 mH = 2 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 2,5 mH = 2 mb = 3 mρ = 1025 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
12d1​ = 75 mm, p1​ = 120 kPad2​ = 50 mm, p2​ = ?

Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 120 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.

d1 = 75 mmd2 = 50 mmp1 = 120 kPav1 = 2,75 m/sρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
H = ?d1​ = 50 mmp1​ = 90 kPad2​ = 30 mm

Dysza fontanny jest skierowana pionowo w górę. Tuż pod dyszą rura zasilająca ma średnicę 50 mm i nadciśnienie 90 kPa. Średnica wylotu dyszy wynosi 30 mm, a różnica wysokości na długości dyszy jest pomijalna. Pomijając straty i opór powietrza, wyznacz wysokość H, na jaką strumień wznosi się nad dyszę. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d1 = 50 mmp1 = 90 kPa (nadciśnienie)d2 = 30 mmρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
H = m
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
260 g (CO₂)P = 500 kPaT = 50 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 260 g (CO₂) przy 500 kPa i 50 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 260 gM = 44,01 g/molP = 500 kPaT = 50 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
He, M = 4,003 g/molP = 450 kPaT = 50 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (He) przy 450 kPa i 50 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 4,003 g/molP = 450 kPaT = 50 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 650 °CTL​ = 35 °CEQH​ = 4600 kJQL​W = ?

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 650 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 35 °C. Pobiera 4600 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.

TH = 650 °CTL = 35 °CQH = 4600 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 20 °CTL​ = 2 °CHPQ̇H​ = 10 kWQ̇L​Ẇ = ?

Pompa ciepła utrzymuje w domu 20 °C, gdy na zewnątrz jest 2 °C, dostarczając do domu 10 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.

TH = 20 °CTL = 2 °CQ̇H = 10 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
L = 1,5 mn = 5

Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 1,5 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f5 dla: harmoniczna numer 5.

v = 343 m/sn = 5L = 1,5 m
f5 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 589 nmd = 0,4 mmL = 2,5 my = ?

Światło o długości fali 589 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,4 mm. Ekran jest oddalony o 2,5 m. Znajdź odległość y5 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 5.

λ = 589 nmd = 0,4 mmL = 2,5 mm = 5
y5 = mm

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: d = 63,08 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 90/3,6 = 25 m/s

Droga reakcji

d1 = v₀·tr = 25·0,6 = 15 m

Droga hamowania

d2 = v₀²/(2a) = 25²/(2·6,5) = 48,08 m

Suma

d = 15 + 48,08 = 63,08 m

Odpowiedź

d = 63,08 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: s = 351 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Prędkość maksymalna

v = a1·t1 = 2·9 = 18 m/s

Droga w każdej fazie

s1 = ½·2·9² = 81 m
s2 = 18·12 = 216 m
s3 = 18²/(2·3) = 54 m

Droga całkowita

s = 81 + 216 + 54 = 351 m

Odpowiedź

s = 351 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: μ = 0,2007

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Opóźnienie

a = v₀²/(2d) = 10,5²/(2·28) = 1,969 m/s²

Współczynnik tarcia

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,969/9,81 = 0,2007

Odpowiedź

μ = 0,2007
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,415 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 2,943)/6 = 4,415 m/s²

Odpowiedź

a = 4,415 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: θ = 18,91 °

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Wzór na zasięg

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·100/40² = 0,6131

Kąt

2θ = 37,82° → θ = 18,91°

Odpowiedź

θ = 18,91°

Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 71,09°.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 25,3 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 11·cos 60° = 5,5 m/s
vy = v0·sin θ = 11·sin 60° = 9,526 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 60 + 9,526·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (9,526 + √(90,75 + 1177))/9,81 = 4,601 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 5,5·4,601 = 25,3 m

Odpowiedź

x = 25,3 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: T = 2,88 N

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najniższym punkcie

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1·(1 − cos 40°) = 4,59 m²/s²

Siły w najniższym punkcie

m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
T = mg + mv²/L = 1,962 + 0,2·4,59/1 = 2,88 N

Odpowiedź

T = 2,88 N

Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 2,88 N.

8.Praca i energia

Odpowiedź: v = 12,13 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najwyższym punkcie

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(13,5 − 6) = 147,2 m²/s²
v = 12,13 m/s

Odpowiedź

v = 12,13 m/s

Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.

9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 138577 J

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1400·19/3100 = 8,581 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1400·19² = 252700 J
Kafter = ½·3100·8,581² = 114123 J

Utracona energia

ΔK = 252700 − 114123 = 138577 J

Odpowiedź

ΔK = 138577 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′ = 9,226 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Składowe pędu

px = 1900·12 = 22800 kg·m/s
py = 1000·14 = 14000 kg·m/s

Prędkość wraku

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 26755/2900 = 9,226 m/s

Odpowiedź

v′ = 9,226 m/s
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 103 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2 + 3/2 = 3,5 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
zasuwad = 2 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·3 = 103 kN

Odpowiedź

F = 103 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 3,595 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2,5 + 2/2 = 3,5 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
zasuwad = 2,5 mH = 2 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·3,5·6 = 211,2 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 3·2³/12 = 2 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 3,5 + 2/(3,5·6) = 3,595 m

Odpowiedź

ycp = 3,595 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: p2 = 104,6 kPa

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Ciągłość i Bernoulli

Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.

v2 = v1·(d1/d2)² = 2,75·(75/50)² = 6,188 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(2,75² − 6,188²)/1000 = −15,36 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) = 120 + (−15,36) = 104,6 kPa

Odpowiedź

p2 = 104,6 kPa
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: H = 10,54 m

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Prędkość wylotowa

β = 30/50 = 0,6
v2 = √(2p1/(ρ(1 − β⁴))) = √(2·90000/(1000·0,8704)) = 14,38 m/s

Wysokość strumienia

Równanie Bernoulliego wzdłuż strumienia: w najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru, a ciśnienie znów jest atmosferyczne.

H = v2²/(2g) = 14,38²/(2·9,81) = 10,54 m

Odpowiedź

H = 10,54 m
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 31,74 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 260/44,01 = 5,908 mol
T = 50 + 273,15 = 323,1 K

Objętość

V = nRT/P = 5,908·8,314·323,1/500 = 31,74 L

Odpowiedź

V = 31,74 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 0,6705 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 50 + 273,15 = 323,1 K

Gęstość

ρ = 450·4,003/(8,314·323,1) = 0,6705 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 0,6705 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Wmax = 3065 kJ

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 650 + 273,15 = 923,1 K
TL = 35 + 273,15 = 308,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 308,1/923,1 = 66,62 %

Maksymalna praca

Wmax = ηmax·QH = 0,6662·4600 = 3065 kJ

Odpowiedź

Wmax = 3065 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇmin = 0,614 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K

Najlepszy możliwy COP

COPHP,max = TH/(TH − TL) = 293,1/(293,1 − 275,1) = 16,29

Minimalna moc

Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.

Ẇmin = Q̇H/COP = 10/16,29 = 0,614 kW

Odpowiedź

Ẇmin = 0,614 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: f5 = 285,8 Hz

Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.

Długość fali tego rodzaju drgań

λ = 4L/n = 4·1,5/5 = 1,2 m

Częstotliwość

f = v/λ = 343/1,2 = 285,8 Hz

Odpowiedź

f5 = 285,8 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: y5 = 18,41 mm

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp prążków

Δy = λL/d = 589 × 10⁻⁹·2,5/(0,4 × 10⁻³) = 3,681 mm

Prążek numer 5

y5 = 5·3,681 = 18,41 mm

Odpowiedź

y5 = 18,41 mm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers