Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = 3,5 m/s²s = 1400 m

Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 3,5 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 1400 m sonraki hızı v değerini bulun.

v₀ = 0a = 3,5 m/s²s = 1400 m
v = m/s
2.KinematikZor
AB: 18 m/s20 m

A topu 20 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 18 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?

H = 20 mv0B = 18 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
8,5 kg8 kg

8,5 kg ve 8 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Kütlelerin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 8,5 kgm2 = 8 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 2 kg4 kgμ = 0,3

Yatay bir masa üzerindeki 2 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 4 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 2 kgm2 = 4 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
8 my = ?v0​ = 16 m/s65°

Bir top düz zeminden 16 m/s hızla ve yatayın 65° üstünde, 8 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 16 m/sθ = 65°x = 8 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 10 mv0​ = 11 m/s50°H = ?

Bir top 10 m’lik bir uçurumun tepesinden 11 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 11 m/sθ = 50°h = 10 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 3,1 mn = ?

Bir lunapark rotorunda biniciler 3,1 m yarıçaplı düşey bir silindirin duvarına yaslanıyor. Yeterince hızlı döndüğünde zemin aşağı iner ve onları sürtünme tutar. Statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. En küçük dönme hızı n değerini dakikadaki devir cinsinden bulun.

r = 3,1 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Dairesel hareketZor
θ = 20°merkezevmax​ = ?

40 m yarıçaplı bir viraj 20° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 40 mθ = 20°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
100 km/h

Düz bir yolda 100 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,8’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.

v = 100 km/hμ = 0,8g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
h = 3 mL = 1,5 mμ = 0,25k = 800 N/m

4 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 4 kgh = 3 mL = 1,5 mμ = 0,25k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
4 kg12 m/s1,5 kg

12 m/s hızla giden 4 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).

m1 = 4 kgm2 = 1,5 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1,5 kgv = ?20 g35°L = 0,5 m

20 g’lık bir mermi, 0,5 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 1,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 35° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 20 gM = 1,5 kgL = 0,5 mθ = 35°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 1,9 mm = 10 kg

Kütlesi 10 kg ve uzunluğu 1,9 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 10 kgL = 1,9 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 10°as = 8,5 m

Bir dolu silindir yatayla 10° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Duruştan başlıyor. Yokuştan 8,5 m yuvarlanması ne kadar sürer t?

θ = 10°I = ½·m·r²g = 9,81 m/s²s = 8,5 m
t = s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 20, m = 3 mm

1450 rpm ile çalışan 22 kW’lık bir motor, 20 dişli ve 3 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.

P = 22 kWn = 1450 rpmN1 = 20m = 3 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 120 mmd2​ = 300 mm2880 rpmC = 500 mmθ = ?

Açık bir kayış, merkezleri 500 mm arayla duran 120 mm’lik ve 300 mm’lik kasnakları bağlıyor. Küçük kasnaktaki sarılma açısını θ derece cinsinden bulun.

d1 = 120 mmd2 = 300 mmC = 500 mm
θ = °
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 1,8 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 1,8 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 190 N/mA = 20 cmx = 14 cm

k = 190 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 20 cm genlikle salınıyor. Dengeden 14 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.

k = 190 N/mA = 20 cmx = 14 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx12 mm3 çevrim6,8 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 12 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 3 çevrim sonra 6,8 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 12 mmx3 = 6,8 mmn = 3
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 25k2​ = 12k3​ = 60m = 25 kg

25 kg’lık bir kütle k₃ = 60 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 25 kN/m ve k₂ = 12 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 25 kgk1 = 25 kN/mk2 = 12 kN/mk3 = 60 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: v = 98,99 m/s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Mesafe sonundaki hız

v = √(2·a·s) = √(2·3,5·1400) = 98,99 m/s

Cevap

v = 98,99 m/s
(356,4 km/h)
2.Kinematik

Cevap: y = 13,94 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

20 − ½g·t² = 18·t − ½g·t² → t = 20/18 = 1,111 s

Karşılaşma yüksekliği

y = 18·1,111 − ½·9,81·1,111² = 13,94 m

Cevap

y = 13,94 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 0,2973 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

İvme

Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.

a = (8,5 − 8)·9,81/(8,5 + 8) = 0,2973 m/s²

Cevap

a = 0,2973 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 17 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (39,24 − 5,886)/6 = 5,559 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 2·5,559 + 5,886 = 17 N

Cevap

T = 17 N
5.Eğik atış

Cevap: y = 10,29 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 16·cos 65° = 6,762 m/s
t = x/vx = 8/6,762 = 1,183 s

O andaki yükseklik

y = 14,5·1,183 − ½·9,81·1,183² = 10,29 m

Cevap

y = 10,29 m

Top duvarda hâlâ yükselmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: H = 13,62 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Düşey atış hızı

vy = 11·sin 50° = 8,426 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 8,426²/(2·9,81) = 3,619 m

Yerden yükseklik

H = 10 + 3,619 = 13,62 m

Cevap

H = 13,62 m
7.Dairesel hareket

Cevap: n = 31,01 rpm

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Biniciye etkiyen kuvvetler

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Açısal hız

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,3·3,1)) = 3,248 rad/s

Dönme hızı

n = ω·60/(2π) = 31,01 rpm

Cevap

n = 31,01 rpm
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 14,61 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(40·9,81·0,483/0,8884) = 14,61 m/s

Cevap

vmax = 14,61 m/s
(52,58 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: d = 49,16 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Temel birimlerde hız

v = 100/3,6 = 27,78 m/s

Enerji denkliği

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,8·9,81) = 49,16 m

Cevap

d = 49,16 m

Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.

10.İş ve enerji

Cevap: x = 50,75 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 39,24·(3 − 0,25·1,5) = 103 J

En büyük sıkışma

½kx² = 103 → x = √(2·103/800) = 0,5075 m = 50,75 cm

Cevap

x = 50,75 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′1 = 5,455 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (4 − 1,5)/(4 + 1,5)·12 = 5,455 m/s
v′2 = 2·4/(4 + 1,5)·12 = 17,45 m/s

Cevap

v′1 = 5,455 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 101,2 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 0,5·(1 − cos 35°) = 0,09042 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,09042) = 1,332 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 1,52·1,332/0,02 = 101,2 m/s

Cevap

v = 101,2 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 3,936 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 10·9,81·0,95 = 93,2 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 10·1,9²/3 = 12,03 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 93,2 → ω = √(2·93,2/12,03) = 3,936 rad/s

Cevap

ω = 3,936 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: t = 3,869 s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,5·m·r²·(a/r) → f = 0,5·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 10°/1,5 = 1,136 m/s²

Süre

s = ½·a·t² → t = √(2·8,5/1,136) = 3,869 s

Cevap

t = 3,869 s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Ft = 4830 N

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Pinyondaki tork

ω = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T = P/ω = 22000/151,8 = 144,9 N·m

Bölüm dairesi çapı

d = m·N = 3·20 = 60 mm

Teğetsel kuvvet

Ft = 2T/d = 2·144,9/0,06 = 4830 N

Cevap

Ft = 4830 N
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: θ = 159,3 °

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış açısı

asin(0,18) = 10,37°

Sarılma açısı

θ = 180 − 2·10,37 = 159,3°

Cevap

θ = 159,3°
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 0,8051 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,8/2π)² = 0,8051 m

Cevap

L = 0,8051 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: K = 1,938 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·190·0,2² = 3,8 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·190·0,14² = 1,862 J

Kinetik enerji

K = 3,8 − 1,862 = 1,938 J

Cevap

K = 1,938 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03012

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/3)·ln(12/6,8) = 0,1893

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1893/√(39,48 + 0,03585) = 0,03012

Cevap

ζ = 0,03012
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 4,815 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 25 + 12 = 37 kN/m
keq = 37·60/(37 + 60) = 22,89 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(22887/25) = 30,26 rad/s
fn = 30,26/(2π) = 4,815 Hz

Cevap

fn = 4,815 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics