Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)4,762 s33,33

Samochód jadący z prędkością 120 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 7 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 120 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
d = ?

Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 2,4 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.

ttotal = 2,4 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
5 kg1 kg

Ciężarki o masach 5 kg i 1 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a ciężarków.

m1 = 5 kgm2 = 1 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
θ = 25°klocekv₀ = 3,5 m/s

Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 25° z prędkością 3,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?

v₀ = 3,5 m/sθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
20 my = ?v0​ = 32 m/s20°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 32 m/s pod kątem 20° do poziomu w stronę muru odległego o 20 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 32 m/sθ = 20°x = 20 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 10 mv0​ = 23 m/s40°α = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 23 m/s pod kątem 40° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Pod jakim kątem α poniżej poziomu uderza w ziemię?

v₀ = 23 m/sθ = 40°h = 10 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Praca i energiaŚredni
0,15 kgk = 2000 N/mh = ?

Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 2000 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,15 kg, ściska sprężynę o 4 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.

m = 0,15 kgk = 2000 N/mx = 4 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Praca i energiaTrudny
k = 800 N/m40°μ = 0,32 kg

Sprężynę o sztywności 800 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 40° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 2 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).

m = 2 kgk = 800 N/mx = 12 cmθ = 40°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
9.Pęd i zderzeniaŚredni
1,5 kg6 m/s3 kg

Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 6 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 1,5 kgm2 = 3 kgv1 = 6 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
5 kgv = ?20 g10°L = 0,6 m

Pocisk o masie 20 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,6 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 10° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 20 gM = 5 kgL = 0,6 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 1,5 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 1,5 mH = 3 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 2 mH = 1 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 2 mH = 1 mb = 1,5 mρ = 1025 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
d1​ = 200 mmd2​ = 150 mm12p1​ − p2​ = 43 kPaQ = ?

Woda płynie przez poziomą zwężkę Venturiego o średnicy wlotowej 200 mm i średnicy gardzieli 150 mm. Ciśnienie na wlocie jest o 43 kPa wyższe niż w gardzieli. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q.

d1 = 200 mmd2 = 150 mmp1 − p2 = 43 kPaρ = 1000 kg/m³
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
pair​ = 90 kPaQ = ?d = 50 mmh = 3,5 m

Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 90 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 50 mm, położony 3,5 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

pair = 90 kPa (nadciśnienie)h = 3,5 md = 50 mmρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
240 g (O₂)P = 150 kPaT = 50 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 240 g (O₂) przy 150 kPa i 50 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 240 gM = 32 g/molP = 150 kPaT = 50 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (CH₄) przechodzi od 100 kPa, 5 L, 25 °C do 450 kPa i 120 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 100 kPaV1 = 5 LT1 = 25 °CP2 = 450 kPaT2 = 120 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 575 °CTL​ = 30 °CEQH​ = 2100 kJQL​W = ?

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 575 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 30 °C. Pobiera 2100 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.

TH = 575 °CTL = 30 °CQH = 2100 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 20 °CTL​ = -5 °CHPQ̇H​ = 14 kWQ̇L​Ẇ = ?

Pompa ciepła utrzymuje w domu 20 °C, gdy na zewnątrz jest -5 °C, dostarczając do domu 14 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.

TH = 20 °CTL = -5 °CQ̇H = 14 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
θc = ?90°akryl, n1​ = 1,49gliceryna, n2​ = 1,47

Światło rozchodzi się w ośrodku: akryl (n = 1,49) ku płaskiej granicy z ośrodkiem: gliceryna (n = 1,47). Znajdź kąt graniczny θc, powyżej którego następuje całkowite odbicie.

n1 = 1,49n2 = 1,47
θc = °
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 600 nmθ

Siatka dyfrakcyjna ma 100 linii na milimetr. Światło o długości fali 600 nm pada na nią pod kątem prostym. Jaki jest najwyższy rząd mmax jasnego maksimum, jaki można zobaczyć?

N = 100 mm⁻¹λ = 600 nm
mmax =

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 79,37 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·7) = 79,37 m

Odpowiedź

s = 79,37 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: d = 26,47 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Dwie części czasu

½·9,81·t₁² = 343·(2,4 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 823,2 = 0

Czas spadania

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·823,2))/(2·4,905) = 2,323 s

Głębokość

d = ½·9,81·2,323² = 26,47 m

Odpowiedź

d = 26,47 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 6,54 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie

Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.

a = (5 − 1)·9,81/(5 + 1) = 6,54 m/s²

Odpowiedź

a = 6,54 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: d = 0,9617 m

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Opóźnienie

Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.

a = 9,81·(sin 25° + 0,25·cos 25°) = 6,369 m/s²

Droga

d = v₀²/(2a) = 3,5²/(2·6,369) = 0,9617 m

Odpowiedź

d = 0,9617 m
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 5,11 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Czas dotarcia do muru

vx = 32·cos 20° = 30,07 m/s
t = x/vx = 20/30,07 = 0,6651 s

Wysokość w tej chwili

y = 10,94·0,6651 − ½·9,81·0,6651² = 5,11 m

Odpowiedź

y = 5,11 m

Przy murze piłka jeszcze się wznosi.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: α = 49,14 °

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 23·cos 40° = 17,62 m/s
vy0 = 23·sin 40° = 14,78 m/s

Prędkość pionowa przy uderzeniu

Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.

vy = √(14,78² + 2·9,81·10) = 20,37 m/s

Kąt uderzenia

tan α = vy/vx = 20,37/17,62 → α = 49,14°

Odpowiedź

α = 49,14°
7.Praca i energia

Odpowiedź: h = 1,087 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 4 cm = 0,04 m
½kx² = ½·2000·0,04² = 1,6 J

Wysokość

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 1,6/1,472 = 1,087 m

Odpowiedź

h = 1,087 m
8.Praca i energia

Odpowiedź: d = 0,3364 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·800·0,12² = 5,76 J

Bilans energii wzdłuż zbocza

m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 5,76/(19,62·(0,6428 + 0,3·0,766)) = 0,3364 m

Odpowiedź

d = 0,3364 m
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 4 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (1,5 − 3)/(1,5 + 3)·6 = −2 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 3)·6 = 4 m/s

Odpowiedź

v′2 = 4 m/s
10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 106,1 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Wzniesienie klocka

h = L·(1 − cos θ) = 0,6·(1 − cos 10°) = 0,009115 m

Prędkość po uderzeniu

V = √(2·9,81·0,009115) = 0,4229 m/s

Zderzenie

v = (m + M)·V/m = 5,02·0,4229/0,02 = 106,1 m/s

Odpowiedź

v = 106,1 m/s
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 264,9 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 1,5 + 3/2 = 3 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
zasuwad = 1,5 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·9 = 264,9 kN

Odpowiedź

F = 264,9 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 37,71 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 2 + 1/2 = 2,5 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
zasuwad = 2 mH = 1 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·2,5·1,5 = 37,71 kN

Odpowiedź

F = 37,71 kN
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 198,2 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Ciągłość

v1 = v2·(150/200)² = 0,5625·v2

Równanie Bernoulliego między wlotem a gardzielą

Rura jest pozioma, więc zmieniają się tylko ciśnienie i prędkość.

p1 − p2 = ½ρv2²(1 − β⁴)
v2 = √(2·43000/(1000·(1 − 0,3164))) = 11,22 m/s
v1 = 6,309 m/s

Natężenie przepływu

Q = A2·v2 = 0,01767·11,22 = 0,1982 m³/s = 198,2 L/s

Odpowiedź

Q = 198,2 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 30,96 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia

v = √(2·(90000/1000 + 9,81·3,5)) = 15,77 m/s

Natężenie przepływu

Q = A·v = 0,001963·15,77 = 0,03096 m³/s = 30,96 L/s

Odpowiedź

Q = 30,96 L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 134,3 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 240/32 = 7,5 mol
T = 50 + 273,15 = 323,1 K

Objętość

V = nRT/P = 7,5·8,314·323,1/150 = 134,3 L

Odpowiedź

V = 134,3 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 1,465 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 298,1 K, T2 = 393,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 5·(100/450)·(393,1/298,1) = 1,465 L

Odpowiedź

V2 = 1,465 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Wmax = 1349 kJ

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 575 + 273,15 = 848,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 303,1/848,1 = 64,26 %

Maksymalna praca

Wmax = ηmax·QH = 0,6426·2100 = 1349 kJ

Odpowiedź

Wmax = 1349 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇmin = 1,194 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -5 + 273,15 = 268,1 K

Najlepszy możliwy COP

COPHP,max = TH/(TH − TL) = 293,1/(293,1 − 268,1) = 11,73

Minimalna moc

Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.

Ẇmin = Q̇H/COP = 14/11,73 = 1,194 kW

Odpowiedź

Ẇmin = 1,194 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: θc = 80,6 °

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Załamanie pod 90°

sin θc = n₂/n₁ = 1,47/1,49 = 0,9866

Kąt graniczny

θc = arcsin(0,9866) = 80,6°

Odpowiedź

θc = 80,6°
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: mmax = 16

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp linii

d = 1/100 mm = 10 µm

Najwyższy rząd

m ≤ d/λ = 10 µm/0,6 µm = 16,67 → mmax = 16

Odpowiedź

mmax = 16

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers