Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot potrzebuje do startu prędkości 220 km/h, a użyteczny pas startowy ma długość 1900 m. Jakie stałe przyspieszenie a jest potrzebne przy starcie z miejsca?
v₀ = 0v = 220 km/hs = 1900 m
a = m/s²
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 9 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 9 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 10 kg i 4,5 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a ciężarków.
m1 = 10 kgm2 = 4,5 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 1 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 1 kgm2 = 1,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 12 m/sθ = 50°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 28 m/s pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 28 m/sθ = 45°h = 45 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się na odcinku 15 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,1. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2 kgθ = 35°μ = 0,1d = 15 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2 kgh = 4,5 mL = 3 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 5 kg jadący z prędkością 2 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 5 kgm2 = 4 kgv1 = 2 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1700 kg jadący na wschód z prędkością 17 m/s zderza się z samochodem o masie 1300 kg jadącym na północ z prędkością 23 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 1700 kgv1 = 17 m/s (E)m2 = 1300 kgv2 = 23 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 360 kPa, a prędkość 0,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm i wznosi się o 10 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 380 kPa, a prędkość 2,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 2700 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 250 °C i oddaje 1642 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 250 °CQH = 2700 kJQL = 1642 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Silnik cieplny Carnota pobiera 70 kW ciepła ze źródła o temperaturze 800 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 25 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze -25 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 25 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.
TH = 800 °CT0 = 25 °CTL = -25 °CQ̇H = 70 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 40 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 20 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 40 cmf = 20 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Siatka o 200 liniach na milimetr pokazuje maksimum rzędu 1 linii widmowej pod kątem 6,3° od kierunku prostego. Znajdź długość fali λ tej linii.
N = 200 mm⁻¹θ1 = 6,3°m = 1
λ = nm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: a = 0,9828 m/s²
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v = 220/3,6 = 61,11 m/s
Przyspieszenie
a = v²/(2s) = 61,11²/(2·1900) = 0,9828 m/s²
Odpowiedź
a = 0,9828 m/s²
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 39,13 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 9²/(2·9,81) = 4,128 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 35 + 4,128 = 39,13 m
Odpowiedź
hmax = 39,13 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 3,721 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (10 − 4,5)·9,81/(10 + 4,5) = 3,721 m/s²
Odpowiedź
a = 3,721 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,101 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 12·cos 50° = 7,713 m/s
vy = v0·sin θ = 12·sin 50° = 9,193 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 9,193²/(2·9,81) = 4,307 m
Odpowiedź
H = 4,307 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 40,83 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 28·cos 45° = 19,8 m/s
vy0 = 28·sin 45° = 19,8 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(19,8² + 2·9,81·45) = 35,71 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(19,8² + 35,71²) = 40,83 m/s
Odpowiedź
v = 40,83 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 24,11 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 19,62·0,8192 = 16,07 N
F = μN = 0,1·16,07 = 1,607 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 1,607·15 = 24,11 J
Odpowiedź
Wf = 24,11 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 31,94 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(4,5 − 0,2·3) = 76,52 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 76,52 → x = √(2·76,52/1500) = 0,3194 m = 31,94 cm
Odpowiedź
x = 31,94 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 0,2222 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (5 − 4)/(5 + 4)·2 = 0,2222 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 4)·2 = 2,222 m/s
Odpowiedź
v′1 = 0,2222 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 13,86 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 3/2 = 4 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4·3 = 117,7 kN
Odpowiedź
F = 117,7 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 62,22 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 1,5/2 = 2,75 m
A = H·b = 1,5·1,5 = 2,25 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·2,75·2,25 = 62,22 kN
Odpowiedź
F = 62,22 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 358,6 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 220/39,95 = 5,507 mol
T = 20 + 273,15 = 293,1 K
Objętość
V = nRT/P = 5,507·8,314·293,1/100 = 134,2 L
Odpowiedź
V = 134,2 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 8,037 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 288,1 K, T2 = 463,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(200/800)·(463,1/288,1) = 8,037 L
Odpowiedź
V2 = 8,037 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 45 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 250 + 273,15 = 523,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 523,1·1642/2700 = 318,2 K = 45 °C
Odpowiedź
TL = 45 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇L = 250,9 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 800 + 273,15 = 1073 K
T0 = 25 + 273,15 = 298,1 K
TL = -25 + 273,15 = 248,1 K
Praca silnika
η = 1 − 298,1/1073 = 0,7222
Ẇ = 0,7222·70 = 50,55 kW
Ciepło odbierane przez chłodziarkę
COPR = 248,1/(298,1 − 248,1) = 4,963
Q̇L = 4,963·50,55 = 250,9 kW
Odpowiedź
Q̇L = 250,9 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = 40 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/20 − 1/40
di = 40 cm
Diagram promieni
rzeczywisty, po drugiej stronie soczewki
Odpowiedź
di = 40 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: λ = 548,7 nm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …