Klinik Farmakokinetik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz: mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı: sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi: kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu: ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı: mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler: 1 mg = 1000 mcg

2Alıştırma soruları

1.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 3 sa iken 4,6 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 8 mg/L (1 h)C₂ = 4,6 mg/L (3 h)

t½ = h

2.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 6 sa. Kararlı durum düzeyinin %95’üne ulaşması ne kadar sürer t?

t½ = 6 h95% C_ss

t = h

3.Farmasötik hesaplamalarOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 8,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 1 500 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

8,2 mL → 500 000 birim/mL1 500 000 birim

V = mL

4.Farmasötik hesaplamalarZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 60 g %5’lik coal tar merhem var. %2’lık bir merhem elde etmek için kaç gram m %1’lük coal tar merhem eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.

60 g · 5%1%2%

m = g

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 10 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?

100 birim/100 mL10 mL/h

D = birim/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 8 mL/h hızla gidiyor. Hasta 77 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

250 mg/250 mL8 mL/h77 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakolojiOrta

İpratropium KOAH'ta kullanılan bir bronkodilatördür. Nasıl etki eder?

ABir kortikosteroid gibi inflamasyonu azaltır
BHava yolu düz kasındaki muskarinik reseptörleri bloke eder
CHava yollarındaki beta-2 adrenerjik reseptörleri uyarır
DLökotrien reseptörlerini bloke eder

8.FarmakolojiZor

Omeprazol gibi proton pompası inhibitörlerinin ana etki mekanizması nedir?

AParyetal hücrelerdeki H⁺/K⁺-ATPazın geri dönüşsüz baskılanması
BÜlseri korumak için üzerini kaplamak
CMidede asidin nötralize edilmesi
DParyetal hücrelerdeki histamin H2 reseptörlerinin yarışmalı olarak bloke edilmesi

3Çözeltiler

1.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 2,505 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(8/4,6)/2 = 0,5534/2 = 0,2767 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,2767 = 2,505 h

Cevap

t½ = 2,505 h

2.Klinik farmakokinetik

Cevap: t = 25,93 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹

Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre

t = −ln(1 − 0,95)/0,1155 = 2,996/0,1155 = 25,93 h

Cevap

t = 25,93 h

Bu 4,322 yarı ömür eder.

3.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Etiketten konsantrasyon

8,2 mL → 500 000 birim/mL

Verilecek hacim

V = 1 500 000/500 000 = 3 mL

Cevap

V = 3 mL

4.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: m = 180 g

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

5%: 2 − 1 = 1 pay

1%: 5 − 2 = 3 pay

Elinizdeki miktara göre ölçekleyin

m = 60·3/1 = 180 g

Cevap

m = 180 g

Kontrol: 60 g + 180 g = 240 g %2’lük merhem.

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 10 birim/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

100/100 = 1 birim/mL

Saatlik ünite

D = 10·1 = 10 birim/h

Cevap

D = 10 birim/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 1,7 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250 000/250 = 1000 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

8·1000 = 8000 mcg/h

8000/60 = 133,3 mcg/min

Kilogram başına

D = 133,3/77 = 1,732 ≈ 1,7 mcg/kg/min

Cevap

D = 1,7 mcg/kg/min

7.Farmakoloji

Cevap: B · Hava yolu düz kasındaki muskarinik reseptörleri bloke eder

Cevap neden bu

İpratropium inhaler bir antimuskariniktir. Vagus aracılı bronkokonstriksiyonu ve mukus salgısını bloke eder; bu özellikle KOAH'ta yararlıdır.

Cevap

B · Hava yolu düz kasındaki muskarinik reseptörleri bloke eder

8.Farmakoloji

Cevap: A · Paryetal hücrelerdeki H⁺/K⁺-ATPazın geri dönüşsüz baskılanması

Cevap neden bu

PPI'lar asit salgısının son basamağı olan proton pompasını geri dönüşsüz bloke eder. H2 blokerler (famotidin gibi) daha önce ve daha zayıf etki eder; antasitler yalnızca nötralize eder.

Cevap

A · Paryetal hücrelerdeki H⁺/K⁺-ATPazın geri dönüşsüz baskılanması

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics