Wstęp do statystyki: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 12 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Statystyka opisowa

Średnia
x̄ = Σx/n
Odchylenie standardowe z próby
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Mediana
środkowa wartość uporządkowanych danych
Wynik z
z = (x − μ)/σ
Rozkład normalny
68% w zakresie ±1σ, 95% w zakresie ±2σ

Prawdopodobieństwo

Zdarzenie przeciwne
P(not A) = 1 − P(A)
Reguła dodawania
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Zdarzenia niezależne
P(A ∩ B) = P(A)·P(B)
Prawdopodobieństwo warunkowe
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B)
Rozkład dwumianowy
P(X = k) = C(n,k)·pk(1 − p)n−k

Rozkład normalny

Wynik z
z = (x − μ)/σ
Poniżej x
P(X < x) = Φ(z)
Powyżej x
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Pomiędzy
Φ(z2) − Φ(z1)
Percentyl
x = μ + z·σ

Metoda

  1. Zamień wartość na wynik standaryzowany: z = (x − μ)/σ.
  2. Odczytaj Φ(z), pole na lewo od z.
  3. Dla pola na prawo użyj 1 − Φ(z); dla przedziału odejmij dwa pola lewostronne.
  4. Dla percentyla licz wstecz: wyznacz z dla pola, a potem x = μ + z·σ.

Przedziały ufności

σ znane
x̄ ± z·σ/√n
σ nieznane
x̄ ± t·s/√n, df = n − 1
Wartość krytyczna z
90%: 1,645, 95%: 1,96, 99%: 2,576
Liczebność próby
n = (z·σ/E)², rounded up

Metoda

  1. Wybierz między z (znane σ populacji) a t (tylko s z próby, z n − 1 stopniami swobody).
  2. Wyznacz wartość krytyczną dla poziomu ufności.
  3. Margines błędu: E = wartość krytyczna × odchylenie standardowe/√n.
  4. Przedział: x̄ ± E.

Testy hipotez i przedziały ufności

Test z dla średniej
z = (x̄ − μ0)/(σ/√n)
Test t dla średniej
t = (x̄ − μ0)/(s/√n), df = n − 1
Dwustronny na poziomie 5%
odrzuć H0, jeśli |z| > 1,96
Przedział ufności
x̄ ± z·σ/√n

Metoda

  1. Sformułuj H₀ i H₁ i ustal, czy test jest jednostronny, czy dwustronny.
  2. Oblicz statystykę testową: (x̄ − μ₀)/(σ/√n) albo z s i t.
  3. Porównaj z wartością krytyczną albo wyznacz wartość p.
  4. Odrzuć H₀, jeśli statystyka przekracza wartość krytyczną (p poniżej α), i sformułuj wniosek słowami.

Regresja liniowa i korelacja

Sumy kwadratów
Sxx = Σ(x − x̄)² = Σx² − (Σx)²/n, Sxy = Σxy − ΣxΣy/n
Współczynnik kierunkowy
b = Sxy/Sxx
Wyraz wolny
a = ȳ − b·x̄
Korelacja
r = Sxy/√(SxxSyy)
Reszta
e = y − ŷ

2Zadania do ćwiczenia

1.Statystyka opisowaŚredni
15202530354045

Wyznacz odchylenie standardowe z próby s dla danych: 37, 35, 48, 12, 35, 17.

n = 6
s =
2.Statystyka opisowaTrudny
z −2−1012

Wielkość ma rozkład normalny ze średnią 70 i odchyleniem standardowym 12. Jaka część P wartości leży powyżej 82?

μ = 70σ = 12x = 82
P =
3.PrawdopodobieństwoŚredni
xp(x)10,220,1530,240,1550,3μ = 3,2

Dla pokazanego rozkładu wyznacz wariancję Var(X) zmiennej X.

x: 1, 2, 3, 4, 5p(x): 0,2, 0,15, 0,2, 0,15, 0,3
Var(X) =
4.PrawdopodobieństwoTrudny
n = 10, p = 0,5: P(X ≤ 1) = ?k012345678910

Testuje się 10 elementów, a każdy psuje się niezależnie z prawdopodobieństwem 0,5. Jakie jest prawdopodobieństwo P, że zepsuje się co najwyżej jeden?

n = 10p = 0,5
P =
5.Rozkład normalnyŚredni
−3−2−10123zzacieniowane pole na prawo od z = 0,9772

Przeciągnij z tak, aby zacieniowane pole pod standardową krzywą normalną, na prawo od z, wynosiło 0,9772. Znajdź z z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

A = 0,9772
z =
6.Rozkład normalnyTrudny
0,03 mm0D − d?

Średnice otworów D mają rozkład normalny ze średnią 25,03 mm i odchyleniem standardowym 0,015 mm. Średnice wałów d są niezależne i mają rozkład normalny ze średnią 25 mm i odchyleniem standardowym 0,01 mm. Losowo wybrany wał pasuje, gdy D − d > 0. Wyznacz prawdopodobieństwo P, że pasuje. Zaokrąglij z do dwóch miejsc po przecinku.

otwór: μ = 25,03 mm, σ = 0,015 mmwał: μ = 25 mm, σ = 0,01 mm
P =
7.Przedziały ufnościŚredni
n = 16, sd​ = 4,90LUd̄ = 2E = ?90%

U 16 pacjentów mierzy się ciśnienie krwi przed leczeniem i po nim. Różnice d = przed − po (mmHg) mają średnią 2 i odchylenie standardowe 4,9. Wyznacz margines błędu E przedziału ufności 90 % dla średniej różnicy.

n = 16d̄ = 2sd = 4,990%t(15) = 1,753
E = mmHg
8.Przedziały ufnościTrudny
n = 10Lσ = ?s = 5,595%

Średnice 10 toczonych wałków mają odchylenie standardowe z próby 5,5 µm. Zakładając, że średnice mają rozkład normalny, wyznacz σ: górna granica przedziału ufności 95 % dla odchylenia standardowego populacji. Przy df = 9 2,5 % rozkładu χ² leży poniżej 2,7, a 2,5 % powyżej 19,023.

n = 10s = 5,5 µmχ² = 2,7, 19,023
σ = µm
9.Testy hipotez i przedziały ufnościŚredni
−1,46p = ?

Twierdzi się, że średnia populacji wynosi 80; odchylenie standardowe populacji jest znane i wynosi 8. Losowa próba 64 obserwacji ma średnią 78,54. Przetestuj H₀: μ = 80 przeciw H₁: μ < 80. Wyznacz wartość p p.

μ₀ = 80σ = 8n = 64x̄ = 78,54H₁: μ < μ₀
p =
10.Testy hipotez i przedziały ufnościTrudny
μ₀x̄c

Jednostronny test z dla H₀: μ = 200 przeciw H₁: μ > 200 przeprowadza się na poziomie α = 0,01 na próbie o liczebności 64; odchylenie standardowe jest znane i wynosi 8. W rzeczywistości średnia wynosi 201,8. Wyznacz prawdopodobieństwo błędu II rodzaju β w procentach.

μ₀ = 200μ = 201,8σ = 8n = 64α = 0,01
β = %
11.Regresja liniowa i korelacjaŚredni
xy125227323422519xy242025

Tabela podaje 5 par obserwacji x = wiek samochodu w latach i y = cena w tys. €. Podane są ich sumy. Wyznacz z tych sum współczynnik korelacji Pearsona r.

n = 5Σx = 15Σy = 116Σx² = 55Σy² = 2728Σxy = 331
r =
12.Regresja liniowa i korelacjaTrudny
xy21142162883310431251xy5102040x = 7

Tabela podaje 6 par obserwacji x = obciążenie w kN i y = wydłużenie w mm. Użyj prostej najmniejszych kwadratów ŷ = a + b·x. Wykonano nową obserwację (7, 34). Wyznacz jej resztę e = y − ŷ.

n = 6(7, 34)
e =

3Roztwory

1.Statystyka opisowa

Odpowiedź: s = 13,52

Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.

Średnia

x̄ = 184/6 = 30,67

Kwadraty odchyleń

Σ(x − x̄)² = 6,333² + 4,333² + 17,33² + (−18,67)² + 4,333² + (−13,67)² = 913,3

Odchylenie standardowe

s = √(913,3/5) = 13,52

Odpowiedź

s = 13,52
2.Statystyka opisowa

Odpowiedź: P = 0,1587

Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.

Standaryzuj

z = 1

Tablica rozkładu normalnego

Φ(1) = 0,8413
P = 1 − 0,8413 = 0,1587

Odpowiedź

P = 0,1587
3.Prawdopodobieństwo

Odpowiedź: Var(X) = 2,26

Dyskretne zmienne losowe: rozkład prawdopodobieństwa wymienia każdą wartość x, jaką może przyjąć zmienna, wraz z jej prawdopodobieństwem p(x); prawdopodobieństwa mieszczą się między 0 a 1 i sumują się do 1. Wartość oczekiwana (średnia) to E(X) = Σx·p(x), średnia w długim okresie. Wariancja to Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ², a odchylenie standardowe σ = √Var(X). Dla zmiany liniowej Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) i σY = |a|·σX; dodanie stałej nie zmienia rozrzutu.

Średnia

μ = 1·0,2 + 2·0,15 + 3·0,2 + 4·0,15 + 5·0,3 = 3,2

Średnia kwadratów

E(X²) = 1·0,2 + 4·0,15 + 9·0,2 + 16·0,15 + 25·0,3 = 12,5

Wariancja

Var(X) = 12,5 − 3,2² = 2,26

Odpowiedź

Var(X) = 2,26
4.Prawdopodobieństwo

Odpowiedź: P = 0,01074

Prawdopodobieństwo: przy jednakowo prawdopodobnych wynikach P(A) = sprzyjające/wszystkie. Dla zdarzeń niezależnych mnożymy: P(A i B) = P(A)·P(B). Często pomaga zdarzenie przeciwne: P(co najmniej jedno) = 1 − P(żadne). Rozkład dwumianowy: w n niezależnych próbach z prawdopodobieństwem sukcesu p, P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Zero i jedna awaria

P(X = 0) = 0,510 = 0,0009766
P(X = 1) = 10·0,5·0,59 = 0,009766

Dodaj

P = 0,0009766 + 0,009766 = 0,01074

Odpowiedź

P = 0,01074
5.Rozkład normalny

Odpowiedź: z = −2

Od pola z powrotem do z: Φ(z) to pole na lewo od z. Dla pola lewego ogona A znajdź w tablicy z, dla którego Φ(z) = A. Pole prawego ogona A oznacza Φ(z) = 1 − A. Pole środkowe A między −z a z zostawia (1 − A)/2 w każdym ogonie, więc Φ(z) = (1 + A)/2. Dla wartości x użyj x = μ + zσ.

Pole na lewo od z

Φ(z) = 1 − 0,9772 = 0,0228

Czytaj tablicę z wstecz

Znajdź 0,0228 wewnątrz tablicy i odczytaj z.

z = −2,00

Odpowiedź

z = −2,00
6.Rozkład normalny

Odpowiedź: P = 0,9515

Sumy i różnice zmiennych normalnych: jeśli X i Y są niezależne i mają rozkład normalny, to X + Y i X − Y również mają rozkład normalny. Średnie dodają się lub odejmują: E(X ± Y) = μX ± μY. Wariancje zawsze się dodają, także dla różnicy: Var(X ± Y) = σX² + σY², więc σ = √(σX² + σY²). Odchylenia standardowe nigdy nie dodają się bezpośrednio. Suma n niezależnych elementów o tym samym rozkładzie ma średnią n·μ i odchylenie standardowe σ·√n. Potem standaryzuj jak zwykle: z = (x − średnia)/σ i odczytaj Φ(z).

Rozkład różnicy

μ = 25,03 − 25 = 0,03 mm, σ = 0,01803 mm

Standaryzuj

z = (0 − 0,03)/0,01803 = −1,66

Prawdopodobieństwo

P = 1 − Φ(−1,66) = 0,9515

Odpowiedź

P = 0,9515
7.Przedziały ufności

Odpowiedź: E = 2,147 mmHg

Interval for a difference: estimate ± critical value × standard error. For two independent means with known σ: SE = √(σ₁²/n₁ + σ₂²/n₂) and z. With equal unknown variances: pooled s_p and t with n₁ + n₂ − 2 degrees of freedom. For paired data, work with the differences: d̄ ± t·s_d/√n.

Wartość krytyczna

df = 15, t = 1,753

Margines błędu

E = 1,753·4,9/√16 = 2,147

Odpowiedź

E = 2,147 mmHg
8.Przedziały ufności

Odpowiedź: σ = 10,04 µm

Przedział dla wariancji: (n − 1)s²/σ² ma rozkład χ² z n − 1 stopniami swobody. Przedział 95 % dla σ² rozciąga się od (n − 1)s² podzielonego przez górną wartość χ² (2,5 % powyżej niej) do (n − 1)s² podzielonego przez dolną wartość χ² (2,5 % poniżej niej); przedział dla σ to pierwiastki z obu granic. Nie jest on symetryczny względem s.

Suma kwadratów

(n − 1)s² = 9·5,5² = 272,3

Granice dla σ²

272,3/19,023 = 14,31
272,3/2,7 = 100,8

Granica dla σ

σ = √100,8 = 10,04 µm

Odpowiedź

σ = 10,04 µm

Przedział 95 % dla σ: [3,783, 10,04] µm.

9.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: p = 0,07215

Hypothesis test: the test statistic = (estimate − value under H₀)/(standard error under H₀). The p-value is the probability, assuming H₀ is true, of a statistic at least as extreme as the one observed: the area in one tail for a one-sided H₁, twice the tail area for a two-sided H₁. Reject H₀ when p ≤ α.

Statystyka testowa

SE = σ/√n = 8/√64 = 1
z = (78,54 − 80)/1 = −1,46

Pole ogona

Φ(1,46) = 0,9279
1 − Φ(1,46) = 0,0721

Wartość p

p = 0,07215

Odpowiedź

p = 0,07215

p > 0,05, więc nie ma podstaw do odrzucenia H₀ na poziomie 5 %.

10.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: β = 70,06 %

Moc testu: moc = 1 − β to prawdopodobieństwo odrzucenia H₀, gdy jest ona fałszywa. Wyznacz próg x̄c z μ₀ i z_α, a potem oblicz prawdopodobieństwo znalezienia się poza x̄c przy prawdziwej średniej: z = (x̄c − μ)/(σ/√n).

Krytyczna średnia z próby

SE = 8/√64 = 1
x̄c = 200 + 2,326·1 = 202,3

z przy prawdziwej średniej

z = (202,3 − 201,8)/1 = 0,526

Błąd II rodzaju

moc = P(Z > 0,526) = 29,94%
β = 100% − 29,94% = 70,06%

Odpowiedź

β = 70,06%
11.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: r = −0,8862

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Sumy scentrowane

Sxy = 331 − 15·116/5 = −17
Sxx = 55 − 15²/5 = 10
Syy = 2728 − 116²/5 = 36,8

Współczynnik korelacji

r = −17/√(10·36,8) = −0,8862

Odpowiedź

r = −0,8862
12.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: e = 2,833

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Średnie

x̄ = 42/6 = 7
ȳ = 187/6 = 31,17

Sumy kwadratów i iloczynów

Sxx = Σ(x − x̄)² = 70
Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 271

Prosta regresji

b = 271/70 = 3,871
a = 31,17 − 3,871·7 = 4,067
ŷ = 4,067 + 3,871·x

Wartość przewidywana

ŷ = 4,067 + 3,871·7 = 31,17

Reszta

e = 34 − 31,17 = 2,833

Odpowiedź

e = 2,833

Punkt leży nad prostą.

ExamProblems · examproblems.com/courses/statistics-1