x radyan cinsinden olmak üzere L = limx→0 (1 − cos 5x)/(3x²) limitini bulun.
f(x) = (1 − cos 5x)/(3x²)x → 0
L =
3.TürevlerOrta
f(x) = x·sin(x) olsun, x radyan cinsinden. f′(1)'i bulun.
f(x) = x·sin(x)x = 1 rad
f′(1) =
4.TürevlerZor
f(x) = 2x2 fonksiyonunun x = 1 noktasındaki teğeti y eksenini y = b'de keser. b'yi bulun.
f(x) = 2x2x = 1
b =
5.OptimizasyonOrta
200 m²’lik dikdörtgen bir arsa dört kenarından çitle çevriliyor. Sokak boyunca uzanan x uzunluğundaki kenarın metresi €20, diğer üç kenarın metresi €5. En küçük toplam maliyet C değerini bulun.
A = 200 m²€20/m€5/m
C = €
6.OptimizasyonZor
Küçük bir firma ürününü birim başına €80 sabit piyasa fiyatından satıyor. q birim üretmenin maliyeti C(q) = 6100 + 16q + 0,05q² avro. En büyük kâr P değerini bulun.
p = €80C = 6100 + 16q + 0,05q²
P = €
7.İntegrallerOrta
I = ∫03 e−x dx'i hesaplayın.
f(x) = e−x[0, 3]
I =
8.İntegrallerZor
y = 1 − x² parabolü ile x ekseni arasındaki bölgenin alanı A'ı bulun.
y = 1 − x²
A =
3Çözeltiler
1.Limitler
Cevap: L = −2
Limitler: önce doğrudan yerine koymayı deneyin. 0/0 verirse önce sadeleştirin: çarpanlarına ayırıp ortak çarpanı sadeleştirin ya da eşlenikle çarpın. x → ∞ iken pay ve paydayı x’in en yüksek kuvvetine bölün. L'Hôpital kuralı: f/g 0/0 veya ∞/∞ veriyorsa lim f/g = lim f′/g′; pay ve paydanın türevi ayrı ayrı alınır (bölüm kuralıyla değil).
En yüksek kuvvete bölün
(−6 + (−4)/x2 + 4/x3)/(3 + 3/x2 + 6/x3)
x → ∞ alın
L = −6/3 = −2
Cevap
L = −2
Dereceler eşitse limit baş katsayıların oranıdır.
2.Limitler
Cevap: L = 4,167
Limitler: önce doğrudan yerine koymayı deneyin. 0/0 verirse önce sadeleştirin: çarpanlarına ayırıp ortak çarpanı sadeleştirin ya da eşlenikle çarpın. x → ∞ iken pay ve paydayı x’in en yüksek kuvvetine bölün. L'Hôpital kuralı: f/g 0/0 veya ∞/∞ veriyorsa lim f/g = lim f′/g′; pay ve paydanın türevi ayrı ayrı alınır (bölüm kuralıyla değil).
Birinci uygulama
5·sin 5x/(6x) → 0/0
İkinci uygulama
25·cos 5x/6
x = 0 koyun
L = 25/6 = 4,167
Cevap
L = 4,167
3.Türevler
Cevap: f′(1) = 1,382
Türev alma: f′(x) türevi grafiğin x noktasındaki eğimidir. Kuvvet kuralı: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Çarpım kuralı: (uv)′ = u′v + uv′. Zincir kuralı: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). f′(x) = 0 olan yerde grafiğin yatay teğeti vardır: maksimum, minimum ya da eyer noktası.
Çarpım ve zincir kuralı
f′(x) = sin(x) + x·cos(x)
Yerine koyun
f′(1) = 0,8415 + 1·0,5403 = 1,382
Cevap
f′(1) = 1,382
4.Türevler
Cevap: b = −2
Türev alma: f′(x) türevi grafiğin x noktasındaki eğimidir. Kuvvet kuralı: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Çarpım kuralı: (uv)′ = u′v + uv′. Zincir kuralı: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). f′(x) = 0 olan yerde grafiğin yatay teğeti vardır: maksimum, minimum ya da eyer noktası.
Nokta ve eğim
f(1) = 2
f′(x) = 4x → f′(1) = 4
x = 0'da teğet
b = f(x₀) − f′(x₀)·x₀ = 2 − 4·1 = −2
Cevap
b = −2
5.Optimizasyon
Cevap: C = 447,2 €
Optimizasyon: optimize edilecek büyüklüğü, kısıtı kullanarak diğer değişkeni yok edip tek değişkenli bir fonksiyon olarak yazın. Türevi sıfıra eşitleyip çözün. Kritik noktanın maksimum veya minimum olduğunu (ikinci türev veya birinci türevin işaret değişimi) ve izin verilen aralıkta bulunduğunu kontrol edin; sıfır kenar uzunluğu gibi bir uç nokta cevap değildir.
x’in fonksiyonu olarak maliyet
C(x) = 25x + 2000/x
Türevi sıfıra eşitleyin
C″(x) = 4000/x³ > 0, yani bu bir minimumdur.
x = √(2000/25) = 8,944 m
y = 200/8,944 = 22,36 m
En küçük maliyet
C = 25·8,944 + 2000/8,944 = €447,2
Cevap
C = €447,2
6.Optimizasyon
Cevap: P = 14380 €
Optimizasyon: optimize edilecek büyüklüğü, kısıtı kullanarak diğer değişkeni yok edip tek değişkenli bir fonksiyon olarak yazın. Türevi sıfıra eşitleyip çözün. Kritik noktanın maksimum veya minimum olduğunu (ikinci türev veya birinci türevin işaret değişimi) ve izin verilen aralıkta bulunduğunu kontrol edin; sıfır kenar uzunluğu gibi bir uç nokta cevap değildir.
Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.
İlkel fonksiyon
F(x) = e−x/(−1)
Sınırları yerine koyun
I = (e−3 − 1)/(−1) = (0,04979 − 1)/(−1) = 0,9502
Cevap
I = 0,9502
8.İntegraller
Cevap: A = 1,333
Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.