Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 2,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 700 m sonraki hızı v değerini bulun.
v₀ = 0a = 2,5 m/s²s = 700 m
v = m/s
2.KinematikZor
Bir top, yerden 30 m yükseklikteki bir çatının kenarından 10 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.
v₀ = 10 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
15 kg’lık bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 15 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 35° eğimli bir rampada 10,5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 10,5 m/sθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 60° üstünde atılıyor ve 30 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.
θ = 60°R = 30 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
Bir top yer seviyesinden 23 m/s hızla ve yatayın 35° üstünde atılıyor. İnerken 6 m yüksekliğindeki bir binanın düz çatısına düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış noktasından düştüğü yere kadar yatay uzaklık x değerini bulun.
v₀ = 23 m/sθ = 35°hroof = 6 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
Bir otomobil, 35 m yarıçaplı dairesel bir yay olan yoldaki bir tümseğin tepesinden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Hangi hızın vmax üstünde tekerlekler tepede yoldan ayrılır?
r = 35 mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
1,1 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 9 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.
m = 1 kgr = 1,1 mvbottom = 9 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
Bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,4. Eğim boyunca 20 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.
θ = 45°μ = 0,4d = 20 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 4 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,15) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.
m = 1 kgh = 2 mL = 4 mμ = 0,15k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
17 m/s hızla giden 1700 kg’lık bir otomobil, duran 1300 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?
m1 = 1700 kgv1 = 17 m/sm2 = 1300 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
8 g’lık bir mermi, 1,9 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 2,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 30° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 8 gM = 2,5 kgL = 1,9 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
Bir motor, atalet momenti 3,5 kg·m² olan bir volanı 25 s içinde duruştan 2200 devir/dakikaya çıkarıyor. Kayıpları ihmal ederek verdiği ortalama gücü Pavg kW cinsinden bulun.
I = 3,5 kg·m²n = 2200 rpmt = 25 s
Pavg = kW
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir dolu silindir duruştan başlar ve yatayla 40° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yarıçapı 0,2 m. Yokuş boyunca 5,5 m yuvarlandıktan sonraki açısal hızını ω bulun.
θ = 40°s = 5,5 mI = ½·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,2 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
1440 rpm ile çalışan 1,1 kW’lık bir motor, 20 dişli ve 2 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.
P = 1,1 kWn = 1440 rpmN1 = 20m = 2 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (15 diş) 2880 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (80 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (25 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 300 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?
nin = 2880 rpmA = 15B = 80C = 25nout = 300 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Periyodu 2 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.
T = 2 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 170 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 7 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 1 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.
k = 170 N/mA = 7 cmx = 1 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
5 kg’lık bir kütle, rijitliği 80 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 250 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.
m = 5 kgk = 80 kN/mc = 250 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
5 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 15 kN/m ve k₂ = 100 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.
m = 5 kgk1 = 15 kN/mk2 = 100 kN/m
fn = Hz
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: v = 59,16 m/s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Mesafe sonundaki hız
v = √(2·a·s) = √(2·2,5·700) = 59,16 m/s
Cevap
v = 59,16 m/s
(213 km/h)
2.Kinematik
Cevap: hmax = 35,1 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Çatının üzerine yükselme
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 10²/(2·9,81) = 5,097 m
Yerden yükseklik
hmax = 30 + 5,097 = 35,1 m
Cevap
hmax = 35,1 m
3.Newton yasaları
Cevap: a = 4,823 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 35° + 0,2·cos 35°) = 7,234 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 10,5²/(2·7,234) = 7,62 m
Cevap
d = 7,62 m
5.Eğik atış
Cevap: v0 = 18,43 m/s
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Menzil formülünü v₀ için çözün
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·30/sin 120°) = 18,43 m/s
Cevap
v0 = 18,43 m/s
6.Eğik atış
Cevap: x = 39,75 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
vx = 18,84 m/s, vy = 13,19 m/s
Çatıya iniş süresi
Büyük kök: top iniyor.
6 = 13,19·t − 4,905·t²
t = (13,19 + √(13,19² − 2·9,81·6))/9,81 = 2,11 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 18,84·2,11 = 39,75 m
Cevap
x = 39,75 m
7.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 18,53 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Normal kuvvet sıfır
m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·35) = 18,53 m/s
Cevap
vmax = 18,53 m/s
(66,71 km/h)
8.Dairesel hareket
Cevap: Ttop = 24,59 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki hız
2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
vtop² = 9² − 4·9,81·1,1 = 37,84 m²/s²
Tepedeki kuvvetler
İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 1·37,84/1,1 − 1·9,81 = 24,59 N
Cevap
Ttop = 24,59 N
9.İş ve enerji
Cevap: v = 12,9 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Eğim boyunca enerji denkliği
Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·20·(0,7071 − 0,4·0,7071)) = 12,9 m/s
Cevap
v = 12,9 m/s
10.İş ve enerji
Cevap: x = 16,57 cm
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).
Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji
Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.
mgh − μmgL = 9,81·(2 − 0,15·4) = 13,73 J
En büyük sıkışma
½kx² = 13,73 → x = √(2·13,73/1000) = 0,1657 m = 16,57 cm
Cevap
x = 16,57 cm
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: ΔK = 106448 J
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Ortak hız
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·17/3000 = 9,633 m/s
Önceki ve sonraki kinetik enerji
Kbefore = ½·1700·17² = 245650 J
Kafter = ½·3000·9,633² = 139202 J
Kaybolan enerji
ΔK = 245650 − 139202 = 106448 J
Cevap
ΔK = 106448 J
Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 700,6 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Bloğun yükselmesi
h = L·(1 − cos θ) = 1,9·(1 − cos 30°) = 0,2546 m
Çarpmadan sonraki hız
V = √(2·9,81·0,2546) = 2,235 m/s
Çarpışma
v = (m + M)·V/m = 2,508·2,235/0,008 = 700,6 m/s
Cevap
v = 700,6 m/s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: Pavg = 3,715 kW
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Açısal hız
ω = 2π·2200/60 = 230,4 rad/s
Enerji
E = ½·I·ω² = ½·3,5·230,4² = 92884 J
Ortalama güç
Pavg = E/t = 92884/25 = 3715 W = 3,715 kW
Cevap
Pavg = 3,715 kW
14.Rijit cismin dönmesi
Cevap: ω = 34 rad/s
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Düşülen yükseklik
h = s·sin θ = 5,5·sin 40° = 3,535 m
Yuvarlanmayla enerji dengesi
Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.
m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,5)
v = √(2·9,81·3,535/1,5) = 6,8 m/s
ω = v/r = 6,8/0,2 = 34 rad/s
Cevap
ω = 34 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: Ft = 364,7 N
Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.
Pinyondaki tork
ω = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T = P/ω = 1100/150,8 = 7,295 N·m
Bölüm dairesi çapı
d = m·N = 2·20 = 40 mm
Teğetsel kuvvet
Ft = 2T/d = 2·7,295/0,04 = 364,7 N
Cevap
Ft = 364,7 N
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: ND = 45
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Ara mil hızı
nB = nC = 2880·15/80 = 540 rpm
D dişlisinin diş sayısı
ND = C·nC/nout = 25·540/300 = 45
Cevap
ND = 45
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: L = 0,994 m
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Uzunluk için çözün
L = g·(T/2π)² = 9,81·(2/2π)² = 0,994 m
Cevap
L = 0,994 m
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: U = 0,0085 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·170·0,07² = 0,4165 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·170·0,01² = 0,0085 J
Cevap
U = 0,0085 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: ζ = 0,1976
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Kritik sönüm
cc = 2·√(k·m) = 2·√(80000·5) = 1265 N·s/m
Sönüm oranı
ζ = c/cc = 250/1265 = 0,1976
Cevap
ζ = 0,1976
ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.
20.Mekanik titreşimler
Cevap: fn = 24,14 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.