Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
a = ?s = 2300 m

Samolot potrzebuje do startu prędkości 220 km/h, a użyteczny pas startowy ma długość 2300 m. Jakie stałe przyspieszenie a jest potrzebne przy starcie z miejsca?

v₀ = 0v = 220 km/hs = 2300 m
a = m/s²
2.KinematykaTrudny
t (s)v (m/s)4 s

Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2 m/s² przez 4 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 21 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowity czas jazdy t.

a1 = 2 m/s²t1 = 4 st2 = 21 sa3 = −5 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 30°10 kgF = ?

Skrzynka o masie 10 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 30° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.

m = 10 kgθ = 30°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 3,5 kg6 kgθ = 40°

Klocek o masie 3,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 40° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 3,5 kgm2 = 6 kgθ = 40°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
30 my = ?v0​ = 28 m/s35°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 28 m/s pod kątem 35° do poziomu w stronę muru odległego o 30 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 28 m/sθ = 35°x = 30 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 30 mv0​ = 34 m/s50°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 34 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 30 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 34 m/sθ = 50°h = 30 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
36 km/h8°1500 kg

Samochód o masie 1500 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 8° ze stałą prędkością 36 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 300 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.

m = 1500 kgθ = 8°Fr = 300 Nv = 36 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
8.Praca i energiaTrudny
2 kg6 kgμ = 0,4d = 2,5 m

Klocek o masie 2 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,4). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 6 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 2,5 m.

m1 = 2 kgm2 = 6 kgμ = 0,4d = 2,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
1300 kg14 m/s600 kg

Samochód o masie 1300 kg jadący z prędkością 14 m/s uderza w stojący samochód o masie 600 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1300 kgv1 = 14 m/sm2 = 600 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
14 m/s12 m/s

Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 14 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 12 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.

m = 0,45 kgvin = 14 m/svout = 12 m/sΔt = 25 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 1 mH = 1,5 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 1 mH = 1,5 mb = 1,5 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 2,5 mH = 2 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 2,5 mH = 2 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 20 mm, Cd​ = 0,62h = 1,5 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 20 mm. Poziom wody utrzymuje się 1,5 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,62. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 20 mmh = 1,5 mCd = 0,62g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
C211 m1,5 md = 40 mmQ = ?

Wąż o średnicy wewnętrznej 40 mm działa jak lewar i odprowadza wodę z otwartego zbiornika. Najwyższy punkt węża C leży 1 m nad powierzchnią wody, a wylot (otwarty do atmosfery) 1,5 m pod powierzchnią wody. Pomiń straty i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz natężenie przepływu Q.

d = 40 mmzC = +1 mz2 = −1,5 mg = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
150 g (He)P = 350 kPaT = 40 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 150 g (He) przy 350 kPa i 40 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 150 gM = 4,003 g/molP = 350 kPaT = 40 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
N₂, M = 28,01 g/molP = 700 kPaT = 20 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (N₂) przy 700 kPa i 20 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 28,01 g/molP = 700 kPaT = 20 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 425 °CTL​ = 5 °CEQH​QL​W

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 425 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 5 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.

TH = 425 °CTL = 5 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 35 °CTL​ = -18 °CRQ̇H​Q̇L​ = 4,5 kWẆ = ?

Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej -18 °C w kuchni o temperaturze 35 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 4,5 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.

TH = 35 °CTL = -18 °CQ̇L = 4,5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
P4 × 72 dB

Jedna maszyna daje w pewnym punkcie poziom dźwięku 72 dB. Znajdź poziom β w tym punkcie, gdy jednocześnie pracuje 4 jednakowych maszyn (źródła niekoherentne).

β1 = 72 dBn = 4
β = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 486 nmθ

Siatka dyfrakcyjna ma 100 linii na milimetr. Światło o długości fali 486 nm pada na nią pod kątem prostym. Jaki jest najwyższy rząd mmax jasnego maksimum, jaki można zobaczyć?

N = 100 mm⁻¹λ = 486 nm
mmax =

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: a = 0,8119 m/s²

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v = 220/3,6 = 61,11 m/s

Przyspieszenie

a = v²/(2s) = 61,11²/(2·2300) = 0,8119 m/s²

Odpowiedź

a = 0,8119 m/s²
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 26,6 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Prędkość maksymalna

v = a1·t1 = 2·4 = 8 m/s

Czas hamowania

t3 = v/a3 = 8/5 = 1,6 s

Czas całkowity

t = 4 + 21 + 1,6 = 26,6 s

Odpowiedź

t = 26,6 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: F = 74,54 N

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Stała prędkość: siły się równoważą.

F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ

Siła pchająca

F = 49,05 + 25,49 = 74,54 N

Odpowiedź

F = 74,54 N
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,457 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż nici

m₂·g = 58,86 N
m₁·g·sin θ = 22,07 N
μ·m₁·g·cos θ = 3,945 N

Przyspieszenie układu

a = (58,86 − 22,07 − 3,945)/9,5 = 3,457 m/s²

Odpowiedź

a = 3,457 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 12,61 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Czas dotarcia do muru

vx = 28·cos 35° = 22,94 m/s
t = x/vx = 30/22,94 = 1,308 s

Wysokość w tej chwili

y = 16,06·1,308 − ½·9,81·1,308² = 12,61 m

Odpowiedź

y = 12,61 m

Przy murze piłka jeszcze się wznosi.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 64,58 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 34·sin 50° = 26,05 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 26,05²/(2·9,81) = 34,58 m

Wysokość nad ziemią

H = 30 + 34,58 = 64,58 m

Odpowiedź

H = 64,58 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: P = 23,48 kW

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.

Siła napędowa

m·g = 1500·9,81 = 14715 N
mg·sin θ = 14715·sin 8° = 2048 N
F = 2048 + 300 = 2348 N

Moc

v = 36/3,6 = 10 m/s
P = F·v = 2348·10 = 23479 W = 23,48 kW

Odpowiedź

P = 23,48 kW
8.Praca i energia

Odpowiedź: v = 5,646 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia uwolniona i stracona

m₂g·d = 58,86·2,5 = 147,2 J
μ·m₁g·d = 0,4·19,62·2,5 = 19,62 J

Energia kinetyczna obu klocków

½(m₁ + m₂)v² = 127,5 → v = √(2·127,5/8) = 5,646 m/s

Odpowiedź

v = 5,646 m/s
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 40232 J

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·14/1900 = 9,579 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1300·14² = 127400 J
Kafter = ½·1900·9,579² = 87168 J

Utracona energia

ΔK = 127400 − 87168 = 40232 J

Odpowiedź

ΔK = 40232 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: Favg = 468 N

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,45·(12 + 14) = 11,7 N·s

Średnia siła

Favg = J/Δt = 11,7/0,025 = 468 N

Odpowiedź

Favg = 468 N
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 38,63 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 1 + 1,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 1,5·1,5 = 2,25 m²
zasuwad = 1 mH = 1,5 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,75·2,25 = 38,63 kN

Odpowiedź

F = 38,63 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 3,595 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2,5 + 2/2 = 3,5 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
zasuwad = 2,5 mH = 2 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·4 = 137,3 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 2·2³/12 = 1,333 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 3,5 + 1,333/(3,5·4) = 3,595 m

Odpowiedź

ycp = 3,595 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 1,057 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·1,5) = 5,425 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,62·0,0003142·5,425 = 0,001057 m³/s = 1,057 L/s

Odpowiedź

Q = 1,057 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 6,817 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Prędkość w wężu

Powierzchnia i wylot są otwarte do atmosfery, więc wyrazy ciśnieniowe się znoszą.

v = √(2g·1,5) = √(2·9,81·1,5) = 5,425 m/s

Natężenie przepływu

Q = A·v = 0,001257·5,425 = 0,006817 m³/s = 6,817 L/s

Odpowiedź

Q = 6,817 L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 278,7 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 150/4,003 = 37,47 mol
T = 40 + 273,15 = 313,1 K

Objętość

V = nRT/P = 37,47·8,314·313,1/350 = 278,7 L

Odpowiedź

V = 278,7 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 8,045 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 20 + 273,15 = 293,1 K

Gęstość

ρ = 700·28,01/(8,314·293,1) = 8,045 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 8,045 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: ηmax = 60,16 %

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 425 + 273,15 = 698,1 K
TL = 5 + 273,15 = 278,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 278,1/698,1 = 60,16 %

Odpowiedź

ηmax = 60,16 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇmin = 0,9347 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 35 + 273,15 = 308,1 K
TL = -18 + 273,15 = 255,1 K

Najlepszy możliwy COP

COPR,max = TL/(TH − TL) = 255,1/(308,1 − 255,1) = 4,814

Minimalna moc

Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.

Ẇmin = Q̇L/COP = 4,5/4,814 = 0,9347 kW

Odpowiedź

Ẇmin = 0,9347 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: β = 78,02 dB

Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).

Całkowite natężenie

I = 4·I₁

Poziom

β = 72 + 10·log₁₀(4) = 78,02 dB

Odpowiedź

β = 78,02 dB
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: mmax = 20

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp linii

d = 1/100 mm = 10 µm

Najwyższy rząd

m ≤ d/λ = 10 µm/0,486 µm = 20,58 → mmax = 20

Odpowiedź

mmax = 20

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers