CFA Level I nicel yöntemler ve sabit getirili menkul kıymetler alıştırmaları: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Paranın zaman değeri

Gelecek değer
FV = PV·(1 + i)n
Bugünkü değer
PV = FV/(1 + i)n
Yılda birden çok dönem
i = r/m, N = m·n
Anüite, bugünkü değer
PV = PMT·[1 − (1 + i)−n]/i
Anüite, gelecek değer
FV = PMT·[(1 + i)n − 1]/i

Yöntem

  1. Her nakit akışını ve zamanlamasını gösteren bir zaman çizelgesi çizin.
  2. Faiz oranını döneme uydurun: aylık ödemeler için aylık oran.
  3. Tek tutarlar için FV = PV·(1 + i)ⁿ, eşit ödemeler için anüite formüllerini kullanın.
  4. Cevabın işaretini ve büyüklük mertebesini kontrol edin.

NBD ve IRR

Net bugünkü değer
NPV = −C0 + Σ CFt/(1 + r)t
Eşit nakit akışları
NPV = −C0 + CF·[1 − (1 + r)−n]/r
İç verim oranı
NPV = 0 yapan r
Karar
NPV > 0 ise (veya IRR > gerekli getiri) kabul et

Yöntem

  1. Tüm nakit akışlarını yıllarıyla listeleyin; 0. yıldaki yatırım negatiftir.
  2. Her nakit akışını iskonto edin: CFt/(1 + r)t.
  3. NBD’yi bulmak için toplayın. Pozitif değer, projenin r’den fazla kazandırdığı anlamına gelir.
  4. İVO için NBD’yi sıfır yapan oranı deneme yoluyla veya enterpolasyonla bulun.

Tahvil fiyatlaması ve getiri

Tahvil fiyatı
P = C·(1 − (1 + y)−n)/y + F/(1 + y)n
Altı aylık
C/2, y/2 ve 2n dönem
Cari getiri
C/P
Fiyat ve getiri
getiri artar → fiyat düşer

Yöntem

  1. Dönem başına kuponu ve dönem başına getiriyi bulun.
  2. Fiyat = kuponların bugünkü değeri (bir anüite) + nominal değerin bugünkü değeri.
  3. Altı aylık kuponlarda kuponun yarısını, getirinin yarısını ve dönem sayısının iki katını kullanın.
  4. Kontrol: getiri kupon oranının üstündeyse fiyat nominal değerin altındadır.

CAPM ve WACC

CAPM
re = rf + β·(rm − rf)
WACC
E/V·re + D/V·rd·(1 − T)
Firma değeri
V = E + D

Betimsel istatistik

Ortalama
x̄ = Σx/n
Örneklem standart sapması
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Medyan
sıralı verinin ortadaki değeri
z puanı
z = (x − μ)/σ
Normal dağılım
68% ±1σ içinde, 95% ±2σ içinde

Olasılık

Tümleyen
P(not A) = 1 − P(A)
Toplama kuralı
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Bağımsız olaylar
P(A ∩ B) = P(A)·P(B)
Koşullu olasılık
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B)
Binom
P(X = k) = C(n,k)·pk(1 − p)n−k

Normal dağılım

z puanı
z = (x − μ)/σ
x’in altında
P(X < x) = Φ(z)
x’in üstünde
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Arasında
Φ(z2) − Φ(z1)
Yüzdelik
x = μ + z·σ

Yöntem

  1. Değeri z puanına çevirin: z = (x − μ)/σ.
  2. z’nin solundaki alan olan Φ(z)’yi tablodan bulun.
  3. Sağdaki alan için 1 − Φ(z) kullanın; bir aralık için iki sol alanı birbirinden çıkarın.
  4. Bir yüzdelik için geriye doğru çalışın: alan için z’yi bulun, sonra x = μ + z·σ.

Güven aralıkları

σ biliniyor
x̄ ± z·σ/√n
σ bilinmiyor
x̄ ± t·s/√n, df = n − 1
Kritik z
90%: 1,645, 95%: 1,96, 99%: 2,576
Örneklem büyüklüğü
n = (z·σ/E)², rounded up

Yöntem

  1. z (anakütle σ’sı biliniyor) ile t (yalnızca örneklem s’si, n − 1 serbestlik derecesiyle) arasında karar verin.
  2. Güven düzeyi için kritik değeri bulun.
  3. Hata payı: E = kritik değer × standart sapma/√n.
  4. Aralık: x̄ ± E.

Hipotez testleri ve güven aralıkları

Ortalama için z testi
z = (x̄ − μ0)/(σ/√n)
Ortalama için t testi
t = (x̄ − μ0)/(s/√n), df = n − 1
5% düzeyinde çift yönlü
|z| > 1,96 ise H0’ı reddet
Güven aralığı
x̄ ± z·σ/√n

Yöntem

  1. H₀ ve H₁’i belirtin ve testin tek mi çift yönlü mü olduğuna karar verin.
  2. Test istatistiğini hesaplayın: (x̄ − μ₀)/(σ/√n) ya da s ve t ile.
  3. Kritik değerle karşılaştırın ya da p değerini bulun.
  4. İstatistik kritik değerin ötesindeyse (p, α’dan küçükse) H₀’ı reddedin ve sonucu sözle ifade edin.

Doğrusal regresyon ve korelasyon

Kareler toplamları
Sxx = Σ(x − x̄)² = Σx² − (Σx)²/n, Sxy = Σxy − ΣxΣy/n
Eğim
b = Sxy/Sxx
Kesişim noktası
a = ȳ − b·x̄
Korelasyon
r = Sxy/√(SxxSyy)
Artık
e = y − ŷ

2Alıştırma soruları

1.Paranın zaman değeriOrta
yıl0123…9PV = ?€50 000

9 yıl sonra €50 000 gerekiyor. Hesap üç aylık bileşik, yıllık %3,6 faiz ödüyor. Bugün ne kadar yatırmalısınız? Bugünkü değer PV'ü bulun.

FV = €50 0003,6% / 4n = 9
PV = €
2.Paranın zaman değeriZor
ay0123…60€15 000A?AAA

€15 000 tutarındaki bir kredi 5 yıl boyunca eşit aylık taksitlerle ödenir. Faiz oranı aylık bileşik, yıllık %3,6'dir. Aylık taksit A'ü bulun.

P = €15 0003,6% / 12N = 60
A = €
3.NBD ve IRROrta
yıl0123…9€20 000€3 000€3 000€3 000€3 000r = 12%, EAC = ?

Bir makine bugün €20 000 maliyetindedir, 9 yıl dayanır ve çalıştırılması yılda €3 000 tutar (her yılın sonunda ödenir). Sermaye maliyeti %12. Eşdeğer yıllık maliyeti EAC değerini bulun.

C0 = €20 000M = €3 000n = 9r = 12%
EAC = €
4.NBD ve IRRZor
yıl012−25 00018 50012 000

Bir proje €25 000 tutarındadır ve 1'den 2'ye kadar yılların sonunda €18 500, €12 000 getirir. İç verim oranı IRR'ü yüzde olarak bulun.

CF0 = −25 000CF1 = 18 500CF2 = 12 000
IRR = %
5.Tahvil fiyatlaması ve getiriOrta
yıl01234567P€40€40€40 + €1 000

Nominal değeri €1 000 olan bir tahvil yıllık 4% kupon ödüyor ve vadesi 7 yıl sonra doluyor. Vadeye kadar getirisi 5% değerinden 6% değerine değişiyor. Tahvil fiyatı ne kadar ΔP değişir?

F = €1 000kupon = 4%n = 7y1 = 5%y2 = 6%
ΔP = €
6.Tahvil fiyatlaması ve getiriZor

Bir tahvil, vadeye kadar getirisi 6% (yıllık bileşik) ve Macaulay durasyonu 4,4 yıl olarak €930 fiyattan işlem görüyor. Getiri 25 baz puan düşerse yeni fiyat P değerini düzeltilmiş durasyonla tahmin edin.

P0 = €930y = 6%D = 4,4Δy = −25 bp
P = €
7.CAPM ve WACCOrta
WACC = ?özkaynak€4 000 000re​ = 9%borç€3 000 000rd​ = 3,5%T = 30%

Bir şirketin €4 000 000 değerinde öz sermayesi ve €3 000 000 değerinde borcu var. Öz sermaye maliyeti 9%, vergi öncesi borç maliyeti 3,5% ve vergi oranı 30%. WACC’yi bulun.

E = €4 000 000D = €3 000 000re = 9%rd = 3,5%T = 30%
WACC = %
8.CAPM ve WACCZor
WACC = ?özkaynak2 500 000 × €39,50β = 1,5rf​ = 4%, rm​ = 10,5%borç10 000 × €1 000rd​ = 4%T = 20%

Bir şirketin her biri €39,50 olan 2 500 000 hissesi ve her biri €1 000 fiyattan işlem gören 10 000 tahvili var. Vergi öncesi borç maliyeti 4% ve vergi oranı 20%. Hissenin betası 1,5, risksiz faiz oranı 4% ve piyasa getirisi 10,5%. WACC’yi bulun.

β = 1,5rf = 4%rm = 10,5%rd = 4%T = 20%
WACC = %
9.Betimsel istatistikOrta
152025303540455055

Verinin örneklem standart sapması s'ı bulun: 56, 58, 16, 14, 16, 38.

n = 6
s =
10.Betimsel istatistikZor
z −2−1012

Sınav puanları ortalaması 60 ve standart sapması 20 olan normal dağılımlıdır. 90 puanının z puanı z'yi bulun.

μ = 60σ = 20x = 90
z =
11.OlasılıkOrta
xp(x)10,2520,3530,140,3μ = 2,45

Gösterilen dağılım için X’in standart sapmasını σ bulun.

x: 1, 2, 3, 4p(x): 0,25, 0,35, 0,1, 0,3
σ =
12.OlasılıkZor
n = 6, p = 0,3: P(X ≤ 1) = ?k0123456

6 parça test ediliyor ve her biri bağımsız olarak 0,3 olasılıkla bozuluyor. En fazla birinin bozulma olasılığı P nedir?

n = 6p = 0,3
P =
13.Normal dağılımOrta
−3−2−10123z−z ile z arasındaki gölgeli alan = 0,6424

Standart normal eğri altında, −z ile z arasındaki gölgeli alan 0,6424 olacak şekilde z’yi sürükleyin. z’yi iki ondalıkla bulun.

A = 0,6424
z =
14.Normal dağılımZor
157164171178185192199cmalt 10%

yetişkin erkeklerin boyları, ortalaması 178 cm ve standart sapması 7 cm olan normal dağılım gösterir. Gölgeli en alt %10 solunda kalacak şekilde kesme değerini sürükleyin. Kesme değerini x bulun.

μ = 178 cmσ = 7 cm10%
x = cm
15.Güven aralıklarıOrta
n = 6, s = 14L = ?Ux̄ = 37E90%

6 birimlik bir örneklemin ortalaması 37 ve standart sapması s = 14. Anakütle yaklaşık olarak normaldir. Ortalama için %90 güven aralığının alt sınırını bulun.

n = 6x̄ = 37s = 1490%t(5) = 2,015
alt sınır =
16.Güven aralıklarıZor
n = 11Lσ = ?s = 4,195%

İşlenmiş 11 milin çaplarının örneklem standart sapması 4,1 µm’dir. Çapların normal dağıldığını varsayarak anakütle standart sapması için %95 güven aralığının üst sınır σ değerini bulun. df = 10 ile χ² dağılımının %2,5’i 3,247 değerinin altında, %2,5’i 20,483 değerinin üstündedir.

n = 11s = 4,1 µmχ² = 3,247, 20,483
σ = µm
17.Hipotez testleri ve güven aralıklarıOrta
t −1,98401,984

100 öğrencilik bir örneklemin ortalama puanı 97,9, örneklem standart sapması 15. H₀: μ = 100 için test istatistiği t'ü bulun.

μ₀ = 100x̄ = 97,9s = 15n = 100
t =
18.Hipotez testleri ve güven aralıklarıZor
z −2,57602,576

64 ölçümlük bir örneklemin ortalaması 505,3. Anakütle standart sapması 20. Ortalama için %99 güven aralığının alt sınırı L'ü bulun.

x̄ = 505,3σ = 20n = 6499%
L =
19.Doğrusal regresyon ve korelasyonOrta
xy126226324425521622xy246222426

Tablo, x = yıl cinsinden araç yaşı ve y = k€ cinsinden fiyat için 6 eşleştirilmiş gözlem veriyor. Toplamları verilmiştir. Bu toplamlardan Pearson korelasyon katsayısı r değerini bulun.

n = 6Σx = 21Σy = 144Σx² = 91Σy² = 3478Σxy = 487
r =
20.Doğrusal regresyon ve korelasyonZor
xy2841162082610331235xy510102030x = 7

Tablo, x = kN cinsinden yük ve y = mm cinsinden uzama için 6 eşleştirilmiş gözlem veriyor. En küçük kareler doğrusu ŷ = a + b·x’i kullanın. Yeni bir gözlem (7, 27) yapılıyor. Artığı e = y − ŷ değerini bulun.

n = 6(7, 27)
e =

3Çözeltiler

1.Paranın zaman değeri

Cevap: PV = 36215 €

Paranın zaman değeri: bugünkü para, faiz kazanabileceği için aynı miktarın ileride olandan daha değerlidir. Dönem başına i faiz oranıyla bir tutar FV = PV·(1 + i)n olarak büyür. Eşit ödemeler dizisi (anüite) her ödeme toplanarak değerlenir; anüite formülleri buradan gelir.

Oran ve dönem sayısı

i = 0,036000000000000004/4 = 0,009
N = 4·9 = 36

Bugünkü değer

PV = FV/(1 + i)N = 50 000/1,381 = €36 214,96

Cevap

PV = €36 214,96
2.Paranın zaman değeri

Cevap: A = 273,5 €

Paranın zaman değeri: bugünkü para, faiz kazanabileceği için aynı miktarın ileride olandan daha değerlidir. Dönem başına i faiz oranıyla bir tutar FV = PV·(1 + i)n olarak büyür. Eşit ödemeler dizisi (anüite) her ödeme toplanarak değerlenir; anüite formülleri buradan gelir.

Aylık oran ve taksit sayısı

i = 0,036000000000000004/12 = 0,003
N = 12·5 = 60

Taksit

N eşit A ödemesinin bugünkü değeri A·(1 − (1 + i)⁻ᴺ)/i'dir. Bunu krediye eşitleyin ve A'yı çözün.

(1 + i)−N = 0,8355
A = 15 000·0,003/(1 − 0,8355) = €273,55

Cevap

A = €273,55
3.NBD ve IRR

Cevap: EAC = 6754 €

Eşdeğer yıllık maliyet: tüm maliyetlerin bugünkü değerini ömür boyunca eşit bir yıllık tutar (anüite) olarak dağıtın: EAC = PV·r/(1 − (1 + r)⁻ⁿ). Farklı ömürlü makineleri karşılaştırmayı sağlar.

Anüite faktörü

(1 − 1,12−9)/0,12 = 5,328

Yıllıklandırılmış satın alma fiyatı

20 000/5,328 = 3 753,58

EAC

EAC = 3 753,58 + 3 000 = €6 753,58

Cevap

EAC = €6 753,58
4.NBD ve IRR

Cevap: IRR = 15,54 %

Net bugünkü değer: her nakit akışını gerekli getiri oranı r ile bugüne indirgeyin ve toplayın: NBD = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. NBD > 0 olan proje r'den fazla kazandırır ve değer yaratır. İç verim oranı (IRR), NBD = 0 yapan orandır.

IRR'yi iki taraftan sınırlayın

Oran arttıkça NBD azalır; bu yüzden IRR, pozitif NBD veren oran ile negatif NBD veren oran arasındadır.

NPV(15%) = 160,68
NPV(20%) = −1 250,00

Daraltın

Doğrusal enterpolasyon ilk tahmini verir; tekrarlamak (ya da hesap makinesinin IRR işlevi) kesin oranı verir.

IRR ≈ 15 + 5·160,68/(160,68 − (−1 250,00)) = 15,57%
kesin: NPV(15,54%) = 0 → IRR = 15,54%

Cevap

IRR = 15,54%
5.Tahvil fiyatlaması ve getiri

Cevap: ΔP = −53,78 €

Tahvil fiyatlaması: bir tahvilin fiyatı, vadeye kadar getiri (YTM) ile iskonto edilmiş nakit akışlarının bugünkü değeridir: kuponlar bir anüite oluşturur ve nominal değer vadede geri ödenir. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Getiri kupon oranının üzerindeyse tahvil nominal değerinin altında işlem görür, tersi durumda üstünde.

Eski getirideki fiyat

C = €40,00, i = 0,05, N = 7
€40,00·(1 − 0,7107)/0,05 + €1 000·0,7107 = €231,45 + €710,68 = €942,14

Yeni getirideki fiyat

C = €40,00, i = 0,06, N = 7
€40,00·(1 − 0,6651)/0,06 + €1 000·0,6651 = €223,30 + €665,06 = €888,35

Değişim

ΔP = 888,35 − 942,14 = −€53,78

Cevap

ΔP = −€53,78
6.Tahvil fiyatlaması ve getiri

Cevap: P = 939,7 €

Durasyon: Macaulay durasyonu, nakit akışlarının bugünkü değerleri ağırlık alınarak bir tahvilin nakit akışlarını ödediği ağırlıklı ortalama zamandır: D = Σ t·PVₜ/P. Düzeltilmiş durasyon D/(1 + y), getirideki küçük bir değişim için fiyattaki yüzde değişimi tahmin eder: %ΔP ≈ −Dmod·Δy.

Düzeltilmiş durasyon

Dmod = 4,4/1,06 = 4,151

Tahmini fiyat değişimi

%ΔP ≈ −4,151·(−0,0025) = 1,038%
P ≈ 930·(1 + 0,01038) = €939,65

Cevap

P = €939,65

Durasyon doğrusal bir tahmindir; büyük getiri değişimlerinde konveksite gerçek fiyatı biraz daha yüksek yapar.

7.CAPM ve WACC

Cevap: WACC = 6,193 %

Sermaye maliyeti: CAPM, hissedarların beklediği getiriyi verir: re = rf + β·(rm − rf). Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, öz sermaye ve borcu piyasa değerlerine göre birleştirir: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), burada V = E + D. Faiz vergiden düşülebilir, (1 − T) bu yüzdendir.

Ağırlıklar

V = €7 000 000, E/V = 0,5714, D/V = 0,4286

WACC

WACC = 0,5714·9% + 0,4286·3,5%·(1 − 0,3) = 6,193%

Cevap

WACC = 6,193%
8.CAPM ve WACC

Cevap: WACC = 12,78 %

Sermaye maliyeti: CAPM, hissedarların beklediği getiriyi verir: re = rf + β·(rm − rf). Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, öz sermaye ve borcu piyasa değerlerine göre birleştirir: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), burada V = E + D. Faiz vergiden düşülebilir, (1 − T) bu yüzdendir.

Piyasa değerleri

E = 2 500 000·€39,50 = €98 750 000
D = 10 000·€1 000 = €10 000 000

Öz sermaye maliyeti (CAPM)

re = 4% + 1,5·6,5% = 13,75%

Ağırlıklar

V = €108 750 000, E/V = 0,908, D/V = 0,09195

WACC

WACC = 0,908·13,75% + 0,09195·4%·(1 − 0,2) = 12,78%

Cevap

WACC = 12,78%
9.Betimsel istatistik

Cevap: s = 20,58

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Ortalama

x̄ = 198/6 = 33

Sapmaların kareleri

Σ(x − x̄)² = 23² + 25² + (−17)² + (−19)² + (−17)² + 5² = 2118

Standart sapma

s = √(2118/5) = 20,58

Cevap

s = 20,58
10.Betimsel istatistik

Cevap: z = 1,5

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Standartlaştırın

z = (90 − 60)/20 = 1,5

Cevap

z = 1,5
11.Olasılık

Cevap: σ = 1,161

Kesikli rastgele değişkenler: bir olasılık dağılımı, bir değişkenin alabileceği her x değerini p(x) olasılığıyla listeler; olasılıklar 0 ile 1 arasındadır ve toplamları 1’dir. Beklenen değer (ortalama) E(X) = Σx·p(x)’tir, yani uzun vadeli ortalamadır. Varyans Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ²’dir ve standart sapma σ = √Var(X)’tir. Doğrusal bir değişimde Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) ve σY = |a|·σX’tir; sabit eklemek yayılımı değiştirmez.

Ortalama

μ = 1·0,25 + 2·0,35 + 3·0,1 + 4·0,3 = 2,45

Karelerin ortalaması

E(X²) = 1·0,25 + 4·0,35 + 9·0,1 + 16·0,3 = 7,35

Varyans

Var(X) = 7,35 − 2,45² = 1,347
σ = √1,347 = 1,161

Cevap

σ = 1,161
12.Olasılık

Cevap: P = 0,4202

Olasılık: eşit olasılıklı sonuçlarda P(A) = uygun/toplam. Bağımsız olaylarda çarpılır: P(A ve B) = P(A)·P(B). Tümleyen çoğu zaman işe yarar: P(en az bir) = 1 − P(hiç). Binom: başarı olasılığı p olan n bağımsız denemede P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Sıfır ve bir arıza

P(X = 0) = 0,76 = 0,1176
P(X = 1) = 6·0,3·0,75 = 0,3025

Toplayın

P = 0,1176 + 0,3025 = 0,4202

Cevap

P = 0,4202
13.Normal dağılım

Cevap: z = 0,92

Bir alandan z’ye geri dönmek: Φ(z), z’nin solundaki alandır. Sol kuyruk alanı A için tabloda Φ(z) = A olan z’yi bulun. Sağ kuyruk alanı A, Φ(z) = 1 − A demektir. −z ile z arasındaki merkezî alan A, her kuyrukta (1 − A)/2 bırakır, yani Φ(z) = (1 + A)/2. Bir x değeri için x = μ + zσ kullanın.

z’nin solundaki alan

Φ(z) = (1 + 0,6424)/2 = 0,8212

z tablosunu tersten okuyun

Tablonun içinde 0,8212 değerini bulun ve z’yi okuyun.

z = 0,92

Cevap

z = 0,92
14.Normal dağılım

Cevap: x = 169 cm

Bir alandan z’ye geri dönmek: Φ(z), z’nin solundaki alandır. Sol kuyruk alanı A için tabloda Φ(z) = A olan z’yi bulun. Sağ kuyruk alanı A, Φ(z) = 1 − A demektir. −z ile z arasındaki merkezî alan A, her kuyrukta (1 − A)/2 bırakır, yani Φ(z) = (1 + A)/2. Bir x değeri için x = μ + zσ kullanın.

Soldaki alan

Φ(z) = 0,1

Tablodan z

z ≈ −1,28

Özgün birimlere geri dönüş

x = 178 − 1,28·7 = 169 cm

Cevap

x = 169 cm
15.Güven aralıkları

Cevap: alt sınır = 25,48

Ortalama için güven aralığı: x̄ ± hata payı. Anakütle σ’sı biliniyorsa hata payı z·σ/√n’dir; yalnızca örneklem standart sapması s biliniyorsa n − 1 serbestlik dereceli t kullanın: t·s/√n. Kritik değerler: z = 1,645 (%90), 1,96 (%95), 2,576 (%99). E veya daha küçük bir hata payı için n ≥ (z·σ/E)² gerekir, yukarı yuvarlanır.

Kritik değer

df = n − 1 = 5, t = 2,015

Hata payı

E = 2,015·14/√6 = 11,52

Aralık

37 ± 11,52 → [25,48, 48,52]

Cevap

alt sınır = 25,48
16.Güven aralıkları

Cevap: σ = 7,195 µm

Bir varyans için aralık: (n − 1)s²/σ², n − 1 serbestlik dereceli bir χ² dağılımına sahiptir. σ² için %95 aralık, (n − 1)s²’nin üst χ² değerine (üstünde %2,5) bölümünden, alt χ² değerine (altında %2,5) bölümüne kadar uzanır; σ için aralık iki sınırın kareköküdür. s etrafında simetrik değildir.

Kareler toplamı

(n − 1)s² = 10·4,1² = 168,1

σ² için sınırlar

168,1/20,483 = 8,207
168,1/3,247 = 51,77

σ için sınır

σ = √51,77 = 7,195 µm

Cevap

σ = 7,195 µm

σ için %95 aralık: [2,865, 7,195] µm.

17.Hipotez testleri ve güven aralıkları

Cevap: t = −1,4

Ortalama testi: test istatistiği, örneklem ortalamasının H₀'da iddia edilen değerden kaç standart hata uzakta olduğunu ölçer: σ biliniyorsa z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), örneklemden tahmin ediliyorsa t = (x̄ − μ₀)/(s/√n). Güven aralığı x̄ ± (kritik değer)·(standart hata)'dır.

Standart hata

SE = 15/√100 = 15/10 = 1,5

Test istatistiği

t = (97,9 − 100)/1,5 = −1,4

Cevap

t = −1,4
t0,025; df = 99 = 1,984

|t| < 1.984, yani H₀ %5 düzeyinde reddedilmez (iki yönlü).

18.Hipotez testleri ve güven aralıkları

Cevap: L = 498,9

Ortalama testi: test istatistiği, örneklem ortalamasının H₀'da iddia edilen değerden kaç standart hata uzakta olduğunu ölçer: σ biliniyorsa z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), örneklemden tahmin ediliyorsa t = (x̄ − μ₀)/(s/√n). Güven aralığı x̄ ± (kritik değer)·(standart hata)'dır.

Hata payı

E = 2,576·20/√64 = 6,44

Aralık sınırı

L = 505,3 − 6,44 = 498,9

Cevap

L = 498,9
19.Doğrusal regresyon ve korelasyon

Cevap: r = −0,8664

En küçük kareler regresyonu: x̄ ve ȳ ortalamalar olmak üzere Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² ve Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ise ŷ = a + b·x doğrusunun eğimi b = Sxy/Sxx ve kesişimi a = ȳ − b·x̄’dir; bu yüzden doğru her zaman (x̄, ȳ) noktasından geçer. Pearson korelasyon katsayısı r = Sxy/√(Sxx·Syy) −1 ile 1 arasındadır; r², y’deki değişimin doğru tarafından açıklanan oranıdır.

Merkezlenmiş toplamlar

Sxy = 487 − 21·144/6 = −17
Sxx = 91 − 21²/6 = 17,5
Syy = 3478 − 144²/6 = 22

Korelasyon katsayısı

r = −17/√(17,5·22) = −0,8664

Cevap

r = −0,8664
20.Doğrusal regresyon ve korelasyon

Cevap: e = 4,833

En küçük kareler regresyonu: x̄ ve ȳ ortalamalar olmak üzere Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² ve Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ise ŷ = a + b·x doğrusunun eğimi b = Sxy/Sxx ve kesişimi a = ȳ − b·x̄’dir; bu yüzden doğru her zaman (x̄, ȳ) noktasından geçer. Pearson korelasyon katsayısı r = Sxy/√(Sxx·Syy) −1 ile 1 arasındadır; r², y’deki değişimin doğru tarafından açıklanan oranıdır.

Ortalamalar

x̄ = 42/6 = 7
ȳ = 133/6 = 22,17

Kareler ve çarpımlar toplamları

Sxx = Σ(x − x̄)² = 70
Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 207

Regresyon doğrusu

b = 207/70 = 2,957
a = 22,17 − 2,957·7 = 1,467
ŷ = 1,467 + 2,957·x

Tahmin edilen değer

ŷ = 1,467 + 2,957·7 = 22,17

Artık

e = 27 − 22,17 = 4,833

Cevap

e = 4,833

Nokta doğrunun üstündedir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/cfa-level-1-quant-and-fixed-income