Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 160 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 12 mg/L ve yarı ömür 3,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 160 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 3,5 h
CL = L/h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 68 yaşındaki bir kadın, 68 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,3 mg/dL (203 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan tobramycin rejimi 8 saatte bir 120 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,71 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,71 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 2000 mg toz içerir. 1,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 1100 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
2000 mg1,8 mL + 0,2 mL1100 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 12 500 ünite heparin var. Order, 73 kg ağırlığındaki bir hasta için 20 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
12 500 birim/250 mL20 birim/kg/h73 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de dopamine 800 mg var. Order, 108 kg ağırlığındaki bir hasta için 4 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
800 mg/500 mL4 mcg/kg/min108 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Hızlı bir vankomisin infüzyonu sırasında hastada yüzde, boyunda ve vücudun üst kısmında kızarma ve kırmızı döküntü gelişiyor. En olası neden ve müdahale nedir?
ANormal bir etki; daha çabuk bitirmek için infüzyon hızı artırılır
BEnfeksiyonun yayıldığının belirtisi; ikinci bir doz verilir
Cİnfüzyon reaksiyonu; infüzyon durdurulur ya da yavaşlatılır ve hekime haber verilir
DAkut böbrek yetmezliği; tüm IV sıvılar ve antibiyotikler hemen kesilir
8.FarmakolojiZor
Bir hemşire 4 mg'lık bir morfin ampulünden 2 mg veriyor. Kalan 2 mg'a ne yapılmalıdır?
ABir tanığın önünde atılır ve ikisi de kaydı imzalar
BBir sonraki doz için etiketlenerek hastanın çekmecesinde saklanır
CKimseye söylenmeden lavaboya dökülür
DMorfine ihtiyacı olan bir sonraki hastaya verilir
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 2,641 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 160/12 = 13,33 L
Hız sabiti
k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹
Klerens
CL = 0,198·13,33 = 2,641 L/h
Cevap
CL = 2,641 L/h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 31,8 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 68)·68/(72·2,3)·0,85 = 25,13 mL/min
Yeni aralık
τ = 8·100/25,13 = 31,83 ≈ 31,8 h
Cevap
τ = 31,8 h
Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,71 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,71/1 = 0,71 mL
Cevap
V = 0,71 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 1,1 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
1,8 + 0,2 = 2 mL
C = 2000/2 = 1000 mg/mL
Hacim
V = 1100/1000 = 1,1 mL
Cevap
V = 1,1 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 29,2 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
20·73 = 1 460 birim/h
Konsantrasyon
12 500/250 = 50 birim/mL
Pompa hızı
R = 1460/50 = 29,2 mL/h
Cevap
R = 29,2 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 16,2 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
800 mg = 800 000 mcg
800 000/500 = 1600 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
4·108 = 432 mcg/min
432·60 = 25920 mcg/h
Pompa hızı
R = 25920/1600 = 16,2 mL/h
Cevap
R = 16,2 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: C · İnfüzyon reaksiyonu; infüzyon durdurulur ya da yavaşlatılır ve hekime haber verilir
Cevap neden bu
Hızlı vankomisin infüzyonu histamin salınımına yol açarak vücudun üst kısmında kızarma ve kaşıntıya neden olur (eskiden "kırmızı adam sendromu" denirdi). İnfüzyonun durdurulması ya da yavaşlatılmasıyla, bazen de bir antihistaminikle yönetilir.
Cevap
C · İnfüzyon reaksiyonu; infüzyon durdurulur ya da yavaşlatılır ve hekime haber verilir
8.Farmakoloji
Cevap: A · Bir tanığın önünde atılır ve ikisi de kaydı imzalar
Cevap neden bu
Kullanılmayan kontrole tabi ilaçlar politikaya uygun olarak bir tanığın önünde imha edilir ve her iki personel de imhayı belgeler. Bu, ilacın yönlendirilmesini önler ve stok sayımının doğru kalmasını sağlar.
Cevap
A · Bir tanığın önünde atılır ve ikisi de kaydı imzalar