Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 80 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1,3 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 8 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 80 km/htr = 1,3 sa = −8 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 14 m/s z krawędzi dachu na wysokości 5 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 14 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 20 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 20 kgθ = 35°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 1 kg na rampie nachylonej pod kątem 35° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 1 kgm2 = 6 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 32 m/sθ = 60°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 22 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 55 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 22 m/sθ = 50°h = 55 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się na odcinku 5 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2 kgθ = 45°μ = 0,25d = 5 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 2000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 1 kgh = 4,5 mL = 4 mμ = 0,2k = 2000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 2,5 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 2,5 kgm2 = 4,5 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,3 kg uderza w ścianę z prędkością 30 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 5 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,3 kgvin = 30 m/svout = 5 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 75 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 140 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Pozioma zwężka Venturiego (wlot 80 mm, gardziel 40 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 210 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,97. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 225 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 20 °C. Pobiera 1700 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 225 °CTL = 20 °CQH = 1700 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła dostarcza 10 kW ciepła do instalacji grzewczej o temperaturze 55 °C, pobierając ciepło ze źródła o temperaturze -10 °C. Jej rzeczywisty COP wynosi 35 % COP Carnota między tymi temperaturami. Wyznacz pobieraną przez nią moc elektryczną Ẇ.
TH = 55 °CTL = -10 °CηII = 35%Q̇H = 10 kW
Ẇ = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 5 to 500 Hz; prędkość fal wynosi 300 m/s. Znajdź długość L.
v = 300 m/sn = 5f5 = 500 Hz
L = m
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,5 i płaszcz o n₂ = 1,42. Znajdź największy kąt θa względem osi włókna, pod którym światło z powietrza może wejść w koniec włókna i nadal być prowadzone przez całkowite wewnętrzne odbicie.
n1 = 1,5n2 = 1,42n0 = 1,00
θa = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 59,75 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 22,22·1,3 = 28,89 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·8) = 30,86 m
Suma
d = 28,89 + 30,86 = 59,75 m
Odpowiedź
d = 59,75 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,175 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−5 = 14·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 14·t − 5 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (14 + √(14² + 2·9,81·5))/9,81 = 3,175 s
Odpowiedź
t = 3,175 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,421 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 58,86 N
m₁·g·sin θ = 5,627 N
μ·m₁·g·cos θ = 0,8036 N
Przyspieszenie układu
a = (58,86 − 5,627 − 0,8036)/7 = 7,49 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 6·(9,81 − 7,49) = 13,92 N
Odpowiedź
T = 13,92 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 39,14 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 32·cos 60° = 16 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 60° = 27,71 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 27,71²/(2·9,81) = 39,14 m
Odpowiedź
H = 39,14 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 39,54 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 22·cos 50° = 14,14 m/s
vy0 = 22·sin 50° = 16,85 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(16,85² + 2·9,81·55) = 36,92 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(14,14² + 36,92²) = 39,54 m/s
Odpowiedź
v = 39,54 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 17,34 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 19,62·0,7071 = 13,87 N
F = μN = 0,25·13,87 = 3,468 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 3,468·5 = 17,34 J
Odpowiedź
Wf = 17,34 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 19,05 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 9,81·(4,5 − 0,2·4) = 36,3 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 36,3 → x = √(2·36,3/2000) = 0,1905 m = 19,05 cm
Odpowiedź
x = 19,05 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 5,714 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (2,5 − 4,5)/(2,5 + 4,5)·8 = −2,286 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 4,5)·8 = 5,714 m/s
Odpowiedź
v′2 = 5,714 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 10,5 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,3·(5 + 30) = 10,5 N·s
Odpowiedź
J = 10,5 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 88,29 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1,5 + 3/2 = 3 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·3 = 88,29 kN
Odpowiedź
F = 88,29 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 138 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 2,5/2 = 3,75 m
A = H·b = 2,5·1,5 = 3,75 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,75·3,75 = 138 kN
Odpowiedź
F = 138 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 83,28 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Różnica ciśnień z manometru
Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,21 = 25957 Pa
Prędkość w gardzieli
Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 10/44,01 = 0,2272 mol
T = 30 + 273,15 = 303,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 0,2272·8,314·303,1/0,05 = 11,45 kPa
Odpowiedź
P = 11,45 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 14,53 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Gęstość
ρ = 750·44,01/(8,314·273,1) = 14,53 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 14,53 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 699,6 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 225 + 273,15 = 498,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 293,1/498,1 = 41,15 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,4115·1700 = 699,6 kJ
Odpowiedź
Wmax = 699,6 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇ = 5,659 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 55 + 273,15 = 328,1 K
TL = -10 + 273,15 = 263,1 K
COP Carnota i rzeczywisty
COPmax = 328,1/(328,1 − 263,1) = 5,048
COP = 0,35·5,048 = 1,767
Moc pobierana
Ẇ = Q̇H/COP = 10/1,767 = 5,659 kW
Odpowiedź
Ẇ = 5,659 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 1,5 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 300/500 = 0,6 m
Długość
L = nλ/2 = 5·0,6/2 = 1,5 m
Odpowiedź
L = 1,5 m
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θa = 28,9 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.