Statyka: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 12 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Długość
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Wersor
û = a/|a|
Składowe z kąta
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Iloczyn skalarny
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
Rzut skalarny a na b
a·b/|b|
Praca
W = F·d
Iloczyn wektorowy
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Pola
równoległobok |a × b|, trójkąt ½|a × b|
Moment względem O
MO = r × F, r = A − O
Objętość równoległościanu
V = |a·(b × c)|

Metoda

  1. Zapisz każdy wektor w składowych; dla siły podanej przez wartość i kąt użyj F·cos θ i F·sin θ.
  2. Do długości i kierunków użyj długości √(x² + y² + z²) i wersora a/|a|.
  3. Iloczyn skalarny stosuj do kątów, rzutów, prostopadłości i pracy: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Iloczyn wektorowy stosuj do wektorów prostopadłych, pól i momentów: starannie zapisz trzy składowe, zachowując kolejność a × b.

Reakcje podpór belek

Równowaga
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia
Moment
M = F·d

Metoda

  1. Narysuj schemat sił i zastąp każdą podporę jej reakcjami.
  2. Zastąp każde obciążenie ciągłe jedną siłą przyłożoną w jego środku ciężkości.
  3. Napisz równanie momentów względem jednej podpory, aby wyznaczyć reakcję w drugiej.
  4. Z ΣFy = 0 wyznacz pozostałą reakcję i sprawdź drugim równaniem momentów.

Kratownica: równoważenie węzłów

Metoda równoważenia węzłów
ΣFx = 0, ΣFy = 0 at each joint
Metoda przekrojów
ΣM = 0 about a cut point
Siła w pręcie
dodatnia = rozciąganie, ujemna = ściskanie

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór całej kratownicy.
  2. Metoda równoważenia węzłów: zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami w prętach i użyj ΣFx = 0 oraz ΣFy = 0.
  3. Metoda Rittera (przekrojów): przetnij potrzebny pręt i napisz równanie momentów względem punktu, w którym przecinają się pozostałe nieznane pręty.
  4. Załóż rozciąganie; wynik ujemny oznacza ściskanie.

Ramy i maszyny

Równowaga każdego pręta
ΣFx = 0, ΣFy = 0, ΣM = 0
Pręt dwusiłowy
siła działa wzdłuż prostej przechodzącej przez jego dwa przeguby
Siła w przegubie
równe co do wartości i przeciwnie skierowane na dwóch łączonych prętach
Wartość siły w przegubie
F = √(Fx² + Fy²)
Dźwignia, szczypce, dźwignia kątowa
Fin·a = Fout·b
Przegub kolanowy
Flink = F/(2 sin θ), Q = F/(2 tan θ)
Obciążenie równomierne
wypadkowa w·L w środku obciążenia

Metoda

  1. Narysuj całą konstrukcję i wyznacz reakcje podpór, jeśli nie ma więcej niż trzech niewiadomych.
  2. Wskaż pręty dwusiłowe: obciążone tylko w dwóch przegubach, mają siłę działającą wzdłuż prostej łączącej te przeguby.
  3. Rozbierz ramę i narysuj każdy pręt osobno, z równymi i przeciwnie skierowanymi siłami w przegubach tam, gdzie pręty się stykają.
  4. Dla każdego pręta zapisz momenty względem przegubu z nieznanymi siłami, potem użyj ΣFx = 0 i ΣFy = 0; składowe złóż w wartość siły dopiero na końcu.

Siła tnąca i moment zginający

Siła tnąca i moment
V = ΣF po jednej stronie, M = ΣF·d po jednej stronie
Naprężenie od zginania
σ = M·y/I
Prostokąt
I = bh³/12
Wskaźnik wytrzymałości przekroju
W = I/ymax
Swobodnie podparta, obciążenie równomierne
Mmax = wL²/8

Metoda

  1. Wyznacz reakcje podpór z równowagi całej belki.
  2. Przetnij belkę w potrzebnym przekroju i zostaw jedną stronę.
  3. Siła tnąca: suma sił pionowych po tej stronie. Moment zginający: suma ich momentów względem przekroju.
  4. Aby znaleźć moment maksymalny, wyznacz miejsce, w którym siła tnąca jest równa zeru.

Środek ciężkości i moment bezwładności

Środek ciężkości
ȳ = ΣAiyi/ΣAi
Prostokąt
I = bh³/12
Twierdzenie Steinera
I = Ic + A·d²
Przekrój złożony
I = Σ(Ic,i + Aidi²)

2Zadania do ćwiczenia

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyŚredni
xyzab

Znajdź wartość k, dla której wektory a = (−2, 5, 6) i b = (−3, k, 3) są prostopadłe.

a = (−2, 5, 6)b = (−3, k, 3)
k =
2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyTrudny
xyzrFOA

Siła F = (−60, 0, 60) N działa w punkcie A(1, 4, 2). Współrzędne podano w metrach. Znajdź składową y, czyli My, momentu tej siły względem punkt O(−3, 3, 0).

F = (−60, 0, 60) NA(1, 4, 2) mO(−3, 3, 0) m
My = N·m
3.Reakcje podpór belekŚredni
P1​ = 60 kNP2​ = 15 kNABRA​RB​ = ?2 m2 m6 m

Belka swobodnie podparta ma podporę przegubową nieprzesuwną w A i przesuwną w B. Wyznacz pionową reakcję podpory RB.

L = 10 mP1 = 60 kN w 2 mP2 = 15 kN w 4 m
RB = kN
4.Reakcje podpór belekTrudny
w = 3 kN/mP = 80 kNABCRB​ = ?1,5 m0,5 m1,5 m1,5 m

Belka ma podporę nieprzesuwną w A i przesuwną w B, w odległości 3,5 m od A, i wystaje poza B aż do swobodnego końca C. Przenosi siłę skupioną P w odległości 1,5 m od A oraz obciążenie równomiernie rozłożone w od 2 m do swobodnego końca w 5 m. Wyznacz reakcję pionową RB, przyjmując zwrot w górę jako dodatni.

AB = 3,5 mAC = 5 mP = 80 kN w 1,5 mw = 3 kN/m od 2 do 5 m
RB = kN
5.Kratownica: równoważenie węzłówŚredni
ABBCACACB45 kN5 m4 m2 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FAB w pręcie AB. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 5 mwysokość = 2 mB jest 4 m od Aobciążenie pionowe = 45 kN
FAB = kN
6.Kratownica: równoważenie węzłówTrudny
ABBCACACB60 kN5 kN6 m5 m3 m

Użyj metody równoważenia węzłów, aby wyznaczyć siłę FBC w pręcie BC. Rozciąganie podaj jako dodatnie, a ściskanie jako ujemne.

rozpiętość = 6 mwysokość = 3 mB jest 5 m od Aobciążenie pionowe = 60 kNobciążenie poziome = 5 kN ←
FBC = kN
7.Ramy i maszynyŚredni
OAB200 NQ200 mm120 mmFO​ = ?

Pokazana dźwignia kątowa obraca się wokół sworznia O. Pionowa siła 200 N w punkcie A (200 mm od O) jest równoważona poziomą siłą w punkcie B (120 mm nad O). Wyznacz wartość reakcji w sworzniu FO.

F = 200 NOA = 200 mmOB = 120 mm
FO = N
8.Ramy i maszynyTrudny
20 kN3 kN3 m2 m1,35 mABCK

Pokazana rama ma przeguby w A, B i C; A i C są zamocowane do podłoża w odległości 3 m, a B leży 2 m wysoko i 1,35 m na prawo od A. Pręt AB niesie pionowe obciążenie 20 kN w punkcie K, w odległości 0,675 m (w poziomie) od A, oraz poziome obciążenie 3 kN skierowane w prawo, działające w B na pręt AB. Wyznacz wartość poziomej reakcji Ax w A.

P = 20 kNQ = 3 kNL = 3 mH = 2 modległość pozioma od A do B = 1,35 modległość pozioma od A do K = 0,675 m
Ax = kN
9.Siła tnąca i moment zginającyŚredni
P1​ = 75 kNP2​ = 75 kNAB1 m2 m2 m

Belka swobodnie podparta przenosi dwie siły skupione. Wyznacz maksymalny moment zginający Mmax w belce.

L = 5 mP1 = 75 kN w 1 mP2 = 75 kN w 3 m
Mmax = kN·m
10.Siła tnąca i moment zginającyTrudny
15 kN55 kN40 kNABCDEFG1 m1 m1 m1 m1 m1 m

Punkty od A do G dzielą belkę na sześć równych części. W którym punkcie moment zginający ma największą wartość bezwzględną, dodatni lub ujemny? Kliknij go na rysunku.

15 kN @ 0 m55 kN @ 6 m40 kN @ 2 m
  1. 1A (x = 0 m)
  2. 2B (x = 1 m)
  3. 3C (x = 2 m)
  4. 4D (x = 3 m)
  5. 5E (x = 4 m)
  6. 6F (x = 5 m)
  7. 7G (x = 6 m)
11.Środek ciężkości i moment bezwładnościŚredni
1201514010xwymiary w mm

Wyznacz moment bezwładności Ix przekroju teowego względem poziomej osi x przechodzącej przez jego środek ciężkości.

bf = 120 mmtf = 15 mmtw = 10 mmhw = 140 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładnościTrudny
100 mm200 mm130 mm40 × 20xIx​ = ?

Płyta 100 mm × 200 mm ma prostokątne wycięcie o szerokości 40 mm i wysokości 20 mm, umieszczone na pionowej osi symetrii, ze środkiem 130 mm nad dolną krawędzią. Wyznacz moment bezwładności przekroju Ix względem osi poziomej przechodzącej przez środek ciężkości.

b = 100 mmh = 200 mmwycięcie: 40 × 20 mmśrodek otworu: y = 130 mm
Ix = × 10⁶ mm⁴

3Roztwory

1.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: k = −4,8

Iloczyn skalarny: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, jest skalarem. Pozwala wyznaczyć kąt między dwoma wektorami, cos θ = a·b/(|a|·|b|), i jest równy zero, gdy wektory są prostopadłe. Rzut skalarny a na b wynosi a·b/|b|, a stała siła F na przemieszczeniu d wykonuje pracę W = F·d.

Iloczyn skalarny równa się zero

a·b = (−2)·(−3) + 5·k + 6·3 = 0
24 + 5·k = 0

Wyznacz k

k = −24/5 = −4,8

Odpowiedź

k = −4,8
2.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy

Odpowiedź: My = −360 N·m

Iloczyn wektorowy: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) jest prostopadły do obu wektorów, a |a × b| = |a|·|b|·sin θ to pole równoległoboku, który rozpinają (trójkąt ma połowę tego pola). Kolejność ma znaczenie: b × a = −(a × b). Moment siły F przyłożonej w punkcie A względem punktu O to MO = r × F, gdzie r = A − O.

Wektor położenia od O do A

r = A − O = (1, 4, 2) − (−3, 3, 0) = (4, 1, 2) m

Moment M = r × F

(r × F)x = ryFz − rzFy = 1·60 − 2·0 = 60 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = 2·(−60) − 4·60 = −360 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = 4·0 − 1·(−60) = 60 N·m

Żądana składowa

My = −360 N·m

Odpowiedź

My = −360 N·m
3.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: RB = 18 kN

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku ma ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Moment względem jednej podpory usuwa jej reakcję z równania.

P1​ = 60 kNP2​ = 15 kNABRA​RB​2 m2 m6 m

Schemat sił

Zastąp podpory siłami reakcji. Podpora przesuwna daje jedną reakcję pionową; przy samych obciążeniach pionowych podpora nieprzesuwna też daje jedną reakcję pionową.

Równowaga

Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Potem równowaga sił pionowych.

ΣMA = 0: RB·10 = 60·2 + 15·4
RB = 180/10 = 18 kN
ΣFy = 0: RA = 75 − 18 = 57 kN

Odpowiedź

RB = 18 kN
4.Reakcje podpór belek

Odpowiedź: RB = 43,29 kN

Równowaga statyczna: ciało w spoczynku spełnia ΣFx = 0, ΣFy = 0 i ΣM = 0 względem dowolnego punktu. Zastąp każde obciążenie ciągłe jego wypadkową (polem wykresu obciążenia) przyłożoną w środku ciężkości wykresu obciążenia i licz momenty względem podpory, aby usunąć z równania reakcję tej podpory.

Wypadkowa obciążenia ciągłego

W = 3·3 = 9 kN, x̄ = (2 + 5)/2 = 3,5 m

Równowaga

Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Potem równowaga sił pionowych.

ΣMA = 0: RB·3,5 = 80·1,5 + 9·3,5
RB = 151,5/3,5 = 43,29 kN
RA = 89 − 43,29 = 45,71 kN

Odpowiedź

RB = 43,29 kN
5.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FAB = −20,12 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB45 kNAy​Cy​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·5 = 45·4 → Cy = 36 kN
ΣFy = 0: Ay = 45 − 36 = 9 kN

Węzeł A

Załóż, że każdy pręt jest rozciągany (ciągnie od węzła). Tylko AB ma składową pionową w A.

sin α = 2/4,472 = 0,4472
ΣFy = 0: Ay + FAB·sin α = 0
FAB = −9/0,4472 = −20,12 kN

Odpowiedź

FAB = −20,12 kN (ściskanie)
6.Kratownica: równoważenie węzłów

Odpowiedź: FBC = −50,07 kN

Metoda równoważenia węzłów: każdy węzeł kratownicy jest w równowadze, więc w każdym węźle ΣFx = 0 i ΣFy = 0. Zacznij od węzła z co najwyżej dwiema nieznanymi siłami. Wynik ujemny oznacza, że pręt jest ściskany.

ABBCACACB60 kN5 kNAy​Cy​Ax​

Reakcje podpór

Równowaga całej kratownicy. Momenty względem A, dodatnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

ΣMA = 0: Cy·6 = 60·5 − 5·3 → Cy = 47,5 kN
ΣFy = 0: Ay = 60 − 47,5 = 12,5 kN
ΣFx = 0: Ax = 5 kN

Węzeł C

Podpora przesuwna daje tylko reakcję pionową, więc w węźle C są tylko dwie nieznane siły w prętach. Załóż, że oba pręty są rozciągane.

sin γ = 3/3,162 = 0,9487, cos γ = 1/3,162 = 0,3162
ΣFy = 0: Cy + FBC·sin γ = 0 → FBC = −47,5/0,9487 = −50,07 kN

Odpowiedź

FBC = −50,07 kN (ściskanie)
7.Ramy i maszyny

Odpowiedź: FO = 388,7 N

Maszyny: szczypce, dźwignie, mechanizmy dźwigniowe i zaciski zamieniają siłę wejściową na większą lub inaczej skierowaną siłę wyjściową. Narysuj jedną część jako ciało swobodne i zapisz momenty względem jej osi obrotu: siła w sworzniu odpada, a Fin·a = Fout·b daje przełożenie sił a/b. Siłę w sworzniu wyznaczysz potem z ΣF = 0 dla tej samej części. W przegubie kolanowym dwa ogniwa spotykają się pod płytkim kątem θ; każde ogniwo jest prętem dwusiłowym, więc mała siła F w przegubie wywołuje duże siły w ogniwach F/(2 sin θ) i siłę docisku F/(2 tan θ).

Siła w B

Q = 200·200/120 = 333,3 N

Reakcja w sworzniu

Ox = 333,3 N, Oy = 200 N
FO = √(333,3² + 200²) = 388,7 N

Odpowiedź

FO = 388,7 N
8.Ramy i maszyny

Odpowiedź: Ax = 2,363 kN

Ramy i maszyny: w przeciwieństwie do kratownicy rama zawiera co najmniej jeden pręt, który przenosi siły w więcej niż dwóch punktach albo ma obciążenie między przegubami. Najpierw szukaj prętów dwusiłowych: pręt obciążony tylko w dwóch przegubach ma siłę skierowaną wzdłuż prostej przez te przeguby, więc wnosi jedną niewiadomą, a nie dwie. Potem użyj całej konstrukcji do wyznaczenia reakcji podpór, jeśli niewiadomych jest nie więcej niż trzy. Na końcu rozbierz ramę: narysuj każdy pręt osobno, z siłami w przegubach równymi i przeciwnie skierowanymi na dwóch łączonych prętach, i zapisz dla niego ΣFx = 0, ΣFy = 0 oraz ΣM = 0. Zapisanie momentów względem przegubu usuwa z równania obie składowe siły w tym przegubie.

Kierunek BC

BC = 2,593 m, cos = 0,6364, sin = 0,7714

Cała rama: momenty względem A

FBC·0,7714·3 = 20·0,675 + 3·2
FBC = 8,427 kN

Bilans poziomy

Ax + 3 − 8,427·0,6364 = 0
Ax = 2,363 kN → |Ax| = 2,363 kN

Odpowiedź

Ax = 2,363 kN

Ax jest skierowane w prawo.

9.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: Mmax = 120 kN·m

Metoda przekrojów: przetnij belkę tam, gdzie chcesz znać siły wewnętrzne, i zostaw jedną stronę. Siła tnąca V równoważy siły pionowe po tej stronie, a moment zginający M ich momenty względem przekroju. Moment maksymalny: ponieważ dM/dx = V, moment zginający osiąga ekstremum tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero, albo w miejscu siły skupionej, albo wewnątrz obciążenia ciągłego.

Reakcje podpór

Równowaga całej belki.

ΣMA = 0: RB·5 = 75·1 + 75·3
RB = 300/5 = 60 kN
ΣFy = 0: RA = 150 − 60 = 90 kN

Moment pod każdą siłą

Zostaw część na lewo od każdej siły.

pod P1: M = RA·1 = 90·1 = 90 kN·m
pod P2: M = RB·2 = 60·2 = 120 kN·m

Największa wartość

Mmax = 120 kN·m (pod P2)

Odpowiedź

Mmax = 120 kN·m
10.Siła tnąca i moment zginający

Odpowiedź: E (x = 4 m)

Największy moment zginający: nachylenie wykresu M zmienia się tam, gdzie zmienia się siła tnąca, więc jego maksima leżą tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero: pod siłą skupioną, wewnątrz obciążenia ciągłego albo nad podporą przy wsporniku. W utwierdzeniu belki wspornikowej moment jest największy przy ścianie. Porównaj wartości M w tych miejscach, zarówno dodatnie (zginanie „w dół”), jak i ujemne.

Reakcje podpór

Zapisz momenty względem jednej podpory, a potem użyj bilansu sił pionowych.

R1 = 10 kN, R2 = 100 kN

Moment zginający w każdym punkcie

Zsumuj momenty wszystkich sił po jednej stronie przekroju. Zginanie „w dół” jest dodatnie, „w górę” ujemne.

MA = 0, MB = −15, MC = −20, MD = −65, ME = −110 kN·m, MF = −55, MG = 0

Odpowiedź

Punkt E: ME = −110 kN·m
11.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: Ix = 7,05 × 10⁶ mm⁴

Przekroje złożone: podziel przekrój na prostokąty. Środek ciężkości to średnia ważona polami ȳ = ΣAᵢyᵢ/ΣAᵢ. Moment bezwładności względem osi centralnej sumuje własne bh³/12 każdej części i człon Steinera A·d², gdzie d to odległość środka ciężkości części od środka ciężkości całości. Naprężenie od zginania to σ = M·y/I.

Podziel na dwa prostokąty

Mierz każde y od dolnej krawędzi.

półka: Af = 120·15 = 1800 mm², yf = 140 + 15/2 = 147,5 mm
środnik: Aw = 10·140 = 1400 mm², yw = 140/2 = 70 mm

Środek ciężkości

ȳ = (Afyf + Awyw)/(Af + Aw) = (1800·147,5 + 1400·70)/3200 = 113,6 mm

Twierdzenie Steinera

półka: 120·15³/12 + 1800·(147,5 − 113,6)² = 2,103 × 10⁶ mm⁴
środnik: 10·140³/12 + 1400·(70 − 113,6)² = 4,947 × 10⁶ mm⁴
Ix = 2,103 × 10⁶ + 4,947 × 10⁶ = 7,05 × 10⁶ mm⁴ = 7,05 × 10⁶ mm⁴

Odpowiedź

Ix = 7,05 × 10⁶ mm⁴
12.Środek ciężkości i moment bezwładności

Odpowiedź: Ix = 65,89 × 10⁶ mm⁴

Przekroje z otworami: traktuj otwór jako ujemne pole. Środek ciężkości to ȳ = (A₁y₁ − A₂y₂)/(A₁ − A₂), gdzie A₁, y₁ dotyczą pełnej płyty, a A₂, y₂ otworu. Dla momentu bezwładności przekroju względem osi środkowej użyj twierdzenia Steinera dla każdej części i odejmij otwór: I = (Ic1 + A₁d₁²) − (Ic2 + A₂d₂²), gdzie d to odległość środka ciężkości każdej części od osi przechodzącej przez ȳ. Prostokąt ma Ic = bh³/12, a koło Ic = πd⁴/64.

Środek ciężkości

ȳ = (20000·100 − 800·130)/(20000 − 800) = 98,75 mm

Pełna płyta względem ȳ

100·200³/12 + 20000·1,25² = 66,7 × 10⁶ mm⁴

Otwór względem ȳ

40·20³/12 + 800·31,25² = 0,8079 × 10⁶ mm⁴

Odejmij

Ix = 65,89 × 10⁶ mm⁴

Odpowiedź

Ix = 65,89 × 10⁶ mm⁴

ExamProblems · examproblems.com/courses/statics