Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 108 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 5,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 108 km/ha = −5,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 11 m/s z krawędzi dachu na wysokości 5 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 11 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 20 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 20 kgθ = 45°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 30° z prędkością 3,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 3,5 m/sθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 24 m/s i ma ona upaść 25 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 24 m/sR = 25 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 33 m/s pod kątem 60° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 8 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 33 m/sθ = 60°hroof = 8 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 15 m po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,15. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 30°μ = 0,15d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Wózek o masie 1 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 2,8 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 1 m. Wyznacz siłę nacisku N, z jaką tor działa na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 1 kgh = 2,8 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
N = N
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 4 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 6 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 4 kgh = 6 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1200 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1900 kg. Wraki sczepiają się i suną 15,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 2 mH = 2 mb = 3 mρ = 1025 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 25 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 380 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 20 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 50 mm, położony 1,5 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pobiera ciepło ze źródła o temperaturze 800 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 10 °C. Jego rzeczywista sprawność cieplna wynosi 37 %. Wyznacz jego sprawność egzergetyczną ηII, czyli stosunek sprawności rzeczywistej do sprawności Carnota.
TH = 800 °CTL = 10 °Cη = 37%
ηII = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 5 °C w kuchni o temperaturze 25 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 5 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 25 °CTL = 5 °CQ̇L = 5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach, długość 0,8 m, prędkość fal 240 m/s. Znajdź częstotliwość f3 dla: harmoniczna numer 3.
v = 240 m/sn = 3L = 0,8 m
f3 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 633 nm przechodzi przez pojedynczą szczelinę o szerokości 0,1 mm. Znajdź szerokość w środkowego jasnego maksimum na ekranie w odległości 2 m (między pierwszymi ciemnymi prążkami po obu stronach).
λ = 633 nma = 0,1 mmL = 2 m
w = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 81,82 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 108/3,6 = 30 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 30²/(2·5,5) = 81,82 m
Odpowiedź
s = 81,82 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 11,17 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 11²/(2·9,81) = 6,167 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 5 + 6,167 = 11,17 m
Odpowiedź
hmax = 11,17 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,243 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 30° + 0,25·cos 30°) = 7,029 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 3,5²/(2·7,029) = 0,8714 m
Odpowiedź
d = 0,8714 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 12,6 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·25/24² = 0,4258
Kąt
2θ = 25,2° → θ = 12,6°
Odpowiedź
θ = 12,6°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 77,4°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 91,27 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 16,5 m/s, vy = 28,58 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
8 = 28,58·t − 4,905·t²
t = (28,58 + √(28,58² − 2·9,81·8))/9,81 = 5,532 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 16,5·5,532 = 91,27 m
Odpowiedź
x = 91,27 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 76,46 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,866 = 33,98 N
F = μN = 0,15·33,98 = 5,097 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 5,097·15 = 76,46 J
Odpowiedź
Wf = 76,46 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: N = 5,886 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(2,8 − 2) = 15,7 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
N = mv²/R − mg = 1·15,7/1 − 9,81 = 5,886 N
Odpowiedź
N = 5,886 N
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 362,7 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,06) = 1,085 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 4)·1,085/0,012 = 362,7 m/s
Odpowiedź
v = 362,7 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 31,86 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 1/2 = 1 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1·2 = 19,62 kN
Odpowiedź
F = 19,62 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 3,111 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 2/2 = 3 m
A = H·b = 2·3 = 6 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·3·6 = 181 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 3·2³/12 = 2 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 3 + 2/(3·6) = 3,111 m
Odpowiedź
ycp = 3,111 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 357,5 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 240/28,01 = 8,568 mol
T = 35 + 273,15 = 308,1 K
Objętość
V = nRT/P = 8,568·8,314·308,1/700 = 31,36 L
Odpowiedź
V = 31,36 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 4,639 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 90 + 273,15 = 363,1 K
Gęstość
ρ = 500·28,01/(8,314·363,1) = 4,639 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 4,639 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηII = 50,26 %
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 800 + 273,15 = 1073 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Sprawność Carnota
ηCarnot = 1 − 283,1/1073 = 73,62 %
Sprawność egzergetyczna
ηII = η/ηCarnot = 37/73,62 = 50,26 %
Odpowiedź
ηII = 50,26 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3595 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 5/13,91 = 0,3595 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3595 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f3 = 450 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,8/3 = 0,5333 m
Częstotliwość
f = v/λ = 240/0,5333 = 450 Hz
Odpowiedź
f3 = 450 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: w = 25,32 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …