Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 72 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 3,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 72 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 40 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 19 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 40 mv0B = 19 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 40 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 25° do poziomu siłą 180 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 40 kgF = 180 Nθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 5,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 5,5 kgm2 = 5,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 30 m/s pod kątem 70° do poziomu w stronę muru odległego o 41 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 30 m/sθ = 70°x = 41 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 10 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 5 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 10 m/sθ = 50°h = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 1500 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,15 kg, ściska sprężynę o 8 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.
m = 0,15 kgk = 1500 N/mx = 8 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 5000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 1 kgh = 2,5 mL = 4 mμ = 0,1k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 500 kg jadący z prędkością 23 m/s uderza w stojący samochód o masie 1100 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 500 kgv1 = 23 m/sm2 = 1100 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 21 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 8 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,45 kgvin = 21 m/svout = 8 m/sΔt = 5 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 100 mm do 75 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 290 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm i wznosi się o 9 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 350 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 4400 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 550 °C i oddaje 1727 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 550 °CQH = 4400 kJQL = 1727 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 20 °C, gdy na zewnątrz jest 5 °C, dostarczając do domu 8 kW ciepła. Wyznacz największy możliwy współczynnik wydajności COPmax.
TH = 20 °CTL = 5 °CQ̇H = 8 kW
COPmax =
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot o wysokości 2 cm stoi 60 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 15 cm. Znajdź wysokość obrazu hi (ujemną dla obrazu odwróconego).
ho = 2 cmdo = 60 cmf = 15 cm
hi = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 500 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,2 mm. Ekran jest oddalony o 3 m. Znajdź odległość y2 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 2.
λ = 500 nmd = 0,2 mmL = 3 mm = 2
y2 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 57,14 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 72/3,6 = 20 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·3,5) = 57,14 m
Odpowiedź
s = 57,14 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 2,105 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
40 − ½g·t² = 19·t − ½g·t² → t = 40/19 = 2,105 s
Odpowiedź
t = 2,105 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,706 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 392,4 − 180·sin 25° = 316,3 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 163,1 − 94,9
a = 68,24/40 = 1,706 m/s²
Odpowiedź
a = 1,706 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 33,72 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 30·cos 70° = 10,26 m/s
t = x/vx = 41/10,26 = 3,996 s
Wysokość w tej chwili
y = 28,19·3,996 − ½·9,81·3,996² = 34,33 m
Odpowiedź
y = 34,33 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 14,07 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 10·cos 50° = 6,428 m/s
vy0 = 10·sin 50° = 7,66 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(7,66² + 2·9,81·5) = 12,52 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(6,428² + 12,52²) = 14,07 m/s
Odpowiedź
v = 14,07 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: h = 3,262 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·1500·0,08² = 4,8 J
Wysokość
m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 4,8/1,472 = 3,262 m
Odpowiedź
h = 3,262 m
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 9,078 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 9,81·(2,5 − 0,1·4) = 20,6 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 20,6 → x = √(2·20,6/5000) = 0,09078 m = 9,078 cm
Odpowiedź
x = 9,078 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 90922 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 500·23/1600 = 7,188 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·500·23² = 132250 J
Kafter = ½·1600·7,188² = 41328 J
Utracona energia
ΔK = 132250 − 41328 = 90922 J
Odpowiedź
ΔK = 90922 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 13,05 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,45·(8 + 21) = 13,05 N·s
Odpowiedź
J = 13,05 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 44,15 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 1/2 = 3 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·1,5 = 44,15 kN
Odpowiedź
F = 44,15 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 90,5 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 2/2 = 3 m
A = H·b = 2·1,5 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·3·3 = 90,5 kN
Odpowiedź
F = 90,5 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 288,9 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 120/32 = 3,75 mol
T = 45 + 273,15 = 318,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 3,75·8,314·318,1/0,005 = 1984 kPa
Odpowiedź
P = 1984 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 13,58 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 10 + 273,15 = 283,1 K
Gęstość
ρ = 800·39,95/(8,314·283,1) = 13,58 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 13,58 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 49,94 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 823,1·1727/4400 = 323,1 K = 49,94 °C
Odpowiedź
TL = 49,94 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: COPmax = 19,54
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/15 − 1/60
di = 20 cm
Powiększenie i wysokość
m = −20/60 = −0,3333
hi = −0,3333·2 = −0,6667 cm
Odpowiedź
hi = −0,6667 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y2 = 15 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …