€3 000 tutarını, üç aylık bileşik, yıllık %5 nominal faizle yatırıyorsunuz. 2 yıl sonra yatırımın değeri FV'yi bulun.
PV = €3 0005% / 4n = 2
FV = €
2.Paranın zaman değeriZor
5 yıl sonra €10 000 istiyorsunuz. Aylık bileşik yıllık %2,4 faiz veren bir hesapta her ayın sonunda aynı tutarı biriktiriyorsunuz. Aylık yatırılacak tutar A değerini bulun.
FV = €10 0002,4% / 12N = 60
A = €
3.NBD ve IRROrta
€75 000 tutarındaki bir yatırım 1'den 4'e kadar yılların sonunda şu nakit akışlarını sağlar: €25 000, €19 000, €17 000, €18 000. Sermaye maliyeti %10'tür. Net bugünkü değer NPV'ü bulun.
€20 000 tutarındaki bir yatırım 10 yıl boyunca her yılın sonunda €2 500 getiriyor. İç verim oranı IRR değerini yüzde olarak bulun.
C0 = €20 000CF = €2 500n = 10
IRR = %
5.Tahvil fiyatlaması ve getiriOrta
Nominal değeri €1 000 olan bir tahvil yıllık 8% kupon ödüyor ve vadesi 5 yıl sonra doluyor. Vadeye kadar getirisi 5% değerinden 4,5% değerine değişiyor. Tahvil fiyatı ne kadar ΔP değişir?
F = €1 000kupon = 8%n = 5y1 = 5%y2 = 4,5%
ΔP = €
6.Tahvil fiyatlaması ve getiriZor
Vadesine 19 yıl kalan bir tahvil (nominal değer €1 000, yıllık kupon 5%) €1 286 fiyattan satılıyor. İhraççı onu 3 yıl sonra €1 050 geri çağırma fiyatından geri çağırabilir. Geri çağırmaya kadar getiri YTC değerini yüzde olarak bulun.
F = €1 000kupon = 5%P = €1 286geri çağırma fiyatı = €1 050geri çağırma süresi 3 yıl
YTC = %
7.CAPM ve WACCOrta
Bir şirketin €4 000 000 değerinde öz sermayesi ve €3 000 000 değerinde borcu var. Öz sermaye maliyeti 8%, vergi öncesi borç maliyeti 4% ve vergi oranı 30%. WACC’yi bulun.
E = €4 000 000D = €3 000 000re = 8%rd = 4%T = 30%
WACC = %
8.CAPM ve WACCZor
Bir şirketin her biri €36,00 olan 2 500 000 hissesi ve her biri €1 000 fiyattan işlem gören 5 000 tahvili var. Vergi öncesi borç maliyeti 5% ve vergi oranı 30%. Hissenin betası 1,5, risksiz faiz oranı 1% ve piyasa getirisi 6%. WACC’yi bulun.
Standart normal eğri altında, −z ile z arasındaki gölgeli alan 0,5035 olacak şekilde z’yi sürükleyin. z’yi iki ondalıkla bulun.
A = 0,5035
z =
14.Normal dağılımZor
A koşucusunun tur süresi X ve B koşucusunun tur süresi Y bağımsız ve normaldir: X’in ortalaması 52 s, standart sapması 4 s; Y’nin ortalaması 48 s, standart sapması 3 s’dir. X’in Y’den büyük olma olasılığını P bulun. z’yi iki ondalığa yuvarlayın.
μX = 52 s, σX = 4 sμY = 48 s, σY = 3 s
P =
15.Güven aralıklarıOrta
16 birimlik bir örneklemin ortalaması 111 ve standart sapması s = 16. Anakütle yaklaşık olarak normaldir. Ortalama için %95 güven aralığının alt sınırını bulun.
n = 16x̄ = 111s = 1695%t(15) = 2,131
alt sınır =
16.Güven aralıklarıZor
Anakütle standart sapması 30. Ortalama için %95 güven aralığının hata payının en fazla 1,5 olması için ne büyüklükte bir örneklem n gerekir?
σ = 30E = 1,595%
n =
17.Hipotez testleri ve güven aralıklarıOrta
36 öğrencilik bir örneklemin ortalama puanı 196,4, örneklem standart sapması 12. H₀: μ = 200 için test istatistiği t'ü bulun.
μ₀ = 200x̄ = 196,4s = 12n = 36
t =
18.Hipotez testleri ve güven aralıklarıZor
81 ölçümlük bir örneklemin ortalaması 125,8. Anakütle standart sapması 20. Ortalama için %95 güven aralığının alt sınırı L'ü bulun.
x̄ = 125,8σ = 20n = 8195%
L =
19.Doğrusal regresyon ve korelasyonOrta
Tablo, x = yıl cinsinden araç yaşı ve y = k€ cinsinden fiyat için 5 eşleştirilmiş gözlem veriyor. Toplamları verilmiştir. Bu toplamlardan Pearson korelasyon katsayısı r değerini bulun.
n = 5Σx = 15Σy = 91Σx² = 55Σy² = 1695Σxy = 254
r =
20.Doğrusal regresyon ve korelasyonZor
Tablo, x = yıl cinsinden araç yaşı ve y = k€ cinsinden fiyat için 5 eşleştirilmiş gözlem veriyor. En küçük kareler doğrusu ŷ = a + b·x’i kullanın. x = 3,5 için ŷ tahminini yapın.
n = 5x = 3,5
ŷ =
3Çözeltiler
1.Paranın zaman değeri
Cevap: FV = 3313 €
Paranın zaman değeri: bugünkü para, faiz kazanabileceği için aynı miktarın ileride olandan daha değerlidir. Dönem başına i faiz oranıyla bir tutar FV = PV·(1 + i)n olarak büyür. Eşit ödemeler dizisi (anüite) her ödeme toplanarak değerlenir; anüite formülleri buradan gelir.
Paranın zaman değeri: bugünkü para, faiz kazanabileceği için aynı miktarın ileride olandan daha değerlidir. Dönem başına i faiz oranıyla bir tutar FV = PV·(1 + i)n olarak büyür. Eşit ödemeler dizisi (anüite) her ödeme toplanarak değerlenir; anüite formülleri buradan gelir.
Net bugünkü değer: her nakit akışını gerekli getiri oranı r ile bugüne indirgeyin ve toplayın: NBD = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. NBD > 0 olan proje r'den fazla kazandırır ve değer yaratır. İç verim oranı (IRR), NBD = 0 yapan orandır.
Her nakit akışının bugünkü değeri
CF0 = −75 000
CF1/(1 + 0,1)1 = 25 000/1,1 = 22 727,27
CF2/(1 + 0,1)2 = 19 000/1,21 = 15 702,48
CF3/(1 + 0,1)3 = 17 000/1,331 = 12 772,35
CF4/(1 + 0,1)4 = 18 000/1,464 = 12 294,24
Toplayın
NPV = €−11 503,65
Cevap
NPV = €−11 503,65
NBD negatif, yani proje gerekli getiriden azını kazandırır.
4.NBD ve IRR
Cevap: IRR = 4,277 %
Net bugünkü değer: her nakit akışını gerekli getiri oranı r ile bugüne indirgeyin ve toplayın: NBD = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. NBD > 0 olan proje r'den fazla kazandırır ve değer yaratır. İç verim oranı (IRR), NBD = 0 yapan orandır.
Gerekli anüite faktörü
(1 − (1 + i)−10)/i = 20 000/2 500 = 8
Oranı çözün
Oran arttıkça anüite faktörü azalır; oranı iki değer arasına alın ve aralığı daraltın.
i = 4%: 8,111
i = 5%: 7,722
IRR = 4,277%
Cevap
IRR = 4,277%
5.Tahvil fiyatlaması ve getiri
Cevap: ΔP = 23,76 €
Tahvil fiyatlaması: bir tahvilin fiyatı, vadeye kadar getiri (YTM) ile iskonto edilmiş nakit akışlarının bugünkü değeridir: kuponlar bir anüite oluşturur ve nominal değer vadede geri ödenir. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Getiri kupon oranının üzerindeyse tahvil nominal değerinin altında işlem görür, tersi durumda üstünde.
Tahvil fiyatlaması: bir tahvilin fiyatı, vadeye kadar getiri (YTM) ile iskonto edilmiş nakit akışlarının bugünkü değeridir: kuponlar bir anüite oluşturur ve nominal değer vadede geri ödenir. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Getiri kupon oranının üzerindeyse tahvil nominal değerinin altında işlem görür, tersi durumda üstünde.
Getiri denklemi
1286 = 50·(1 − (1 + y)−3)/y + 1050/(1 + y)3
Sayısal olarak çözün
y = 50%: €381,48
y = 50%: €381,48
YTC = 50%
Cevap
YTC = 50%
Vadeye kadar getiri 3,003%. Primli bir tahvilin yatırımcıları tahvilin geri çağrılmasını bekler, bu yüzden daha düşük olan geri çağırmaya kadar getiri daha gerçekçidir.
7.CAPM ve WACC
Cevap: WACC = 5,771 %
Sermaye maliyeti: CAPM, hissedarların beklediği getiriyi verir: re = rf + β·(rm − rf). Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, öz sermaye ve borcu piyasa değerlerine göre birleştirir: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), burada V = E + D. Faiz vergiden düşülebilir, (1 − T) bu yüzdendir.
Ağırlıklar
V = €7 000 000, E/V = 0,5714, D/V = 0,4286
WACC
WACC = 0,5714·8% + 0,4286·4%·(1 − 0,3) = 5,771%
Cevap
WACC = 5,771%
8.CAPM ve WACC
Cevap: WACC = 8,237 %
Sermaye maliyeti: CAPM, hissedarların beklediği getiriyi verir: re = rf + β·(rm − rf). Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti, öz sermaye ve borcu piyasa değerlerine göre birleştirir: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), burada V = E + D. Faiz vergiden düşülebilir, (1 − T) bu yüzdendir.
Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.
Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.
Standartlaştırın
z = (115 − 100)/10 = 1,5
Cevap
z = 1,5
11.Olasılık
Cevap: σ = 0,8718
Kesikli rastgele değişkenler: bir olasılık dağılımı, bir değişkenin alabileceği her x değerini p(x) olasılığıyla listeler; olasılıklar 0 ile 1 arasındadır ve toplamları 1’dir. Beklenen değer (ortalama) E(X) = Σx·p(x)’tir, yani uzun vadeli ortalamadır. Varyans Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ²’dir ve standart sapma σ = √Var(X)’tir. Doğrusal bir değişimde Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) ve σY = |a|·σX’tir; sabit eklemek yayılımı değiştirmez.
Ortalama
μ = 0·0,05 + 1·0,35 + 2·0,35 + 3·0,25 = 1,8
Karelerin ortalaması
E(X²) = 0·0,05 + 1·0,35 + 4·0,35 + 9·0,25 = 4
Varyans
Var(X) = 4 − 1,8² = 0,76
σ = √0,76 = 0,8718
Cevap
σ = 0,8718
12.Olasılık
Cevap: σY = 2,615
Kesikli rastgele değişkenler: bir olasılık dağılımı, bir değişkenin alabileceği her x değerini p(x) olasılığıyla listeler; olasılıklar 0 ile 1 arasındadır ve toplamları 1’dir. Beklenen değer (ortalama) E(X) = Σx·p(x)’tir, yani uzun vadeli ortalamadır. Varyans Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ²’dir ve standart sapma σ = √Var(X)’tir. Doğrusal bir değişimde Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) ve σY = |a|·σX’tir; sabit eklemek yayılımı değiştirmez.
X’in yayılımı
μ = 2,8, Var(X) = 0,76, σX = 0,8718
Doğrusal değişim
σY = |3|·0,8718 = 2,615
Cevap
σY = 2,615
Ortalama ise kayar: E(Y) = 3·2,8 − 3 = 5,4.
13.Normal dağılım
Cevap: z = 0,68
Bir alandan z’ye geri dönmek: Φ(z), z’nin solundaki alandır. Sol kuyruk alanı A için tabloda Φ(z) = A olan z’yi bulun. Sağ kuyruk alanı A, Φ(z) = 1 − A demektir. −z ile z arasındaki merkezî alan A, her kuyrukta (1 − A)/2 bırakır, yani Φ(z) = (1 + A)/2. Bir x değeri için x = μ + zσ kullanın.
z’nin solundaki alan
Φ(z) = (1 + 0,5035)/2 = 0,7517
z tablosunu tersten okuyun
Tablonun içinde 0,7517 değerini bulun ve z’yi okuyun.
z = 0,68
Cevap
z = 0,68
14.Normal dağılım
Cevap: P = 0,7881
Normal değişkenlerin toplamı ve farkı: X ve Y bağımsız ve normal ise X + Y ve X − Y de normaldir. Ortalamalar toplanır ya da çıkarılır: E(X ± Y) = μX ± μY. Varyanslar fark için de her zaman toplanır: Var(X ± Y) = σX² + σY², dolayısıyla σ = √(σX² + σY²). Standart sapmalar asla doğrudan toplanmaz. Aynı dağılıma sahip n bağımsız parçanın toplamının ortalaması n·μ, standart sapması σ·√n’dir. Sonra her zamanki gibi standartlaştırın: z = (x − ortalama)/σ ve Φ(z)’yi okuyun.
Farkın dağılımı
μ = 52 − 48 = 4 s, σ = 5 s
Standartlaştırın
z = (0 − 4)/5 = −0,8
Olasılık
P = 1 − Φ(−0,8) = 0,7881
Cevap
P = 0,7881
15.Güven aralıkları
Cevap: alt sınır = 102,5
Ortalama için güven aralığı: x̄ ± hata payı. Anakütle σ’sı biliniyorsa hata payı z·σ/√n’dir; yalnızca örneklem standart sapması s biliniyorsa n − 1 serbestlik dereceli t kullanın: t·s/√n. Kritik değerler: z = 1,645 (%90), 1,96 (%95), 2,576 (%99). E veya daha küçük bir hata payı için n ≥ (z·σ/E)² gerekir, yukarı yuvarlanır.
Kritik değer
df = n − 1 = 15, t = 2,131
Hata payı
E = 2,131·16/√16 = 8,524
Aralık
111 ± 8,524 → [102,5, 119,5]
Cevap
alt sınır = 102,5
16.Güven aralıkları
Cevap: n = 1537
Ortalama için güven aralığı: x̄ ± hata payı. Anakütle σ’sı biliniyorsa hata payı z·σ/√n’dir; yalnızca örneklem standart sapması s biliniyorsa n − 1 serbestlik dereceli t kullanın: t·s/√n. Kritik değerler: z = 1,645 (%90), 1,96 (%95), 2,576 (%99). E veya daha küçük bir hata payı için n ≥ (z·σ/E)² gerekir, yukarı yuvarlanır.
n'yi çözün
n = (1,96·30/1,5)² = 1537
Yukarı yuvarlayın
Örneklem büyüklüğü bir tam sayıdır ve aşağı yuvarlamak hata payını fazla büyük yapar.
n = 1537
Cevap
n = 1537
17.Hipotez testleri ve güven aralıkları
Cevap: t = −1,8
Ortalama testi: test istatistiği, örneklem ortalamasının H₀'da iddia edilen değerden kaç standart hata uzakta olduğunu ölçer: σ biliniyorsa z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), örneklemden tahmin ediliyorsa t = (x̄ − μ₀)/(s/√n). Güven aralığı x̄ ± (kritik değer)·(standart hata)'dır.
Standart hata
SE = 12/√36 = 12/6 = 2
Test istatistiği
t = (196,4 − 200)/2 = −1,8
Cevap
t = −1,8
t0,025; df = 35 = 2,03
|t| < 2.03, yani H₀ %5 düzeyinde reddedilmez (iki yönlü).
18.Hipotez testleri ve güven aralıkları
Cevap: L = 121,4
Ortalama testi: test istatistiği, örneklem ortalamasının H₀'da iddia edilen değerden kaç standart hata uzakta olduğunu ölçer: σ biliniyorsa z = (x̄ − μ₀)/(σ/√n), örneklemden tahmin ediliyorsa t = (x̄ − μ₀)/(s/√n). Güven aralığı x̄ ± (kritik değer)·(standart hata)'dır.
Hata payı
E = 1,96·20/√81 = 4,356
Aralık sınırı
L = 125,8 − 4,356 = 121,4
Cevap
L = 121,4
19.Doğrusal regresyon ve korelasyon
Cevap: r = −0,9646
En küçük kareler regresyonu: x̄ ve ȳ ortalamalar olmak üzere Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² ve Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ise ŷ = a + b·x doğrusunun eğimi b = Sxy/Sxx ve kesişimi a = ȳ − b·x̄’dir; bu yüzden doğru her zaman (x̄, ȳ) noktasından geçer. Pearson korelasyon katsayısı r = Sxy/√(Sxx·Syy) −1 ile 1 arasındadır; r², y’deki değişimin doğru tarafından açıklanan oranıdır.
Merkezlenmiş toplamlar
Sxy = 254 − 15·91/5 = −19
Sxx = 55 − 15²/5 = 10
Syy = 1695 − 91²/5 = 38,8
Korelasyon katsayısı
r = −19/√(10·38,8) = −0,9646
Cevap
r = −0,9646
20.Doğrusal regresyon ve korelasyon
Cevap: ŷ = 20,85
En küçük kareler regresyonu: x̄ ve ȳ ortalamalar olmak üzere Sxx = Σ(x − x̄)², Syy = Σ(y − ȳ)² ve Sxy = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ise ŷ = a + b·x doğrusunun eğimi b = Sxy/Sxx ve kesişimi a = ȳ − b·x̄’dir; bu yüzden doğru her zaman (x̄, ȳ) noktasından geçer. Pearson korelasyon katsayısı r = Sxy/√(Sxx·Syy) −1 ile 1 arasındadır; r², y’deki değişimin doğru tarafından açıklanan oranıdır.