Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)1,3 s16,67

Kierowca jadący z prędkością 60 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1,3 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 7,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.

v₀ = 60 km/htr = 1,3 sa = −7,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 12 m/s40 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 12 m/s z krawędzi dachu na wysokości 40 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 12 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 25°a = ?m = 11 kg

Klocek o masie 11 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 11 kgθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
6 kg1 kgTF = 20 Nμ = 0,1

Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 20 N ciągnie przedni klocek o masie 1 kg; klocek o masie 6 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.

m1 = 6 kgm2 = 1 kgF = 20 Nμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
26 my = ?v0​ = 22 m/s30°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 22 m/s pod kątem 30° do poziomu w stronę muru odległego o 26 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 22 m/sθ = 30°x = 26 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 30 mv0​ = 33 m/s55°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 33 m/s pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 30 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 33 m/sθ = 55°h = 30 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
50°L = 3 m5 kg

Kulka o masie 5 kg wisi na lekkiej nici o długości 3 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 50°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.

m = 5 kgL = 3 mθ = 50°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
k = 3000 N/m25°μ = 0,32 kg

Sprężynę o sztywności 3000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 25° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 2 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).

m = 2 kgk = 3000 N/mx = 12 cmθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
9.Pęd i zderzeniaŚredni
4,5 kg9 m/s3 kg

Wózek o masie 4,5 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 4,5 kgm2 = 3 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
2000 kgv1​ = ?1700 kg

Samochód o masie 2000 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1700 kg. Wraki sczepiają się i suną 12,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,6. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.

m1 = 2000 kgm2 = 1700 kgd = 12,5 mμ = 0,6g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 4 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 4 mH = 3 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 1 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 1 mH = 3 mb = 3 mρ = 1025 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 40 mm, Cd​ = 0,61h = 3 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 40 mm. Poziom wody utrzymuje się 3 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,61. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 40 mmh = 3 mCd = 0,61g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
12d1​ = 75 mm, p1​ = 280 kPad2​ = 25 mm, p2​ = ?Δz = 1 m

Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 25 mm i wznosi się o 1 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 280 kPa, a prędkość 0,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.

d1 = 75 mmd2 = 25 mmp1 = 280 kPav1 = 0,5 m/sΔz = 1 mρ = 1000 kg/m³
p2 = kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
440 g (N₂)P = 800 kPaT = 10 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 440 g (N₂) przy 800 kPa i 10 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 440 gM = 28,01 g/molP = 800 kPaT = 10 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (He) przechodzi od 200 kPa, 10 L, 10 °C do 200 kPa i 250 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 200 kPaV1 = 10 LT1 = 10 °CP2 = 200 kPaT2 = 250 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 650 °CTL​ = 20 °CEQH​QL​η = 48%

Silnik cieplny pobiera ciepło ze źródła o temperaturze 650 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Jego rzeczywista sprawność cieplna wynosi 48 %. Wyznacz jego sprawność egzergetyczną ηII, czyli stosunek sprawności rzeczywistej do sprawności Carnota.

TH = 650 °CTL = 20 °Cη = 48%
ηII = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 350 °CTL​ = 35 °CEQH​ = 5000 kJQL​ = 3000 kJW = 2000 kJ

Silnik cieplny w każdym cyklu pobiera 5000 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 350 °C, wykonuje 2000 kJ pracy, a resztę oddaje do zbiornika o temperaturze 35 °C. Wyznacz całkowitą entropię generowaną Sgen w jednym cyklu.

TH = 350 °CTL = 35 °CQH = 5000 kJW = 2000 kJ
Sgen = kJ/K
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
SO5 m/sf = 500 Hz

Obserwator porusza się z prędkością 5 m/s w stronę nieruchomego źródła o częstotliwości 500 Hz. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.

f = 500 Hzv = 343 m/svo = 5 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 500 nmθ1​ = ?

Światło o długości fali 500 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 100 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ1 maksimum rzędu 1.

N = 100 mm⁻¹λ = 500 nmm = 1
θ1 = °

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: d = 40,19 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Jednostki

v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s

Droga reakcji

d1 = v₀·tr = 16,67·1,3 = 21,67 m

Droga hamowania

d2 = v₀²/(2a) = 16,67²/(2·7,5) = 18,52 m

Suma

d = 21,67 + 18,52 = 40,19 m

Odpowiedź

d = 40,19 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 47,34 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 12²/(2·9,81) = 7,339 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 40 + 7,339 = 47,34 m

Odpowiedź

hmax = 47,34 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 1,479 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 25° − 0,3·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,2719) = 1,479 m/s²

Odpowiedź

a = 1,479 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 17,14 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Cały układ

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (20 − 6,867)/7 = 1,876 m/s²

Sam tylny klocek

T = m1·(a + μ·g) = 6·(1,876 + 0,981) = 17,14 N

Odpowiedź

T = 17,14 N

Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 5,877 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Czas dotarcia do muru

vx = 22·cos 30° = 19,05 m/s
t = x/vx = 26/19,05 = 1,365 s

Wysokość w tej chwili

y = 11·1,365 − ½·9,81·1,365² = 5,877 m

Odpowiedź

y = 5,877 m

Przy murze piłka już opada.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 67,24 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 33·sin 55° = 27,03 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 27,03²/(2·9,81) = 37,24 m

Wysokość nad ziemią

H = 30 + 37,24 = 67,24 m

Odpowiedź

H = 67,24 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: T = 84,09 N

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najniższym punkcie

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·3·(1 − cos 50°) = 21,03 m²/s²

Siły w najniższym punkcie

m·g = 5·9,81 = 49,05 N
T = mg + mv²/L = 49,05 + 5·21,03/3 = 84,09 N

Odpowiedź

T = 84,09 N

Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 84,09 N.

8.Praca i energia

Odpowiedź: d = 1,585 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·3000·0,12² = 21,6 J

Bilans energii wzdłuż zbocza

m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 21,6/(19,62·(0,4226 + 0,3·0,9063)) = 1,585 m

Odpowiedź

d = 1,585 m
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 10,8 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (4,5 − 3)/(4,5 + 3)·9 = 1,8 m/s
v′2 = 2·4,5/(4,5 + 3)·9 = 10,8 m/s

Odpowiedź

v′2 = 10,8 m/s
10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v1 = 22,44 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Prędkość po zderzeniu

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,6·9,81·12,5) = 12,13 m/s

Pęd w zderzeniu

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 3700·12,13/2000 = 22,44 m/s

Odpowiedź

v1 = 22,44 m/s
(80,79 km/h)
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 485,6 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 4 + 3/2 = 5,5 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
zasuwad = 4 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·5,5·9 = 485,6 kN

Odpowiedź

F = 485,6 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 2,8 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 1 + 3/2 = 2,5 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
zasuwad = 1 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·2,5·9 = 226,2 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 3·3³/12 = 6,75 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 2,5 + 6,75/(2,5·9) = 2,8 m

Odpowiedź

ycp = 2,8 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 5,881 L/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·3) = 7,672 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,61·0,001257·7,672 = 0,005881 m³/s = 5,881 L/s

Odpowiedź

Q = 5,881 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: p2 = 260,2 kPa

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Ciągłość i Bernoulli

Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.

v2 = v1·(d1/d2)² = 0,5·(75/25)² = 4,5 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(0,5² − 4,5²)/1000 = −10 kPa
ρgΔz = 1000·9,81·1/1000 = 9,81 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) − ρgΔz = 280 + (−10) − 9,81 = 260,2 kPa

Odpowiedź

p2 = 260,2 kPa
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 46,22 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 440/28,01 = 15,71 mol
T = 10 + 273,15 = 283,1 K

Objętość

V = nRT/P = 15,71·8,314·283,1/800 = 46,22 L

Odpowiedź

V = 46,22 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 18,48 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 283,1 K, T2 = 523,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(200/200)·(523,1/283,1) = 18,48 L

Odpowiedź

V2 = 18,48 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: ηII = 70,34 %

Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 650 + 273,15 = 923,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K

Sprawność Carnota

ηCarnot = 1 − 293,1/923,1 = 68,24 %

Sprawność egzergetyczna

ηII = η/ηCarnot = 48/68,24 = 70,34 %

Odpowiedź

ηII = 70,34 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Sgen = 1,712 kJ/K

Generacja entropii: w pełnym cyklu czynnik roboczy nie zmienia swojej entropii. Zbiornik gorący traci QH/TH, a zbiornik chłodny zyskuje QL/TL. Ich suma to entropia generowana, równa zeru dla obiegu odwracalnego i dodatnia dla każdego rzeczywistego.

Ciepło oddane

QL = QH − W = 5000 − 2000 = 3000 kJ

Temperatury bezwzględne

TH = 350 + 273,15 = 623,1 K
TL = 35 + 273,15 = 308,1 K

Zmiany entropii zbiorników

ΔSH = −5000/623,1 = −8,024 kJ/K
ΔSL = 3000/308,1 = 9,736 kJ/K
Sgen = 9,736 − 8,024 = 1,712 kJ/K

Odpowiedź

Sgen = 1,712 kJ/K

Sgen > 0, więc silnik jest możliwy, ale nieodwracalny.

19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: f′ = 507,3 Hz

Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.

Wzór na efekt Dopplera

f′ = f·(v + vo)/(v − vs) = 500·(343 + 5)/(343 − 0)
f′ = 507,3 Hz

Odpowiedź

f′ = 507,3 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: θ1 = 2,866 °

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp linii

d = 1/100 mm = 1 × 10⁻⁵ m

Równanie siatki

sin θ = mλ/d = 1·500 × 10⁻⁹/(1 × 10⁻⁵) = 0,05
θ = 2,866°

Odpowiedź

θ1 = 2,866°

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers