Statyka: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 12 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Długość
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Wersor
û = a/|a|
Składowe z kąta
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Iloczyn skalarny
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
Rzut skalarny a na b
a·b/|b|
Praca
W = F·d
Iloczyn wektorowy
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Pola
równoległobok |a × b|, trójkąt ½|a × b|
Moment względem O
MO = r × F, r = A − O
Objętość równoległościanu
V = |a·(b × c)|

Metoda

  1. Zapisz każdy wektor w składowych; dla siły podanej przez wartość i kąt użyj F·cos θ i F·sin θ.
  2. Do długości i kierunków użyj długości √(x² + y² + z²) i wersora a/|a|.
  3. Iloczyn skalarny stosuj do kątów, rzutów, prostopadłości i pracy: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Iloczyn wektorowy stosuj do wektorów prostopadłych, pól i momentów: starannie zapisz trzy składowe, zachowując kolejność a × b.

Reakcje podpór belek

Równowaga
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia
Moment
M = F·d

Metoda

  1. Narysuj schemat sił i zastąp każdą podporę jej reakcjami.
  2. Zastąp każde obciążenie ciągłe jedną siłą przyłożoną w jego środku ciężkości.
  3. Napisz równanie momentów względem jednej podpory, aby wyznaczyć reakcję w drugiej.
  4. Z ΣFy = 0 wyznacz pozostałą reakcję i sprawdź drugim równaniem momentów.

Kratownica: równoważenie węzłów

Metoda równoważenia węzłów
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Metoda przekrojów
ΣM = 0 about a cut point
Siła w pręcie
dodatnia = rozciąganie, ujemna = ściskanie

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór całej kratownicy.
  2. Metoda równoważenia węzłów: zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami w prętach i użyj ΣFx = 0 oraz ΣFy = 0.
  3. Metoda Rittera (przekrojów): przetnij potrzebny pręt i napisz równanie momentów względem punktu, w którym przecinają się pozostałe nieznane pręty.
  4. Załóż rozciąganie; wynik ujemny oznacza ściskanie.

Ramy i maszyny

Równowaga każdego pręta
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Pręt dwusiłowy
siła działa wzdłuż prostej przechodzącej przez jego dwa przeguby
Siła w przegubie
równe co do wartości i przeciwnie skierowane na dwóch łączonych prętach
Wartość siły w przegubie
F = √(Fx² + Fy²)
Dźwignia, szczypce, dźwignia kątowa
Fin·a = Fout·b
Przegub kolanowy
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia

Metoda

  1. Narysuj całą konstrukcję i wyznacz reakcje podpór, jeśli nie ma więcej niż trzech niewiadomych.
  2. Wskaż pręty dwusiłowe: obciążone tylko w dwóch przegubach, mają siłę działającą wzdłuż prostej łączącej te przeguby.
  3. Rozbierz ramę i narysuj każdy pręt osobno, z równymi i przeciwnie skierowanymi siłami w przegubach tam, gdzie pręty się stykają.
  4. Dla każdego pręta zapisz momenty względem przegubu z nieznanymi siłami, potem użyj ΣFx = 0 i ΣFy = 0; składowe złóż w wartość siły dopiero na końcu.

Siła tnąca i moment zginający

Siła tnąca i moment
V = ΣF po jednej stronie, M = ΣF·d po jednej stronie
Naprężenie od zginania
σ = M·y/I
Prostokąt
I = bh³/12
Wskaźnik wytrzymałości przekroju
W = I/ymax
Swobodnie podparta, obciążenie równomierne
Mmax = wL²/8

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór z równowagi całej belki.
  2. Przetnij belkę w potrzebnym przekroju i zostaw jedną stronę.
  3. Siła tnąca: suma sił pionowych po tej stronie. Moment zginający: suma ich momentów względem przekroju.
  4. Aby znaleźć moment maksymalny, wyznacz miejsce, w którym siła tnąca jest równa zeru.

Środek ciężkości i moment bezwładności

Środek ciężkości
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Prostokąt
I = bh³/12
Twierdzenie Steinera
I = Ic + A·d²
Przekrój złożony
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Zadania do ćwiczenia

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyŚredni
xyzab

Znajdź rzut skalarny compb a wektora a = (3, −7, 1) na b = (−4, 4, 0), czyli składową a w kierunku b.

a = (3, −7, 1)b = (−4, 4, 0)
compb a =
2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyTrudny
xyzrFOA

Siła F = (10, −40, −20) N działa w punkcie A(−2, −4, −3). Współrzędne podano w metrach. Znajdź składową z, czyli Mz, momentu tej siły względem punkt O(−2, 0, −1).

F = (10, −40, −20) NA(−2, −4, −3) mO(−2, 0, −1) m
Mz = N·m
3.Reakcje podpór belekŚredni
P = 65 kNM = 60 kN·mABRA​ = ?3 m3 m2 m

Belka swobodnie podparta ma podporę nieprzesuwną w A i przesuwną w B. Przenosi siłę skupioną P w odległości 6 m od A i moment skupiony M działający zgodnie z ruchem wskazówek zegara, przyłożony w odległości 3 m od A. Wyznacz reakcję pionową RA, przyjmując zwrot w górę jako dodatni.

L = 8 mP = 65 kN w 6 mM = 60 kN·m (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) w 3 m
RA = kN
4.Reakcje podpór belekTrudny
w = 4 kN/mP = 55 kNABRA​ = ?RB​1,5 m1,5 m1 m

Belka swobodnie podparta ma podporę przegubową nieprzesuwną w A i przesuwną w B. Wyznacz pionową reakcję podpory RA.

L = 4 mP = 55 kN w 1,5 mw = 4 kN/m od 0 do 3 m
RA = kN
5.Kratownica: równoważenie węzłówŚredni
ABBCACACB20 kN5 m2 m4 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FBC w pręcie BC. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 5 mwysokość = 4 mB jest 2 m od Aobciążenie pionowe = 20 kN
FBC = kN
6.Kratownica: równoważenie węzłówTrudny
ABBCACACB25 kN30 kN5 m3 m3 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FAB w pręcie AB. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 5 mwysokość = 3 mB jest 3 m od Aobciążenie pionowe = 25 kNobciążenie poziome = 30 kN →
FAB = kN
7.Ramy i maszynyŚredni
10 kN5 m2,5 m0,75 mABCK

Pokazana rama ma przeguby w A, B i C; A i C są zamocowane do podłoża w odległości 5 m, a B leży 2,5 m nad podłożem i 0,75 m na prawo od A. Na pręt AB w punkcie K, w odległości 0,45 m (w poziomie) od A, działa pionowe obciążenie 10 kN. Wyznacz siłę FBC w pręcie BC.

P = 10 kNL = 5 mH = 2,5 modległość pozioma od A do B = 0,75 modległość pozioma od A do K = 0,45 m
FBC = kN
8.Ramy i maszynyTrudny
F = ?2000 N25 mmABC

Prasa z przegubem kolanowym ma dwa jednakowe ogniwa AB i BC, każde o długości 120 mm między przegubami. Przegub B leży 25 mm nad prostą AC. Jaka siła F skierowana w dół w punkcie B daje poziomą siłę nacisku 2000 N na suwaku C? Pomiń tarcie i ciężary.

Q = 2000 NAB = BC = 120 mmh = 25 mm
F = N
9.Siła tnąca i moment zginającyŚredni
M0​ = 10 kN·mAB5 m1 m

Belka swobodnie podparta jest obciążona momentem skupionym M0 = 10 kN·m działającym zgodnie z ruchem wskazówek zegara w x = 5 m od A i niczym więcej. Wyznacz moment zginający Mx tuż na lewo od momentu skupionego. Przyjmij dodatnie momenty rozciągające dolne włókna i dodatnią siłę tnącą skierowaną w górę na lewej ściance.

L = 6 mM0 = 10 kN·m zgodnie z ruchem wskazówek zegara, w odległości 5 m
Mx = kN·m
10.Siła tnąca i moment zginającyTrudny
w = 20 kN/mAB2 m3 m

Belka swobodnie podparta przenosi obciążenie równomiernie rozłożone na części rozpiętości. Wyznacz maksymalny moment zginający Mmax w belce.

L = 5 mw = 20 kN/m od 2 do 5 m
Mmax = kN·m
11.Środek ciężkości i moment bezwładnościŚredni
2201522016xwymiary w mm

Wyznacz moment bezwładności Ix przekroju teowego względem poziomej osi x przechodzącej przez jego środek ciężkości.

bf = 220 mmtf = 15 mmtw = 16 mmhw = 220 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładnościTrudny
200 mm200 mm60 mm60 × 40xIx​ = ?

Płyta 200 mm × 200 mm ma prostokątne wycięcie o szerokości 60 mm i wysokości 40 mm, umieszczone na pionowej osi symetrii, ze środkiem 60 mm nad dolną krawędzią. Wyznacz moment bezwładności przekroju Ix względem osi poziomej przechodzącej przez środek ciężkości.

b = 200 mmh = 200 mmwycięcie: 60 × 40 mmśrodek otworu: y = 60 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴

3Roztwory

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: compb a = −7,071

Iloczyn skalarny: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, jest skalarem. Pozwala wyznaczyć kąt między dwoma wektorami, cos θ = a·b/(|a|·|b|), i jest równy zero, gdy wektory są prostopadłe. Rzut skalarny a na b wynosi a·b/|b|, a stała siła F na przemieszczeniu d wykonuje pracę W = F·d.

Iloczyn skalarny

a·b = 3·(−4) + (−7)·4 + 1·0 = −40

Długość b

|b| = √((−4)² + 4² + 0²) = 5,657

Rzut skalarny

compb a = a·b/|b| = −40/5,657 = −7,071

Odpowiedź

compb a = −7,071

Ujemny: a ma składową skierowaną przeciwnie do b.

2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: Mz = 40 N·m

Iloczyn wektorowy: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) jest prostopadły do obu wektorów, a |a × b| = |a|·|b|·sin θ to pole równoległoboku, który rozpinają (trójkąt ma połowę tego pola). Kolejność ma znaczenie: b × a = −(a × b). Moment siły F przyłożonej w punkcie A względem punktu O to MO = r × F, gdzie r = A − O.

Wektor położenia od O do A

r = A − O = (−2, −4, −3) − (−2, 0, −1) = (0, −4, −2) m

Moment M = r × F

(r × F)x = ryFz − rzFy = (−4)·(−20) − (−2)·(−40) = 0 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = (−2)·10 − 0·(−20) = −20 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = 0·(−40) − (−4)·10 = 40 N·m

Żądana składowa

Mz = 40 N·m

Odpowiedź

Mz = 40 N·m
3.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: RA = 8,75 kN

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku spełnia ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Zastąp każde obciążenie ciągłe jego wypadkową (polem wykresu obciążenia) przyłożoną w środku ciężkości wykresu obciążenia i licz momenty względem podpory, aby usunąć z równania reakcję tej podpory.

Momenty względem A

Przeciwnie do ruchu wskazówek zegara dodatnio.

ΣMA = 0: RB·8 − 65·6 − 60 = 0
RB = 450/8 = 56,25 kN

Równowaga sił pionowych

RA = 65 − 56,25 = 8,75 kN

Odpowiedź

RA = 8,75 kN

Ujemna reakcja działa w dół.

4.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: RA = 41,88 kN

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku ma ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Moment względem jednej podpory usuwa jej reakcję z równania.

w = 4 kN/mP = 55 kNABRA​RB​1,5 m1,5 m1 m

Schemat sił

Zastąp podpory siłami reakcji. Podpora przesuwna daje jedną reakcję pionową; przy samych obciążeniach pionowych podpora nieprzesuwna też daje jedną reakcję pionową.

Równowaga

Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Potem równowaga sił pionowych.

Wypadkowa obciążenia ciągłego: W = w·ℓ = 4·3 = 12 kN, przyłożona w x̄ = 1,5 m
ΣMA = 0: RB·4 = 55·1,5 + 4·3·1,5
RB = 100,5/4 = 25,13 kN
ΣFy = 0: RA = 67 − 25,13 = 41,88 kN

Odpowiedź

RA = 41,88 kN
5.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FBC = −10 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB20 kNAy​Cy​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·5 = 20·2 → Cy = 8 kN
ΣFy = 0: Ay = 20 − 8 = 12 kN

Węzeł C

Podpora przesuwna daje tylko reakcję pionową, więc w węźle C są tylko dwie nieznane siły w prętach. Załóż, że oba pręty są rozciągane.

sin γ = 4/5 = 0,8, cos γ = 3/5 = 0,6
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −8/0,8 = −10 kN

Odpowiedź

FBC = −10 kN (ściskanie)
6.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FAB = 11,31 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB25 kN30 kNAy​Cy​Ax​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·5 = 25·3 + 30·3 → Cy = 33 kN
ΣFy = 0: Ay = 25 − 33 = −8 kN
ΣFx = 0: Ax = −30 kN

Węzeł A

Załóż, że każdy pręt jest rozciągany (ciągnie od węzła). Tylko AB ma składową pionową w A.

sin α = 3/4,243 = 0,7071
ΣFy = 0: Ay + FAB·sin α = 0
FAB = −−8/0,7071 = 11,31 kN

Odpowiedź

FAB = 11,31 kN (rozciąganie)
7.Ramy i maszyny

Odpowiedź: FBC = 1,775 kN

Ramy i maszyny: w przeciwieństwie do kratownicy rama zawiera co najmniej jeden pręt, który przenosi siły w więcej niż dwóch punktach albo ma obciążenie między przegubami. Najpierw szukaj prętów dwusiłowych: pręt obciążony tylko w dwóch przegubach ma siłę skierowaną wzdłuż prostej przez te przeguby, więc wnosi jedną niewiadomą, a nie dwie. Potem użyj całej konstrukcji do wyznaczenia reakcji podpór, jeśli niewiadomych jest nie więcej niż trzy. Na końcu rozbierz ramę: narysuj każdy pręt osobno, z siłami w przegubach równymi i przeciwnie skierowanymi na dwóch łączonych prętach, i zapisz dla niego ΣFx = 0, ΣFy = 0 oraz ΣM = 0. Zapisanie momentów względem przegubu usuwa z równania obie składowe siły w tym przegubie.

Pręt dwusiłowy BC

BC = √(4,25² + 2,5²) = 4,931 m

Cała rama: momenty względem A

Podłoże naciska na BC w C wzdłuż CB; jego składowa pozioma przechodzi przez A, moment ma tylko składowa pionowa.

FBC·(2,5/4,931)·5 = 10·0,45
FBC = 1,775 kN (ściskanie)

Odpowiedź

FBC = 1,775 kN
8.Ramy i maszyny

Odpowiedź: F = 852 N

Maszyny: szczypce, dźwignie, mechanizmy dźwigniowe i zaciski zamieniają siłę wejściową na większą lub inaczej skierowaną siłę wyjściową. Narysuj jedną część jako ciało swobodne i zapisz momenty względem jej osi obrotu: siła w sworzniu odpada, a Fin·a = Fout·b daje przełożenie sił a/b. Siłę w sworzniu wyznaczysz potem z ΣF = 0 dla tej samej części. W przegubie kolanowym dwa ogniwa spotykają się pod płytkim kątem θ; każde ogniwo jest prętem dwusiłowym, więc mała siła F w przegubie wywołuje duże siły w ogniwach F/(2 sin θ) i siłę docisku F/(2 tan θ).

Kąt ogniwa

sin θ = 25/120 = 0,2083, θ = 12,02°

Siła w ogniwie

Flink = Q/cos θ = 2045 N

Siła w B

F = 2·Flink·sin θ = 2·2000·tan θ = 852 N

Odpowiedź

F = 852 N
9.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: Mx = −8,333 kN·m

Metoda przekrojów: przetnij belkę tam, gdzie chcesz znać siły wewnętrzne, i zostaw jedną stronę. Siła tnąca V równoważy siły pionowe po tej stronie, a moment zginający M ich momenty względem przekroju. Przyłożony moment skupiony powoduje skok na wykresie momentów zginających o wartość tego momentu.

Reakcje podpór

Momenty względem A, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara dodatnie: RB·L − M0 = 0. Równowaga pionowa: RA + RB = 0.

RB = M0/L = 10/6 = 1,667 kN (w górę)
RA = −RB = −1,667 kN (w dół)

Przekrój tuż na lewo od momentu skupionego

Lewa część zawiera tylko RA.

Mx = RA·a = −1,667·5 = −8,333 kN·m

Odpowiedź

Mx = −8,333 kN·m
10.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: Mmax = 44,1 kN·m

Metoda przekrojów: przetnij belkę tam, gdzie chcesz znać siły wewnętrzne, i zostaw jedną stronę. Siła tnąca V równoważy siły pionowe po tej stronie, a moment zginający M ich momenty względem przekroju. Moment maksymalny: ponieważ dM/dx = V, moment zginający osiąga ekstremum tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero, albo w miejscu siły skupionej, albo wewnątrz obciążenia ciągłego.

Reakcje podpór

Równowaga całej belki.

Wypadkowa obciążenia ciągłego: W = w·ℓ = 20·3 = 60 kN, przyłożona w x̄ = 3,5 m
ΣMA = 0: RB·5 = 20·3·3,5
RB = 210/5 = 42 kN
ΣFy = 0: RA = 60 − 42 = 18 kN

Zerowa siła tnąca

Siła tnąca zaczyna od RA, jest stała na każdym nieobciążonym odcinku i maleje z nachyleniem w wewnątrz obciążenia.

RA − w·(x0 − 2) = 0
x0 = 2 + 18/20 = 2,9 m

Moment maksymalny

Mmax = RA·x0 − w·(x0 − 2)²/2 = 18·2,9 − 20·0,9²/2 = 44,1 kN·m

Odpowiedź

Mmax = 44,1 kN·m
11.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: Ix = 37,77 × 10⁶ mm⁴

Przekroje złożone: podziel przekrój na prostokąty. Środek ciężkości to średnia ważona polami ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Moment bezwładności względem osi centralnej sumuje własne bh³/12 każdej części i człon Steinera A·d², gdzie d to odległość środka ciężkości części od środka ciężkości całości. Naprężenie od zginania to σ = M·y/I.

Podziel na dwa prostokąty

Mierz każde y od dolnej krawędzi.

półka: Af = 220·15 = 3300 mm², yf = 220 + 15/2 = 227,5 mm
środnik: Aw = 16·220 = 3520 mm², yw = 220/2 = 110 mm

Środek ciężkości

ȳ = (Afyf + Awyw)/(Af + Aw) = (3300·227,5 + 3520·110)/6820 = 166,9 mm

Twierdzenie Steinera

półka: 220·15³/12 + 3300·(227,5 − 166,9)² = 1,22 × 10⁷ mm⁴
środnik: 16·220³/12 + 3520·(110 − 166,9)² = 2,558 × 10⁷ mm⁴
Ix = 1,22 × 10⁷ + 2,558 × 10⁷ = 3,777 × 10⁷ mm⁴ = 37,77 × 10⁶ mm⁴

Odpowiedź

Ix = 37,77 × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: Ix = 128,9 × 10⁶ mm⁴

Przekroje z otworami: traktuj otwór jako ujemne pole. Środek ciężkości to ȳ = (A₁y₁ − A₂y₂)/(A₁ − A₂), gdzie A₁, y₁ dotyczą pełnej płyty, a A₂, y₂ otworu. Dla momentu bezwładności przekroju względem osi środkowej użyj twierdzenia Steinera dla każdej części i odejmij otwór: I = (Ic1 + A₁d₁²) − (Ic2 + A₂d₂²), gdzie d to odległość środka ciężkości każdej części od osi przechodzącej przez ȳ. Prostokąt ma Ic = bh³/12, a koło Ic = πd⁴/64.

Środek ciężkości

ȳ = (40000·100 − 2400·60)/(40000 − 2400) = 102,6 mm

Pełna płyta względem ȳ

200·200³/12 + 40000·−2,553² = 133,6 × 10⁶ mm⁴

Otwór względem ȳ

60·40³/12 + 2400·−42,55² = 4,666 × 10⁶ mm⁴

Odejmij

Ix = 128,9 × 10⁶ mm⁴

Odpowiedź

Ix = 128,9 × 10⁶ mm⁴

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics