Statyka: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 12 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Długość
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Wersor
û = a/|a|
Składowe z kąta
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Iloczyn skalarny
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
Rzut skalarny a na b
a·b/|b|
Praca
W = F·d
Iloczyn wektorowy
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Pola
równoległobok |a × b|, trójkąt ½|a × b|
Moment względem O
MO = r × F, r = A − O
Objętość równoległościanu
V = |a·(b × c)|

Metoda

  1. Zapisz każdy wektor w składowych; dla siły podanej przez wartość i kąt użyj F·cos θ i F·sin θ.
  2. Do długości i kierunków użyj długości √(x² + y² + z²) i wersora a/|a|.
  3. Iloczyn skalarny stosuj do kątów, rzutów, prostopadłości i pracy: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Iloczyn wektorowy stosuj do wektorów prostopadłych, pól i momentów: starannie zapisz trzy składowe, zachowując kolejność a × b.

Reakcje podpór belek

Równowaga
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia
Moment
M = F·d

Metoda

  1. Narysuj schemat sił i zastąp każdą podporę jej reakcjami.
  2. Zastąp każde obciążenie ciągłe jedną siłą przyłożoną w jego środku ciężkości.
  3. Napisz równanie momentów względem jednej podpory, aby wyznaczyć reakcję w drugiej.
  4. Z ΣFy = 0 wyznacz pozostałą reakcję i sprawdź drugim równaniem momentów.

Kratownica: równoważenie węzłów

Metoda równoważenia węzłów
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Metoda przekrojów
ΣM = 0 about a cut point
Siła w pręcie
dodatnia = rozciąganie, ujemna = ściskanie

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór całej kratownicy.
  2. Metoda równoważenia węzłów: zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami w prętach i użyj ΣFx = 0 oraz ΣFy = 0.
  3. Metoda Rittera (przekrojów): przetnij potrzebny pręt i napisz równanie momentów względem punktu, w którym przecinają się pozostałe nieznane pręty.
  4. Załóż rozciąganie; wynik ujemny oznacza ściskanie.

Ramy i maszyny

Równowaga każdego pręta
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Pręt dwusiłowy
siła działa wzdłuż prostej przechodzącej przez jego dwa przeguby
Siła w przegubie
równe co do wartości i przeciwnie skierowane na dwóch łączonych prętach
Wartość siły w przegubie
F = √(Fx² + Fy²)
Dźwignia, szczypce, dźwignia kątowa
Fin·a = Fout·b
Przegub kolanowy
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia

Metoda

  1. Narysuj całą konstrukcję i wyznacz reakcje podpór, jeśli nie ma więcej niż trzech niewiadomych.
  2. Wskaż pręty dwusiłowe: obciążone tylko w dwóch przegubach, mają siłę działającą wzdłuż prostej łączącej te przeguby.
  3. Rozbierz ramę i narysuj każdy pręt osobno, z równymi i przeciwnie skierowanymi siłami w przegubach tam, gdzie pręty się stykają.
  4. Dla każdego pręta zapisz momenty względem przegubu z nieznanymi siłami, potem użyj ΣFx = 0 i ΣFy = 0; składowe złóż w wartość siły dopiero na końcu.

Siła tnąca i moment zginający

Siła tnąca i moment
V = ΣF po jednej stronie, M = ΣF·d po jednej stronie
Naprężenie od zginania
σ = M·y/I
Prostokąt
I = bh³/12
Wskaźnik wytrzymałości przekroju
W = I/ymax
Swobodnie podparta, obciążenie równomierne
Mmax = wL²/8

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór z równowagi całej belki.
  2. Przetnij belkę w potrzebnym przekroju i zostaw jedną stronę.
  3. Siła tnąca: suma sił pionowych po tej stronie. Moment zginający: suma ich momentów względem przekroju.
  4. Aby znaleźć moment maksymalny, wyznacz miejsce, w którym siła tnąca jest równa zeru.

Środek ciężkości i moment bezwładności

Środek ciężkości
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Prostokąt
I = bh³/12
Twierdzenie Steinera
I = Ic + A·d²
Przekrój złożony
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Zadania do ćwiczenia

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyŚredni
xyzab

Znajdź iloczyn skalarny a·b wektorów a = (−1, −1, −4) i b = (6, 5, 1).

a = (−1, −1, −4)b = (6, 5, 1)
a·b =
2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyTrudny
xyzABC

Znajdź pole A trójkąta o wierzchołkach A(−4, −1, −3), B(−2, 2, 4) i C(2, −4, −4). Współrzędne podano w metrach.

A(−4, −1, −3)B(−2, 2, 4)C(2, −4, −4)
A = m²
3.Reakcje podpór belekŚredni
w0​ = 20 kN/mP = 50 kNABRB​ = ?2,5 m2,5 m

Belka swobodnie podparta (podpora nieprzesuwna w A, przesuwna w B) przenosi obciążenie liniowo zmienne, rosnące od zera w A do 20 kN/m w B. W odległości 2,5 m od A działa też siła skupiona P. Wyznacz pionową reakcję podpory RB.

L = 5 mw0 = 20 kN/mP = 50 kN w 2,5 m
RB = kN
4.Reakcje podpór belekTrudny
P = 45 kN, 30°Q = 50 kNABα = ?3 m3 m4 m

Belka swobodnie podparta ma podporę przegubową nieprzesuwną w A i przesuwną w B. W odległości 6 m od A działa siła P nachylona pod kątem 30° do poziomu, a w odległości 3 m od A pionowa siła Q. Wyznacz kąt α między całkowitą siłą reakcji w podporze nieprzesuwnej A a poziomem.

L = 10 mP = 45 kN w 6 m, θ = 30°Q = 50 kN w 3 m
α = °
5.Kratownica: równoważenie węzłówŚredni
ABBCACACB35 kN8 m7 m4 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FAB w pręcie AB. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 8 mwysokość = 4 mB jest 7 m od Aobciążenie pionowe = 35 kN
FAB = kN
6.Kratownica: równoważenie węzłówTrudny
ABBCACACB55 kN15 kN6 m4 m2 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FAC w pręcie AC. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 6 mwysokość = 2 mB jest 4 m od Aobciążenie pionowe = 55 kNobciążenie poziome = 15 kN →
FAC = kN
7.Ramy i maszynyŚredni
2 kN2,4 m0,8 m2,8 mABCDE

Pokazana rama A stoi na podporze przegubowej w A i przesuwnej w B, oddalonych o 2,4 m. Nogi spotykają się w przegubie C na wysokości 3,6 m, a poziomy ściąg DE jest 0,8 m nad podłożem. W punkcie C działa obciążenie 2 kN. Wyznacz wartość siły C, z jaką przegub C działa na nogę BC.

P = 2 kNAB = 2,4 mwysokość C = 3,6 mwysokość DE = 0,8 m
C = kN
8.Ramy i maszynyTrudny
12 kN3 m1,5 m2,5 mABCDE

Pokazana rama A stoi na podporze przegubowej w A i przesuwnej w B, oddalonych o 3 m. Nogi spotykają się w przegubie C na wysokości 4 m i są połączone poziomym ściągiem DE na wysokości 1,5 m. W punkcie C działa pozioma siła 12 kN skierowana w prawo. Wyznacz siłę rozciągającą T w ściągu.

P = 12 kNAB = 3 mwysokość C = 4 mwysokość DE = 1,5 m
T = kN
9.Siła tnąca i moment zginającyŚredni
P1​ = 75 kNP2​ = 50 kNAB4 m2 m2 m

Belka swobodnie podparta przenosi dwie siły skupione. Wyznacz maksymalny moment zginający Mmax w belce.

L = 8 mP1 = 75 kN w 4 mP2 = 50 kN w 6 m
Mmax = kN·m
10.Siła tnąca i moment zginającyTrudny
w = 8 kN/mP = 45 kNAB1,5 m3,5 m

Belka swobodnie podparta przenosi obciążenie równomiernie rozłożone w na całej rozpiętości oraz siłę skupioną P. Wyznacz maksymalny moment zginający Mmax w belce.

L = 5 mP = 45 kN w 1,5 mw = 8 kN/m od 0 do 5 m
Mmax = kN·m
11.Środek ciężkości i moment bezwładnościŚredni
2002510020xwymiary w mm

Wyznacz moment bezwładności Ix przekroju teowego względem poziomej osi x przechodzącej przez jego środek ciężkości.

bf = 200 mmtf = 25 mmtw = 20 mmhw = 100 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładnościTrudny
1602026020xM = 50 kN·mwymiary w mm

Przekrój teowy pracuje jako belka z półką u góry i przenosi dodatni moment zginający 50 kN·m. Wyznacz naprężenie od zginania σdół na dolnej krawędzi.

bf = 160 mmtf = 20 mmtw = 20 mmhw = 260 mmM = 50 kN·m
σdół = MPa

3Roztwory

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: a·b = −15

Iloczyn skalarny: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, jest skalarem. Pozwala wyznaczyć kąt między dwoma wektorami, cos θ = a·b/(|a|·|b|), i jest równy zero, gdy wektory są prostopadłe. Rzut skalarny a na b wynosi a·b/|b|, a stała siła F na przemieszczeniu d wykonuje pracę W = F·d.

Pomnóż odpowiadające sobie składowe i dodaj

a·b = (−1)·6 + (−1)·5 + (−4)·1 = (−6) + (−5) + (−4) = −15

Odpowiedź

a·b = −15

Ujemny: kąt między wektorami jest większy niż 90°.

2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: A = 26,63 m²

Iloczyn wektorowy: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) jest prostopadły do obu wektorów, a |a × b| = |a|·|b|·sin θ to pole równoległoboku, który rozpinają (trójkąt ma połowę tego pola). Kolejność ma znaczenie: b × a = −(a × b). Moment siły F przyłożonej w punkcie A względem punktu O to MO = r × F, gdzie r = A − O.

Wektory krawędzi

AB = B − A = (2, 3, 7)
AC = C − A = (6, −3, −1)

Iloczyn wektorowy

(AB × AC)x = AByACz − ABzACy = 3·(−1) − 7·(−3) = 18
(AB × AC)y = ABzACx − ABxACz = 7·6 − 2·(−1) = 44
(AB × AC)z = ABxACy − AByACx = 2·(−3) − 3·6 = −24
|AB × AC| = √(18² + 44² + (−24)²) = 53,25

Pole trójkąta

A = ½·53,25 = 26,63 m²

Odpowiedź

A = 26,63 m²
3.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: RB = 58,33 kN

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku spełnia ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Zastąp każde obciążenie ciągłe jego wypadkową (polem wykresu obciążenia) przyłożoną w środku ciężkości wykresu obciążenia i licz momenty względem podpory, aby usunąć z równania reakcję tej podpory.

Wypadkowa obciążenia trójkątnego

W = ½·20·5 = 50 kN
x̄ = 2L/3 = 3,333 m

Równowaga

Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Potem równowaga sił pionowych.

ΣMA = 0: RB·5 = 50·3,333 + 50·2,5
RB = 58,33 kN
RA = 100 − 58,33 = 41,67 kN

Odpowiedź

RB = 58,33 kN
4.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: α = 48,47 °

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku spełnia ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Zastąp każde obciążenie ciągłe jego wypadkową (polem wykresu obciążenia) przyłożoną w środku ciężkości wykresu obciążenia i licz momenty względem podpory, aby usunąć z równania reakcję tej podpory.

Składowe P

Pv = 45·sin 30° = 22,5 kN
Ph = 45·cos 30° = 38,97 kN

Reakcje

ΣMA = 0: RB·10 = 22,5·6 + 50·3 → RB = 28,5 kN
Ay = 22,5 + 50 − 28,5 = 44 kN
Ax = Ph = 38,97 kN

Kierunek w A

α = atan(Ay/Ax) = atan(44/38,97) = 48,47°

Odpowiedź

α = 48,47°
5.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FAB = −8,818 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB35 kNAy​Cy​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·8 = 35·7 → Cy = 30,63 kN
ΣFy = 0: Ay = 35 − 30,63 = 4,375 kN

Węzeł A

Załóż, że każdy pręt jest rozciągany (ciągnie od węzła). Tylko AB ma składową pionową w A.

sin α = 4/8,062 = 0,4961
ΣFy = 0: Ay + FAB·sin α = 0
FAB = −4,375/0,4961 = −8,818 kN

Odpowiedź

FAB = −8,818 kN (ściskanie)
6.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FAC = 41,67 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB55 kN15 kNAy​Cy​Ax​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·6 = 55·4 + 15·2 → Cy = 41,67 kN
ΣFy = 0: Ay = 55 − 41,67 = 13,33 kN
ΣFx = 0: Ax = −15 kN

Węzeł C

Podpora przesuwna daje tylko reakcję pionową, więc w węźle C są tylko dwie nieznane siły w prętach. Załóż, że oba pręty są rozciągane.

sin γ = 2/2,828 = 0,7071, cos γ = 2/2,828 = 0,7071
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −41,67/0,7071 = −58,93 kN
ΣFx = 0: −FAC − FBC·cos γ = 0 → FAC = −(−58,93)·0,7071 = 41,67 kN

Odpowiedź

FAC = 41,67 kN (rozciąganie)
7.Ramy i maszyny

Odpowiedź: C = 1,088 kN

Ramy i maszyny: w przeciwieństwie do kratownicy rama zawiera co najmniej jeden pręt, który przenosi siły w więcej niż dwóch punktach albo ma obciążenie między przegubami. Najpierw szukaj prętów dwusiłowych: pręt obciążony tylko w dwóch przegubach ma siłę skierowaną wzdłuż prostej przez te przeguby, więc wnosi jedną niewiadomą, a nie dwie. Potem użyj całej konstrukcji do wyznaczenia reakcji podpór, jeśli niewiadomych jest nie więcej niż trzy. Na końcu rozbierz ramę: narysuj każdy pręt osobno, z siłami w przegubach równymi i przeciwnie skierowanymi na dwóch łączonych prętach, i zapisz dla niego ΣFx = 0, ΣFy = 0 oraz ΣM = 0. Zapisanie momentów względem przegubu usuwa z równania obie składowe siły w tym przegubie.

Siła w ściągu z nogi BC

By = 1 kN
T = 1·1,2/2,8 = 0,4286 kN

Składowe siły w przegubie na BC

Cx = T = 0,4286 kN, Cy = −By = −1 kN

Długość

C = √(0,4286² + 1²) = 1,088 kN

Odpowiedź

C = 1,088 kN
8.Ramy i maszyny

Odpowiedź: T = 9,6 kN

Ramy i maszyny: w przeciwieństwie do kratownicy rama zawiera co najmniej jeden pręt, który przenosi siły w więcej niż dwóch punktach albo ma obciążenie między przegubami. Najpierw szukaj prętów dwusiłowych: pręt obciążony tylko w dwóch przegubach ma siłę skierowaną wzdłuż prostej przez te przeguby, więc wnosi jedną niewiadomą, a nie dwie. Potem użyj całej konstrukcji do wyznaczenia reakcji podpór, jeśli niewiadomych jest nie więcej niż trzy. Na końcu rozbierz ramę: narysuj każdy pręt osobno, z siłami w przegubach równymi i przeciwnie skierowanymi na dwóch łączonych prętach, i zapisz dla niego ΣFx = 0, ΣFy = 0 oraz ΣM = 0. Zapisanie momentów względem przegubu usuwa z równania obie składowe siły w tym przegubie.

Cała rama: momenty względem A

By·3 = 12·4
By = 16 kN

Noga BC: momenty względem C

16·1,5 = T·2,5
T = 9,6 kN

Odpowiedź

T = 9,6 kN

Dodatnie T oznacza, że ściąg jest rozciągany, tak jak założono.

9.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: Mmax = 200 kN·m

Metoda przekrojów: przetnij belkę tam, gdzie chcesz znać siły wewnętrzne, i zostaw jedną stronę. Siła tnąca V równoważy siły pionowe po tej stronie, a moment zginający M ich momenty względem przekroju. Moment maksymalny: ponieważ dM/dx = V, moment zginający osiąga ekstremum tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero, albo w miejscu siły skupionej, albo wewnątrz obciążenia ciągłego.

Reakcje podpór

Równowaga całej belki.

ΣMA = 0: RB·8 = 75·4 + 50·6
RB = 600/8 = 75 kN
ΣFy = 0: RA = 125 − 75 = 50 kN

Moment pod każdą siłą

Zostaw część na lewo od każdej siły.

pod P1: M = RA·4 = 50·4 = 200 kN·m
pod P2: M = RB·2 = 75·2 = 150 kN·m

Największa wartość

Mmax = 200 kN·m (pod P1)

Odpowiedź

Mmax = 200 kN·m
10.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: Mmax = 68,25 kN·m

Metoda przekrojów: przetnij belkę tam, gdzie chcesz znać siły wewnętrzne, i zostaw jedną stronę. Siła tnąca V równoważy siły pionowe po tej stronie, a moment zginający M ich momenty względem przekroju. Moment maksymalny: ponieważ dM/dx = V, moment zginający osiąga ekstremum tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero, albo w miejscu siły skupionej, albo wewnątrz obciążenia ciągłego.

Reakcje podpór

Równowaga całej belki.

Wypadkowa obciążenia ciągłego: W = w·ℓ = 8·5 = 40 kN, przyłożona w x̄ = 2,5 m
ΣMA = 0: RB·5 = 45·1,5 + 8·5·2,5
RB = 167,5/5 = 33,5 kN
ΣFy = 0: RA = 85 − 33,5 = 51,5 kN

Gdzie V = 0?

V(1,5⁻) = RA − w·1,5 = 39,5 kN
V(1,5⁺) = 39,5 − 45 = −5,5 kN
Siła tnąca zmienia znak w obrębie obciążenia, więc maksimum leży pod obciążeniem.

Moment maksymalny

Mmax = RA·1,5 − w·1,5²/2 = 51,5·1,5 − 8·1,5²/2 = 68,25 kN·m

Odpowiedź

Mmax = 68,25 kN·m

Występuje w x = 1,5 m od A.

11.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: Ix = 7,507 × 10⁶ mm⁴

Przekroje złożone: podziel przekrój na prostokąty. Środek ciężkości to średnia ważona polami ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Moment bezwładności względem osi centralnej sumuje własne bh³/12 każdej części i człon Steinera A·d², gdzie d to odległość środka ciężkości części od środka ciężkości całości. Naprężenie od zginania to σ = M·y/I.

Podziel na dwa prostokąty

Mierz każde y od dolnej krawędzi.

półka: Af = 200·25 = 5000 mm², yf = 100 + 25/2 = 112,5 mm
środnik: Aw = 20·100 = 2000 mm², yw = 100/2 = 50 mm

Środek ciężkości

ȳ = (Afyf + Awyw)/(Af + Aw) = (5000·112,5 + 2000·50)/7000 = 94,64 mm

Twierdzenie Steinera

półka: 200·25³/12 + 5000·(112,5 − 94,64)² = 1,855 × 10⁶ mm⁴
środnik: 20·100³/12 + 2000·(50 − 94,64)² = 5,653 × 10⁶ mm⁴
Ix = 1,855 × 10⁶ + 5,653 × 10⁶ = 7,507 × 10⁶ mm⁴ = 7,507 × 10⁶ mm⁴

Odpowiedź

Ix = 7,507 × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: σdół = 134,4 MPa

Przekroje złożone: podziel przekrój na prostokąty. Środek ciężkości to średnia ważona polami ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Moment bezwładności względem osi centralnej sumuje własne bh³/12 każdej części i człon Steinera A·d², gdzie d to odległość środka ciężkości części od środka ciężkości całości. Naprężenie od zginania to σ = M·y/I.

Podziel na dwa prostokąty

Mierz każde y od dolnej krawędzi.

półka: Af = 160·20 = 3200 mm², yf = 260 + 20/2 = 270 mm
środnik: Aw = 20·260 = 5200 mm², yw = 260/2 = 130 mm

Środek ciężkości

ȳ = (Afyf + Awyw)/(Af + Aw) = (3200·270 + 5200·130)/8400 = 183,3 mm

Twierdzenie Steinera

półka: 160·20³/12 + 3200·(270 − 183,3)² = 2,414 × 10⁷ mm⁴
środnik: 20·260³/12 + 5200·(130 − 183,3)² = 4,408 × 10⁷ mm⁴
Ix = 2,414 × 10⁷ + 4,408 × 10⁷ = 6,823 × 10⁷ mm⁴

Naprężenie od zginania

Dolna krawędź jest w odległości ȳ od osi.

y = 183,3 mm
σ = M·y/I = 5 × 10⁷·183,3/6,823 × 10⁷ = 134,4 MPa

Odpowiedź

σdół = 134,4 MPa

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics