Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 108 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 108 km/ha = −6 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 3,4 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 3,4 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 18 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 18 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 8,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 8,5 kgm2 = 1 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 65° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 14 m/sθ = 65°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 30 m/sθ = 45°h = 25 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 100 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,6. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 100 km/hμ = 0,6g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 500 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° ściśnięto o 15 cm, opierając o nią klocek o masie 2 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,15. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Wózek o masie 1 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 1 kgm2 = 5 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,2 kg uderza w ścianę z prędkością 30 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 14 m/s. Kontakt trwa 50 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,2 kgvin = 30 m/svout = 14 m/sΔt = 50 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 3 mH = 2 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 3 mH = 1 mb = 1 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 40 mm. Poziom wody utrzymuje się 5 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,6. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
d = 40 mmh = 5 mCd = 0,6g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 200 mm do 100 mm i wznosi się o 5 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 130 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pobiera ciepło ze źródła o temperaturze 600 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Jego rzeczywista sprawność cieplna wynosi 33 %. Wyznacz jego sprawność egzergetyczną ηII, czyli stosunek sprawności rzeczywistej do sprawności Carnota.
TH = 600 °CTL = 20 °Cη = 33%
ηII = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 21 °C, gdy na zewnątrz jest 5 °C, dostarczając do domu 15 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 21 °CTL = 5 °CQ̇H = 15 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 440 Hz porusza się z prędkością 15 m/s od nieruchomego obserwatora. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 440 Hzv = 343 m/svs = 15 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 25 kHz w stronę samochodu oddalającego się z prędkością 30 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 25 kHzu = 30 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 75 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 108/3,6 = 30 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 30²/(2·6) = 75 m
Odpowiedź
s = 75 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 51,78 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(3,4 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1166 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1166))/(2·4,905) = 3,249 s
Głębokość
d = ½·9,81·3,249² = 51,78 m
Odpowiedź
d = 51,78 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,823 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (21,21 + √(450 + 490,5))/9,81 = 5,289 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 21,21·5,289 = 112,2 m
Odpowiedź
x = 112,2 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: d = 65,55 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 100/3,6 = 27,78 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,6·9,81) = 65,55 m
Odpowiedź
d = 65,55 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,5936 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·500·0,15² = 5,625 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 5,625/(19,62·(0,342 + 0,15·0,9397)) = 0,5936 m
Odpowiedź
d = 0,5936 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 2,667 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1 − 5)/(1 + 5)·8 = −5,333 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 5)·8 = 2,667 m/s
Odpowiedź
v′2 = 2,667 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 176 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,2·(14 + 30) = 8,8 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 8,8/0,05 = 176 N
Odpowiedź
Favg = 176 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 78,48 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·1 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4·2 = 78,48 kN
Odpowiedź
F = 78,48 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 3,524 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 1/2 = 3,5 m
A = H·b = 1·1 = 1 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·3,5·1 = 43,26 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Idealna prędkość strumienia
√(2gh) = √(2·9,81·5) = 9,905 m/s
Rzeczywiste natężenie przepływu
Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 250/16,04 = 15,59 mol
T = 25 + 273,15 = 298,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 15,59·8,314·298,1/0,01 = 3863 kPa
Odpowiedź
P = 3863 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 4,591 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Gęstość
ρ = 650·16,04/(8,314·273,1) = 4,591 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 4,591 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηII = 49,68 %
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 600 + 273,15 = 873,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K
Sprawność Carnota
ηCarnot = 1 − 293,1/873,1 = 66,43 %
Sprawność egzergetyczna
ηII = η/ηCarnot = 33/66,43 = 49,68 %
Odpowiedź
ηII = 49,68 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,8159 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 15/18,38 = 0,8159 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,8159 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 421,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.