Metodologia badań i statystyka w psychologii: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 16 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Statystyka opisowa

Średnia
x̄ = Σx/n
Odchylenie standardowe z próby
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Mediana
środkowa wartość uporządkowanych danych
Wynik z
z = (x − μ)/σ
Rozkład normalny
68% w zakresie ±1σ, 95% w zakresie ±2σ

Prawdopodobieństwo

Zdarzenie przeciwne
P(not A) = 1 − P(A)
Reguła dodawania
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Zdarzenia niezależne
P(A ∩ B) = P(A)·P(B)
Prawdopodobieństwo warunkowe
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B)
Rozkład dwumianowy
P(X = k) = C(n,k)·pk(1 − p)n−k

Rozkład normalny

Wynik z
z = (x − μ)/σ
Poniżej x
P(X < x) = Φ(z)
Powyżej x
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Pomiędzy
Φ(z2) − Φ(z1)
Percentyl
x = μ + z·σ

Metoda

  1. Zamień wartość na wynik standaryzowany: z = (x − μ)/σ.
  2. Odczytaj Φ(z), pole na lewo od z.
  3. Dla pola na prawo użyj 1 − Φ(z); dla przedziału odejmij dwa pola lewostronne.
  4. Dla percentyla licz wstecz: wyznacz z dla pola, a potem x = μ + z·σ.

Przedziały ufności

σ znane
x̄ ± z·σ/√n
σ nieznane
x̄ ± t·s/√n, df = n − 1
Wartość krytyczna z
90%: 1,645, 95%: 1,96, 99%: 2,576
Liczebność próby
n = (z·σ/E)², rounded up

Metoda

  1. Wybierz między z (znane σ populacji) a t (tylko s z próby, z n − 1 stopniami swobody).
  2. Wyznacz wartość krytyczną dla poziomu ufności.
  3. Margines błędu: E = wartość krytyczna × odchylenie standardowe/√n.
  4. Przedział: x̄ ± E.

Testy hipotez i przedziały ufności

Test z dla średniej
z = (x̄ − μ0)/(σ/√n)
Test t dla średniej
t = (x̄ − μ0)/(s/√n), df = n − 1
Dwustronny na poziomie 5%
odrzuć H0, jeśli |z| > 1,96
Przedział ufności
x̄ ± z·σ/√n

Metoda

  1. Sformułuj H₀ i H₁ i ustal, czy test jest jednostronny, czy dwustronny.
  2. Oblicz statystykę testową: (x̄ − μ₀)/(σ/√n) albo z s i t.
  3. Porównaj z wartością krytyczną albo wyznacz wartość p.
  4. Odrzuć H₀, jeśli statystyka przekracza wartość krytyczną (p poniżej α), i sformułuj wniosek słowami.

Regresja liniowa i korelacja

Sumy kwadratów
Sxx = Σ(x − x̄)² = Σx² − (Σx)²/n, Sxy = Σxy − ΣxΣy/n
Współczynnik kierunkowy
b = Sxy/Sxx
Wyraz wolny
a = ȳ − b·x̄
Korelacja
r = Sxy/√(SxxSyy)
Reszta
e = y − ŷ

Testy chi-kwadrat

Statystyka testowa
χ² = Σ(O − E)²/E
Test zgodności
E = n·p, df = k − 1 − (estimated parameters)
Niezależność
E = row total × column total / grand total, df = (r − 1)(c − 1)
Wartości krytyczne (α = 0,05)
df 1: 3,841, 2: 5,991, 3: 7,815, 4: 9,488
Decyzja
odrzuć H0, jeśli χ² > χ²crit

2Zadania do ćwiczenia

1.Metody badawcze w psychologiiŚredni

Test jest tak łatwy, że prawie wszyscy uczestnicy uzyskują wyniki bliskie maksimum. To:

  1. AEfekt kolejności
  2. BEfekt praktyki
  3. CEfekt sufitowy
  4. DEfekt podłogowy
2.Metody badawcze w psychologiiTrudny

W badaniach jakościowych refleksyjność oznacza, że badacz:

  1. APrzekształca tematy w dane liczbowe
  2. BZastanawia się, jak jego własne doświadczenia i założenia mogą kształtować analizę
  3. CUżywa próby losowej, by usunąć obciążenia
  4. DPowtarza badanie, by sprawdzić rzetelność
3.Statystyka opisowaŚredni
1012141618202224262830

Wyznacz odchylenie standardowe z próby s dla danych: 30, 22, 14, 24, 10, 16.

n = 6
s =
4.Statystyka opisowaTrudny
z −2−1012

Wyniki egzaminu mają rozkład normalny ze średnią 100 i odchyleniem standardowym 5. Wyznacz wynik z z dla wyniku 90.

μ = 100σ = 5x = 90
z =
5.PrawdopodobieństwoŚredni
czerwone: 4niebieskie: 5

W worku jest 4 kul czerwonych i 5 niebieskich. Losujesz dwie kule bez zwracania pierwszej. Jakie jest prawdopodobieństwo P, że obie są czerwone?

4 / 5
P =
6.PrawdopodobieństwoTrudny
n = 11, p = 0,2: P(X = 2) = ?k01234567891011

Test ma 11 pytań wielokrotnego wyboru. Studentka, która zgaduje, odpowiada poprawnie na każde z prawdopodobieństwem 0,2, niezależnie. Jakie jest prawdopodobieństwo P dokładnie 2 poprawnych odpowiedzi?

n = 11p = 0,2k = 2
P =
7.Rozkład normalnyŚredni
85,75115,75P = ?

Rozkład wyników testu IQ jest normalny ze średnią 100 pkt i odchyleniem standardowym 15 pkt. Jaka część wartości leży między 85,75 a 115,75 pkt? Podaj P w postaci dziesiętnej.

μ = 100σ = 15x1 = 85,75x2 = 115,75
P =
8.Rozkład normalnyTrudny
557085100115130145pktdół 40%

Rozkład wyników testu IQ jest normalny ze średnią 100 pkt i odchyleniem standardowym 15 pkt. Przeciągnij wartość graniczną tak, aby zacieniowane dolne 40% leżało na lewo od niej. Znajdź wartość graniczną x.

μ = 100 pktσ = 15 pkt40%
x = pkt
9.Przedziały ufnościŚredni
x̄E₁ = 8,999%, n = 36x̄E₂ = ?90%, n = 36

Przedział ufności 99 % dla średniej, oparty na 36 obserwacjach i znanym σ, ma margines błędu 8,9. Jaki jest margines błędu E₂ przedziału 90 % z tych samych danych?

99%n₁ = 36E₁ = 8,990%
E₂ =
10.Przedziały ufnościTrudny
n = 10Lσ = ?s = 8,195%

Średnice 10 toczonych wałków mają odchylenie standardowe z próby 8,1 µm. Zakładając, że średnice mają rozkład normalny, wyznacz σ: górna granica przedziału ufności 95 % dla odchylenia standardowego populacji. Przy df = 9 2,5 % rozkładu χ² leży poniżej 2,7, a 2,5 % powyżej 19,023.

n = 10s = 8,1 µmχ² = 2,7, 19,023
σ = µm
11.Testy hipotez i przedziały ufnościŚredni
−2,1452,145t = ?df = 14

15 pracowników wykonuje test pisania na klawiaturze przed kursem i po nim. Dla każdej osoby zapisuje się różnicę d = po − przed (słowa na minutę). Średnia różnica wynosi −4,88, a odchylenie standardowe różnic 7. Wyznacz statystykę testu dla prób zależnych t dla H₀: μd = 0.

n = 15d̄ = −4,88sd = 7
t =
12.Testy hipotez i przedziały ufnościTrudny
μ₀x̄c

Jednostronny test z dla H₀: μ = 200 przeciw H₁: μ < 200 przeprowadza się na poziomie α = 0.05 na próbie o liczebności 100; odchylenie standardowe jest znane i wynosi 30. W rzeczywistości średnia wynosi 190.1. Wyznacz prawdopodobieństwo błędu II rodzaju β w procentach.

μ₀ = 200μ = 190,1σ = 30n = 100α = 0,05
β = %
13.Regresja liniowa i korelacjaŚredni
xy147362571785991xy56080

Tabela podaje 5 par obserwacji x = wydatki na reklamę w tys. € i y = sprzedaż w tys. €. Wyznacz współczynnik korelacji Pearsona r.

n = 5
r =
14.Regresja liniowa i korelacjaTrudny
xy3425417549581167xy51040506070x = 8

Tabela podaje 5 par obserwacji x = wydatki na reklamę w tys. € i y = sprzedaż w tys. €. Użyj prostej najmniejszych kwadratów ŷ = a + b·x. Wyznacz prognozę ŷ dla x = 8.

n = 5x = 8
ŷ =
15.Testy chi-kwadratŚredni
bez wadydrobnapoważnaSumazmiana dzienna204357120zmiana nocna2013740Suma405664160

Tabela kontyngencji pokazuje liczebności obserwowane. Oblicz statystykę chi-kwadrat χ² testu niezależności zmiennych wierszowej i kolumnowej. Nie stosuj poprawki na ciągłość.

N = 1602 × 3
χ² =
16.Testy chi-kwadratTrudny

Test zgodności chi-kwadrat porównuje liczebności obserwowane w 3 kategoriach z w pełni określonymi oczekiwanymi udziałami (żadne parametry nie są estymowane z danych). Ile stopni swobody df ma test?

k = 3
df =

3Roztwory

1.Metody badawcze w psychologii

Odpowiedź: C · Efekt sufitowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Efekty sufitowe ukrywają różnice między warunkami, bo nikt nie może uzyskać wyższego wyniku. Efekty podłogowe są odwrotnością, gdy zadanie jest zbyt trudne.

Odpowiedź

C · Efekt sufitowy
2.Metody badawcze w psychologii

Odpowiedź: B · Zastanawia się, jak jego własne doświadczenia i założenia mogą kształtować analizę

Dlaczego to jest odpowiedź

Refleksyjność uznaje wpływ badacza na zbieranie i interpretację danych i jest kluczowym kryterium jakości w pracy jakościowej.

Odpowiedź

B · Zastanawia się, jak jego własne doświadczenia i założenia mogą kształtować analizę
3.Statystyka opisowa

Odpowiedź: s = 7,339

Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.

Średnia

x̄ = 116/6 = 19,33

Kwadraty odchyleń

Σ(x − x̄)² = 10,67² + 2,667² + (−5,333)² + 4,667² + (−9,333)² + (−3,333)² = 269,3

Odchylenie standardowe

s = √(269,3/5) = 7,339

Odpowiedź

s = 7,339
4.Statystyka opisowa

Odpowiedź: z = −2

Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.

Standaryzuj

z = (90 − 100)/5 = −2

Odpowiedź

z = −2
5.Prawdopodobieństwo

Odpowiedź: P = 0,1667

Prawdopodobieństwo: przy jednakowo prawdopodobnych wynikach P(A) = sprzyjające/wszystkie. Dla zdarzeń niezależnych mnożymy: P(A i B) = P(A)·P(B). Często pomaga zdarzenie przeciwne: P(co najmniej jedno) = 1 − P(żadne). Rozkład dwumianowy: w n niezależnych próbach z prawdopodobieństwem sukcesu p, P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Pierwsze i drugie losowanie

P = 4/9 · 3/8 = 12/72 = 0,1667

Odpowiedź

P = 0,1667
6.Prawdopodobieństwo

Odpowiedź: P = 0,2953

Prawdopodobieństwo: przy jednakowo prawdopodobnych wynikach P(A) = sprzyjające/wszystkie. Dla zdarzeń niezależnych mnożymy: P(A i B) = P(A)·P(B). Często pomaga zdarzenie przeciwne: P(co najmniej jedno) = 1 − P(żadne). Rozkład dwumianowy: w n niezależnych próbach z prawdopodobieństwem sukcesu p, P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Wzór dwumianowy

P(X = 2) = 55·0,22·0,89 = 55·0,04·0,1342 = 0,2953

Odpowiedź

P = 0,2953
7.Rozkład normalny

Odpowiedź: P = 0,6821

Rozkład normalny: zamień wartość x na wynik z, z = (x − μ)/σ, który mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej. Tablica rozkładu normalnego (czyli Φ(z)) podaje pole na lewo od z, czyli P(X < x). Pole na prawo to 1 − Φ(z), a pole między dwiema wartościami to różnica ich dwóch pól.

Wyniki z

z₁ = (85,75 − 100)/15 = −0,95
z₂ = (115,75 − 100)/15 = 1,05

Pole pomiędzy

P = Φ(1,05) − Φ(−0,95) = 0,8531 − 0,1711 = 0,6821

Odpowiedź

P = 0,6821
8.Rozkład normalny

Odpowiedź: x = 96,3 pkt

Od pola z powrotem do z: Φ(z) to pole na lewo od z. Dla pola lewego ogona A znajdź w tablicy z, dla którego Φ(z) = A. Pole prawego ogona A oznacza Φ(z) = 1 − A. Pole środkowe A między −z a z zostawia (1 − A)/2 w każdym ogonie, więc Φ(z) = (1 + A)/2. Dla wartości x użyj x = μ + zσ.

Pole po lewej

Φ(z) = 0,4

z z tablicy

z ≈ −0,25

Z powrotem do pierwotnych jednostek

x = 100 − 0,25·15 = 96,3 pkt

Odpowiedź

x = 96,3 pkt
9.Przedziały ufności

Odpowiedź: E₂ = 5,683

Confidence interval for a mean: x̄ ± margin of error. With a known population σ the margin is z·σ/√n; with only the sample standard deviation s, use t with n − 1 degrees of freedom: t·s/√n. Critical values: z = 1,645 (90%), 1,96 (95%), 2,576 (99%). To get a margin E or smaller, you need n ≥ (z·σ/E)², rounded up.

Stosunek marginesów

E₂/E₁ = (1,645/2,576)·√(36/36) = 0,6386

Nowy margines

E₂ = 8,9·0,6386 = 5,683

Odpowiedź

E₂ = 5,683
10.Przedziały ufności

Odpowiedź: σ = 14,79 µm

Przedział dla wariancji: (n − 1)s²/σ² ma rozkład χ² z n − 1 stopniami swobody. Przedział 95 % dla σ² rozciąga się od (n − 1)s² podzielonego przez górną wartość χ² (2,5 % powyżej niej) do (n − 1)s² podzielonego przez dolną wartość χ² (2,5 % poniżej niej); przedział dla σ to pierwiastki z obu granic. Nie jest on symetryczny względem s.

Suma kwadratów

(n − 1)s² = 9·8,1² = 590,5

Granice dla σ²

590,5/19,023 = 31,04
590,5/2,7 = 218,7

Granica dla σ

σ = √218,7 = 14,79 µm

Odpowiedź

σ = 14,79 µm

Przedział 95 % dla σ: [5,571, 14,79] µm.

11.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: t = −2,7

Testing a mean: the test statistic measures how many standard errors the sample mean lies from the value claimed in H₀: z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n) when σ is known, t = (x̄ − μ₀)/(s/√n) when it is estimated from the sample. A confidence interval is x̄ ± (critical value)·(standard error).

Błąd standardowy średniej różnicy

SE = 7/√15 = 1,807

Statystyka testowa

t = −4,88/1,807 = −2,7

Odpowiedź

t = −2,7

Przy df = 14 dwustronna wartość krytyczna dla 5 % wynosi 2,145; |t| jest większe, więc H₀ odrzuca się.

12.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: β = 4,896 %

Moc testu: moc = 1 − β to prawdopodobieństwo odrzucenia H₀, gdy jest ona fałszywa. Wyznacz próg x̄c z μ₀ i z_α, a potem oblicz prawdopodobieństwo znalezienia się poza x̄c przy prawdziwej średniej: z = (x̄c − μ)/(σ/√n).

Krytyczna średnia z próby

SE = 30/√100 = 3
x̄c = 200 − 1,645·3 = 195,1

z przy prawdziwej średniej

z = (195,1 − 190,1)/3 = 1,655

Błąd II rodzaju

moc = P(Z < 1.655) = 95.1%
β = 100% − 95,1% = 4,896%

Odpowiedź

β = 4,896%
13.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: r = 0,9917

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Średnie

x̄ = 25/5 = 5
ȳ = 356/5 = 71,2

Sumy kwadratów i iloczynów

Sxx = Σ(x − x̄)² = 40
Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 222
Syy = Σ(y − ȳ)² = 1253

Współczynnik korelacji

r = 222/√(40·1253) = 0,9917

Odpowiedź

r = 0,9917
14.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: ŷ = 55,75

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Średnie

x̄ = 35/5 = 7
ȳ = 262/5 = 52,4

Sumy kwadratów i iloczynów

Sxx = Σ(x − x̄)² = 40
Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 134

Prosta regresji

b = 134/40 = 3,35
a = 52,4 − 3,35·7 = 28,95
ŷ = 28,95 + 3,35·x

Prognoza

ŷ = 28,95 + 3,35·8 = 55,75

Odpowiedź

ŷ = 55,75
15.Testy chi-kwadrat

Odpowiedź: χ² = 20,18

Testy chi-kwadrat: porównaj liczebności obserwowane O z liczebnościami E oczekiwanymi przy H₀ za pomocą χ² = Σ(O − E)²/E. Test zgodności: E = n·p dla każdej kategorii, df = k − 1 (minus jeden za każdy parametr estymowany z danych). Niezależność w tabeli r × c: E = suma wiersza × suma kolumny / suma ogólna, df = (r − 1)(c − 1). Odrzuć H₀, gdy χ² przekracza wartość krytyczną dla wybranego α.

Liczebności oczekiwane

zmiana dzienna: 120·40/160 = 30, 120·56/160 = 42, 120·64/160 = 48
zmiana nocna: 40·40/160 = 10, 40·56/160 = 14, 40·64/160 = 16

Statystyka chi-kwadrat

χ² = (20 − 30)²/30 + (43 − 42)²/42 + (57 − 48)²/48 + (20 − 10)²/10 + (13 − 14)²/14 + (7 − 16)²/16
χ² = 20,18

Odpowiedź

χ² = 20,18

df = 2. Przy α = 0,05 wartość krytyczna wynosi 5,991, więc decyzja dotycząca H₀ (niezależności): odrzucona.

16.Testy chi-kwadrat

Odpowiedź: df = 2

Testy chi-kwadrat: porównaj liczebności obserwowane O z liczebnościami E oczekiwanymi przy H₀ za pomocą χ² = Σ(O − E)²/E. Test zgodności: E = n·p dla każdej kategorii, df = k − 1 (minus jeden za każdy parametr estymowany z danych). Niezależność w tabeli r × c: E = suma wiersza × suma kolumny / suma ogólna, df = (r − 1)(c − 1). Odrzuć H₀, gdy χ² przekracza wartość krytyczną dla wybranego α.

Stopnie swobody

df = 3 − 1 = 2

Odpowiedź

df = 2

ExamProblems · examproblems.com/courses/research-methods-psychology