Statystyka 2: Wnioskowanie statystyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 10 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Rozkład normalny

Wynik z
z = (x − μ)/σ
Poniżej x
P(X < x) = Φ(z)
Powyżej x
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Pomiędzy
Φ(z2) − Φ(z1)
Percentyl
x = μ + z·σ

Metoda

  1. Zamień wartość na wynik standaryzowany: z = (x − μ)/σ.
  2. Odczytaj Φ(z), pole na lewo od z.
  3. Dla pola na prawo użyj 1 − Φ(z); dla przedziału odejmij dwa pola lewostronne.
  4. Dla percentyla licz wstecz: wyznacz z dla pola, a potem x = μ + z·σ.

Przedziały ufności

σ znane
x̄ ± z·σ/√n
σ nieznane
x̄ ± t·s/√n, df = n − 1
Wartość krytyczna z
90%: 1,645, 95%: 1,96, 99%: 2,576
Liczebność próby
n = (z·σ/E)², rounded up

Metoda

  1. Wybierz między z (znane σ populacji) a t (tylko s z próby, z n − 1 stopniami swobody).
  2. Wyznacz wartość krytyczną dla poziomu ufności.
  3. Margines błędu: E = wartość krytyczna × odchylenie standardowe/√n.
  4. Przedział: x̄ ± E.

Testy hipotez i przedziały ufności

Test z dla średniej
z = (x̄ − μ0)/(σ/√n)
Test t dla średniej
t = (x̄ − μ0)/(s/√n), df = n − 1
Dwustronny na poziomie 5%
odrzuć H0, jeśli |z| > 1,96
Przedział ufności
x̄ ± z·σ/√n

Metoda

  1. Sformułuj H₀ i H₁ i ustal, czy test jest jednostronny, czy dwustronny.
  2. Oblicz statystykę testową: (x̄ − μ₀)/(σ/√n) albo z s i t.
  3. Porównaj z wartością krytyczną albo wyznacz wartość p.
  4. Odrzuć H₀, jeśli statystyka przekracza wartość krytyczną (p poniżej α), i sformułuj wniosek słowami.

Regresja liniowa i korelacja

Sumy kwadratów
Sxx = Σ(x − x̄)² = Σx² − (Σx)²/n, Sxy = Σxy − ΣxΣy/n
Współczynnik kierunkowy
b = Sxy/Sxx
Wyraz wolny
a = ȳ − b·x̄
Korelacja
r = Sxy/√(SxxSyy)
Reszta
e = y − ŷ

Testy chi-kwadrat

Statystyka testowa
χ² = Σ(O − E)²/E
Test zgodności
E = n·p, df = k − 1 − (estimated parameters)
Niezależność
E = row total × column total / grand total, df = (r − 1)(c − 1)
Wartości krytyczne (α = 0,05)
df 1: 3,841, 2: 5,991, 3: 7,815, 4: 9,488
Decyzja
odrzuć H0, jeśli χ² > χ²crit

2Zadania do ćwiczenia

1.Rozkład normalnyŚredni
174,85192,35P = ?

Rozkład wzrostu dorosłych mężczyzn jest normalny ze średnią 178 cm i odchyleniem standardowym 7 cm. Jaka część wartości leży między 174,85 a 192,35 cm? Podaj P w postaci dziesiętnej.

μ = 178σ = 7x1 = 174,85x2 = 192,35
P =
2.Rozkład normalnyTrudny
557085100115130145pktdół 5%

Rozkład wyników testu IQ jest normalny ze średnią 100 pkt i odchyleniem standardowym 15 pkt. Przeciągnij wartość graniczną tak, aby zacieniowane dolne 5% leżało na lewo od niej. Znajdź wartość graniczną x.

μ = 100 pktσ = 15 pkt5%
x = pkt
3.Przedziały ufnościŚredni
μ₁ − μ₂0LUx̄₁ − x̄₂E = ?99%

Porównuje się czas pracy baterii dwóch modeli telefonów. Model 1: 80 telefonów, średnia 70,5 h, znane odchylenie standardowe 11 h. Model 2: 100 telefonów, średnia 72,5 h, znane odchylenie standardowe 12 h. Wyznacz margines błędu E przedziału ufności 99 % dla μ₁ − μ₂.

n₁ = 80x̄₁ = 70,5 hσ₁ = 11 hn₂ = 100x̄₂ = 72,5 hσ₂ = 12 h99%
E = h
4.Przedziały ufnościTrudny
n = 20Lσ = ?s = 6,895%

Średnice 20 toczonych wałków mają odchylenie standardowe z próby 6,8 µm. Zakładając, że średnice mają rozkład normalny, wyznacz σ: górna granica przedziału ufności 95 % dla odchylenia standardowego populacji. Przy df = 19 2,5 % rozkładu χ² leży poniżej 8,907, a 2,5 % powyżej 32,852.

n = 20s = 6,8 µmχ² = 8,907, 32,852
σ = µm
5.Testy hipotez i przedziały ufnościŚredni
t −1,9901,99

Próba 81 studentów ma średni wynik 123,2 i odchylenie standardowe z próby 10. Wyznacz statystykę testową t dla H₀: μ = 120.

μ₀ = 120x̄ = 123,2s = 10n = 81
t =
6.Testy hipotez i przedziały ufnościTrudny
z −2,57602,576

Próba 25 pomiarów ma średnią 94,7. Odchylenie standardowe populacji wynosi 12. Wyznacz górną granicę U przedziału ufności 99 % dla średniej.

x̄ = 94,7σ = 12n = 2599%
U =
7.Regresja liniowa i korelacjaŚredni
xy2941361682110251229xy510102030

Tabela podaje 6 par obserwacji x = obciążenie w kN i y = wydłużenie w mm. Podane są ich sumy. Wyznacz z tych sum współczynnik korelacji Pearsona r.

n = 6Σx = 42Σy = 113Σx² = 364Σy² = 2413Σxy = 932
r =
8.Regresja liniowa i korelacjaTrudny
xy156118782194241132712530146xy15202530100150x = 25,5

Tabela podaje 6 par obserwacji x = temperatura w °C i y = liczba sprzedanych lodów. Użyj prostej najmniejszych kwadratów ŷ = a + b·x. Wyznacz prognozę ŷ dla x = 25,5.

n = 6x = 25,5
ŷ =
9.Testy chi-kwadratŚredni
bez wadydrobnapoważnaSumazmiana dzienna153451100zmiana nocna12383080Suma277281180

Tabela kontyngencji pokazuje liczebności obserwowane. Oblicz statystykę chi-kwadrat χ² testu niezależności zmiennych wierszowej i kolumnowej. Nie stosuj poprawki na ciągłość.

N = 1802 × 3
χ² =
10.Testy chi-kwadratTrudny
zaliczoneniezaliczoneSumazakład A402060zakład B36440zakład C8416100Suma16040200dfα = 0,05α = 0,0113,8416,63525,9919,21037,81511,34549,48813,277511,07015,086612,59216,812714,06718,475815,50720,090916,91921,6661018,30723,209

Tabela pokazuje liczebności obserwowane. Sprawdź na poziomie α = 0,01, czy obie zmienne są niezależne (bez poprawki na ciągłość). Oblicz statystykę testową χ², a potem porównaj ją z wartością krytyczną z tabeli.

N = 2003 × 2α = 0,01
χ² =

3Roztwory

1.Rozkład normalny

Odpowiedź: P = 0,6535

Rozkład normalny: zamień wartość x na wynik z, z = (x − μ)/σ, który mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej. Tablica rozkładu normalnego (czyli Φ(z)) podaje pole na lewo od z, czyli P(X < x). Pole na prawo to 1 − Φ(z), a pole między dwiema wartościami to różnica ich dwóch pól.

Wyniki z

z₁ = (174,85 − 178)/7 = −0,45
z₂ = (192,35 − 178)/7 = 2,05

Pole pomiędzy

P = Φ(2,05) − Φ(−0,45) = 0,9798 − 0,3264 = 0,6535

Odpowiedź

P = 0,6535
2.Rozkład normalny

Odpowiedź: x = 75,4 pkt

Od pola z powrotem do z: Φ(z) to pole na lewo od z. Dla pola lewego ogona A znajdź w tablicy z, dla którego Φ(z) = A. Pole prawego ogona A oznacza Φ(z) = 1 − A. Pole środkowe A między −z a z zostawia (1 − A)/2 w każdym ogonie, więc Φ(z) = (1 + A)/2. Dla wartości x użyj x = μ + zσ.

Pole po lewej

Φ(z) = 0,05

z z tablicy

z ≈ −1,64

Z powrotem do pierwotnych jednostek

x = 100 − 1,64·15 = 75,4 pkt

Odpowiedź

x = 75,4 pkt
3.Przedziały ufności

Odpowiedź: E = 4,426 h

Interval for a difference: estimate ± critical value × standard error. For two independent means with known σ: SE = √(σ₁²/n₁ + σ₂²/n₂) and z. With equal unknown variances: pooled s_p and t with n₁ + n₂ − 2 degrees of freedom. For paired data, work with the differences: d̄ ± t·s_d/√n.

Estymator punktowy

x̄₁ − x̄₂ = 70,5 − 72,5 = −2

Błąd standardowy

SE = √(11²/80 + 12²/100) = 1,718

Margines błędu

E = 2,576·1,718 = 4,426

Odpowiedź

E = 4,426 h

Przedział zawiera 0, więc dane nie wykazują istotnej różnicy.

4.Przedziały ufności

Odpowiedź: σ = 9,932 µm

Przedział dla wariancji: (n − 1)s²/σ² ma rozkład χ² z n − 1 stopniami swobody. Przedział 95 % dla σ² rozciąga się od (n − 1)s² podzielonego przez górną wartość χ² (2,5 % powyżej niej) do (n − 1)s² podzielonego przez dolną wartość χ² (2,5 % poniżej niej); przedział dla σ to pierwiastki z obu granic. Nie jest on symetryczny względem s.

Suma kwadratów

(n − 1)s² = 19·6,8² = 878,6

Granice dla σ²

878,6/32,852 = 26,74
878,6/8,907 = 98,64

Granica dla σ

σ = √98,64 = 9,932 µm

Odpowiedź

σ = 9,932 µm

Przedział 95 % dla σ: [5,171, 9,932] µm.

5.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: t = 2,88

Test dla średniej: statystyka testowa mierzy, o ile błędów standardowych średnia z próby leży od wartości z H₀: z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), gdy σ jest znane, t = (x̄ − μ₀)/(s/√n), gdy szacuje się je z próby. Przedział ufności to x̄ ± (wartość krytyczna)·(błąd standardowy).

Błąd standardowy

SE = 10/√81 = 10/9 = 1,111

Statystyka testowa

t = (123,2 − 120)/1,111 = 2,88

Odpowiedź

t = 2,88
t0,025; df = 80 = 1,99

|t| > 1,99, więc H₀ odrzuca się na poziomie 5 % (test dwustronny).

6.Testy hipotez i przedziały ufności

Odpowiedź: U = 100,9

Test dla średniej: statystyka testowa mierzy, o ile błędów standardowych średnia z próby leży od wartości z H₀: z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), gdy σ jest znane, t = (x̄ − μ₀)/(s/√n), gdy szacuje się je z próby. Przedział ufności to x̄ ± (wartość krytyczna)·(błąd standardowy).

Margines błędu

E = 2,576·12/√25 = 6,182

Granica przedziału

U = 94,7 + 6,182 = 100,9

Odpowiedź

U = 100,9
7.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: r = 0,9986

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Sumy scentrowane

Sxy = 932 − 42·113/6 = 141
Sxx = 364 − 42²/6 = 70
Syy = 2413 − 113²/6 = 284,8

Współczynnik korelacji

r = 141/√(70·284,8) = 0,9986

Odpowiedź

r = 0,9986
8.Regresja liniowa i korelacja

Odpowiedź: ŷ = 119,5

Regresja metodą najmniejszych kwadratów: przy średnich x̄ i ȳ oraz Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² i Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) prosta ŷ = a + b·x ma współczynnik kierunkowy b = Sxy/Sxx i wyraz wolny a = ȳ − b·x̄, więc zawsze przechodzi przez punkt (x̄, ȳ). Współczynnik korelacji Pearsona r = Sxy/√(Sxx·Syy) leży między −1 a 1; r² to część zmienności y wyjaśniona przez prostą.

Średnie

x̄ = 135/6 = 22,5
ȳ = 617/6 = 102,8

Sumy kwadratów i iloczynów

Sxx = Σ(x − x̄)² = 157,5
Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 877,5

Prosta regresji

b = 877,5/157,5 = 5,571
a = 102,8 − 5,571·22,5 = −22,52
ŷ = −22,52 + 5,571·x

Prognoza

ŷ = −22,52 + 5,571·25,5 = 119,5

Odpowiedź

ŷ = 119,5
9.Testy chi-kwadrat

Odpowiedź: χ² = 3,825

Testy chi-kwadrat: porównaj liczebności obserwowane O z liczebnościami E oczekiwanymi przy H₀ za pomocą χ² = Σ(O − E)²/E. Test zgodności: E = n·p dla każdej kategorii, df = k − 1 (minus jeden za każdy parametr estymowany z danych). Niezależność w tabeli r × c: E = suma wiersza × suma kolumny / suma ogólna, df = (r − 1)(c − 1). Odrzuć H₀, gdy χ² przekracza wartość krytyczną dla wybranego α.

Liczebności oczekiwane

zmiana dzienna: 100·27/180 = 15, 100·72/180 = 40, 100·81/180 = 45
zmiana nocna: 80·27/180 = 12, 80·72/180 = 32, 80·81/180 = 36

Statystyka chi-kwadrat

χ² = (15 − 15)²/15 + (34 − 40)²/40 + (51 − 45)²/45 + (12 − 12)²/12 + (38 − 32)²/32 + (30 − 36)²/36
χ² = 3,825

Odpowiedź

χ² = 3,825

df = 2. Przy α = 0,05 wartość krytyczna wynosi 5,991, więc decyzja dotycząca H₀ (niezależności): brak podstaw do odrzucenia.

10.Testy chi-kwadrat

Odpowiedź: χ² = 10,17

Testy chi-kwadrat: porównaj liczebności obserwowane O z liczebnościami E oczekiwanymi przy H₀ za pomocą χ² = Σ(O − E)²/E. Test zgodności: E = n·p dla każdej kategorii, df = k − 1 (minus jeden za każdy parametr estymowany z danych). Niezależność w tabeli r × c: E = suma wiersza × suma kolumny / suma ogólna, df = (r − 1)(c − 1). Odrzuć H₀, gdy χ² przekracza wartość krytyczną dla wybranego α.

Liczebności oczekiwane

zakład A: 48, 12
zakład B: 32, 8
zakład C: 80, 20

Statystyka chi-kwadrat

χ² = (40 − 48)²/48 + (20 − 12)²/12 + (36 − 32)²/32 + (4 − 8)²/8 + (84 − 80)²/80 + (16 − 20)²/20
χ² = 10,17

Decyzja

df = 2, χ²crit = 9,210
10,17 > 9,210

Odpowiedź

χ² = 10,17

χ² jest większe od wartości krytycznej, więc H₀ zostaje odrzucona: zmienne wydają się powiązane.

ExamProblems · examproblems.com/courses/statistics-2-inference