Klinik Farmakokinetik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz: mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı: sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi: kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu: ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı: mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler: 1 mg = 1000 mcg

2Alıştırma soruları

1.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). tobramycin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 10 mg/L, t = 6 sa iken 3,3 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 10 mg/L (2 h)C₂ = 3,3 mg/L (6 h)

t½ = h

2.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 10 sa. Kararlı durum düzeyinin %90’üne ulaşması ne kadar sürer t?

t½ = 10 h90% C_ss

t = h

3.Farmasötik hesaplamalarOrta

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,23 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10000,23 mg

V = mL

4.Farmasötik hesaplamalarZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 40 g %10’lik salicylic acid merhem var. %3’lık bir merhem elde etmek için kaç gram m %2’lük salicylic acid merhem eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.

40 g · 10%2%3%

m = g

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 99 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 1 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

70 birim/kg99 kg1 000 birim/mL

V = mL

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 400 mg içeren bir dopamine infüzyonu 39 mL/h hızla gidiyor. Hasta 59 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

400 mg/250 mL39 mL/h59 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakolojiOrta

A prescriber gives a verbal medication order in an emergency. What should the nurse do?

ARemember it and write it in the chart at the end of the shift
BAsk another nurse to remember the order
CWrite it down and read it back to the prescriber to confirm
DGive the drug without recording the order

8.FarmakolojiZor

A patient with severe liver cirrhosis needs a benzodiazepine for alcohol withdrawal. Why is lorazepam often chosen instead of diazepam?

ALorazepam is cleared by simple conjugation and has no active metabolites
BLorazepam is a stronger anticonvulsant than all other benzodiazepines
CLorazepam is excreted unchanged in the urine without any metabolism
DLorazepam does not cause sedation in liver disease

3Çözeltiler

1.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 2,501 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(10/3,3)/4 = 1,109/4 = 0,2772 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,2772 = 2,501 h

Cevap

t½ = 2,501 h

2.Klinik farmakokinetik

Cevap: t = 33,22 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre

t = −ln(1 − 0,9)/0,06931 = 2,303/0,06931 = 33,22 h

Cevap

t = 33,22 h

Bu 3,322 yarı ömür eder.

3.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,23 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,23/1 = 0,23 mL

Cevap

V = 0,23 mL

4.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: m = 280 g

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

10%: 3 − 2 = 1 pay

2%: 10 − 3 = 7 pay

Elinizdeki miktara göre ölçekleyin

m = 40·7/1 = 280 g

Cevap

m = 280 g

Kontrol: 40 g + 280 g = 320 g %3’lük merhem.

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 6,9 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

70·99 = 6 930 birim

Hacim

V = 6930/1000 = 6,93 ≈ 6,9 mL

Cevap

V = 6,9 mL

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 17,6 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

400 000/250 = 1600 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

39·1600 = 62400 mcg/h

62400/60 = 1040 mcg/min

Kilogram başına

D = 1040/59 = 17,63 ≈ 17,6 mcg/kg/min

Cevap

D = 17,6 mcg/kg/min

7.Farmakoloji

Cevap: C · Write it down and read it back to the prescriber to confirm

Cevap neden bu

Reading back the drug, dose, route and frequency confirms the order and catches errors. Verbal orders are documented immediately and signed by the prescriber according to policy.

Cevap

C · Write it down and read it back to the prescriber to confirm

8.Farmakoloji

Cevap: A · Lorazepam is cleared by simple conjugation and has no active metabolites

Cevap neden bu

Diazepam is metabolised by CYP enzymes into long-acting active metabolites, which accumulate in liver failure. Lorazepam, oxazepam and temazepam are glucuronidated, a process better preserved in liver disease.

Cevap

A · Lorazepam is cleared by simple conjugation and has no active metabolites

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics