Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 500 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?
CL = 500 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli gentamicin dozları alan 58 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L, dağılım hacmi 0,25 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?
58 kgVd = 0,25 L/kgCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,94 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,94 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %20’lük bir stoktan ve saf sudan 500 mL %5’lik chlorhexidine hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
20%0%5%500 mL
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 48 kg ağırlığındaki bir hasta için 60 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 1 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
60 birim/kg48 kg1 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dopamine 400 mg var. Order, 59 kg ağırlığındaki bir hasta için 2 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL2 mcg/kg/min59 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Which adverse effect is a well-known risk of zidovudine?
AGum overgrowth
BRed–green colour blindness
CBone marrow suppression, especially anaemia
DOrange-red colouring of the urine and tears
8.FarmakolojiZor
A patient who used heroin a few hours ago is given a first dose of buprenorphine and quickly develops severe withdrawal. Why?
ABuprenorphine has no effect at opioid receptors
BBuprenorphine is a pure antagonist like naloxone with no agonist effect
CBuprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin
DBuprenorphine causes an allergic reaction in heroin users
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: R = 1 mg/min
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
L/dk cinsinden klerens
500 mL/min = 0,5 L/min
İnfüzyon hızı
R = 0,5·2 = 1 mg/min
Cevap
R = 1 mg/min
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 101,5 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,25·58 = 14,5 L
Doz
D = 14,5·(8 − 1) = 101,5 mg
Cevap
D = 101,5 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,94 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,94/1 = 0,94 mL
Cevap
V = 0,94 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 375 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Aligasyon payları
20%: 5 − 0 = 5 pay
0%: 20 − 5 = 15 pay
toplam: 20 pay
Su
V = 500·15/20 = 375 mL
Cevap
V = 375 mL
Kontrol: 125 mL %20 çözelti 25 g ilaç içerir, bu da 500 mL’nin %5’üdür.
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 2,9 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
60·48 = 2 880 birim
Hacim
V = 2880/1000 = 2,88 ≈ 2,9 mL
Cevap
V = 2,9 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 4,4 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
2·59 = 118 mcg/min
118·60 = 7080 mcg/h
Pompa hızı
R = 7080/1600 = 4,425 ≈ 4,4 mL/h
Cevap
R = 4,4 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: C · Bone marrow suppression, especially anaemia
Cevap neden bu
Zidovudine, a nucleoside reverse transcriptase inhibitor, can cause anaemia and neutropenia. Blood counts are checked regularly during treatment.
Cevap
C · Bone marrow suppression, especially anaemia
8.Farmakoloji
Cevap: C · Buprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin
Cevap neden bu
Buprenorphine binds mu receptors more strongly than heroin but activates them less, so it can precipitate withdrawal. Induction is started when the patient already has mild to moderate withdrawal signs.
Cevap
C · Buprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin