Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 17 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 17 m/sapolice = 2 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 50 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 27 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 50 mv0B = 27 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 15 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 15° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 15 kgθ = 15°μ = 0,4g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 8 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5,5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 8 kgm2 = 5,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 30 m/s pod kątem 30° do poziomu w stronę muru odległego o 16 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 30 m/sθ = 30°x = 16 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 26 m/s pod kątem 25° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 26 m/sθ = 25°h = 25 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Kulka o masie 1 kg wisi na lekkiej nici o długości 2 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 40°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.
m = 1 kgL = 2 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,25). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 3 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 3 m.
m1 = 5 kgm2 = 3 kgμ = 0,25d = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 4 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 15 gM = 5 kgh = 4 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1400 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1500 kg. Wraki sczepiają się i suną 16 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 1 mH = 1 mb = 2 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą zwężkę Venturiego o średnicy wlotowej 300 mm i średnicy gardzieli 150 mm. Ciśnienie na wlocie jest o 16 kPa wyższe niż w gardzieli. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q.
Pozioma zwężka Venturiego (wlot 80 mm, gardziel 40 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 380 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,96. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 225 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 5 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.
TH = 225 °CTL = 5 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 22 °C, gdy na zewnątrz jest 7 °C, dostarczając do domu 7 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 22 °CTL = 7 °CQ̇H = 7 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,6 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f7 dla: harmoniczna numer 7.
v = 343 m/sn = 7L = 0,6 m
f7 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 589 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 200 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ2 maksimum rzędu 2.
N = 200 mm⁻¹λ = 589 nmm = 2
θ2 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 289 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·17/2 = 17 s
Droga
d = v·t = 17·17 = 289 m
Odpowiedź
d = 289 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 34 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 1,852 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
50 − ½g·t² = 27·t − ½g·t² → t = 50/27 = 1,852 s
Odpowiedź
t = 1,852 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 94,94 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 38,09 + 56,85 = 94,94 N
Odpowiedź
F = 94,94 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 31,97 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 30·cos 30° = 25,98 m/s
t = x/vx = 16/25,98 = 0,6158 s
Wysokość w tej chwili
y = 15·0,6158 − ½·9,81·0,6158² = 7,377 m
Odpowiedź
y = 7,377 m
Przy murze piłka jeszcze się wznosi.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 34,15 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 26·cos 25° = 23,56 m/s
vy0 = 26·sin 25° = 10,99 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(10,99² + 2·9,81·25) = 24,72 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(23,56² + 24,72²) = 34,15 m/s
Odpowiedź
v = 34,15 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: T = 14,4 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najniższym punkcie
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·2·(1 − cos 40°) = 9,18 m²/s²
Siły w najniższym punkcie
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
T = mg + mv²/L = 9,81 + 1·9,18/2 = 14,4 N
Odpowiedź
T = 14,4 N
Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 14,4 N.
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 3,588 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 29,43·3 = 88,29 J
μ·m₁g·d = 0,25·49,05·3 = 36,79 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 51,5 → v = √(2·51,5/8) = 3,588 m/s
Odpowiedź
v = 3,588 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 296,2 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,04) = 0,8859 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,015 + 5)·0,8859/0,015 = 296,2 m/s
Odpowiedź
v = 296,2 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 30,71 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 2,5/2 = 5,25 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·5,25·2,5 = 128,8 kN
Odpowiedź
F = 128,8 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 25,9 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 1/2 = 1,5 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·1,5·2 = 25,9 kN
Odpowiedź
F = 25,9 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: Q = 103,2 L/s
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość
v1 = v2·(150/300)² = 0,25·v2
Równanie Bernoulliego między wlotem a gardzielą
Rura jest pozioma, więc zmieniają się tylko ciśnienie i prędkość.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Różnica ciśnień z manometru
Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,38 = 46970 Pa
Prędkość w gardzieli
Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 410/16,04 = 25,56 mol
T = 70 + 273,15 = 343,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 25,56·8,314·343,1/0,005 = 14585 kPa
Odpowiedź
P = 14585 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 27,89 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 303,1 K, T2 = 483,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(350/400)·(483,1/303,1) = 27,89 L
Odpowiedź
V2 = 27,89 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηmax = 44,16 %
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 225 + 273,15 = 498,1 K
TL = 5 + 273,15 = 278,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 278,1/498,1 = 44,16 %
Odpowiedź
ηmax = 44,16 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3558 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 7/19,68 = 0,3558 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3558 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f7 = 1000 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,6/7 = 0,3429 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,3429 = 1000 Hz
Odpowiedź
f7 = 1000 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θ2 = 13,63 °
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …