Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)t = ?25

90 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 6,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.

v₀ = 90 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
v₀ = 15 m/s35 m

Bir top, yerden 35 m yükseklikteki bir çatının kenarından 15 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 15 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 3 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 3 m/s ilk hızla kayıyor ve 9,2 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 3 m/sd = 9,2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 5 kg2,5 kgμ = 0,25

Yatay bir masa üzerindeki 5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 2,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 2,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
20 my = ?v0​ = 22 m/s45°

Bir top düz zeminden 22 m/s hızla ve yatayın 45° üstünde, 20 m uzaktaki bir duvara doğru vuruluyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top duvarın üzerinden hangi yükseklikte y geçer?

v₀ = 22 m/sθ = 45°x = 20 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Eğik atışZor
h = 10 mv0​ = 20 m/s45°v = ?

Bir top 10 m’lik bir uçurumun tepesinden 20 m/s hızla ve yatayın 45° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere çarpma hızı v değerini bulun.

v₀ = 20 m/sθ = 45°h = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Dairesel hareketOrta
r = 45 mvmax​ = ?

Bir otomobil 45 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 45 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1,2 mv = ?

1,2 m uzunluğunda bir ipe bağlı bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. g = 9,81 m/s² alın. İpin tam gergin kaldığı, tepedeki en küçük hız vmin nedir?

r = 1,2 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 19 mμ = 0,3

10 kg kütleli bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimde 19 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 10 kgθ = 30°μ = 0,3d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
4 kg3 kgμ = 0,1d = 1 m

Kütlesi 4 kg olan bir blok pürüzlü yatay bir masada duruyor (μ = 0,1). Ondan çıkan hafif bir ip, masanın kenarındaki sürtünmesiz bir makaradan geçerek kütlesi 3 kg olan asılı bir bloğa bağlanıyor. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. Asılı blok 1 m düştükten sonra blokların hızı v değerini bulun.

m1 = 4 kgm2 = 3 kgμ = 0,1d = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
2,5 kg12 m/s1 kg

12 m/s hızla giden 2,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).

m1 = 2,5 kgm2 = 1 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
8 m/s8 m/s

0,4 kg’lık bir top bir duvara 8 m/s hızla çarpıyor ve 8 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 40 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,4 kgvin = 8 m/svout = 8 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
L = 2,7 mm = 1 kgα

Kütlesi 1 kg ve uzunluğu 2,7 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonra serbest ucun ivmesini atip bulun.

m = 1 kgL = 2,7 mg = 9,81 m/s²
atip = m/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 20 kghalka: 18 kgn1​ = 800 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 20 kg, yarıçap 0,15 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 800 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 18 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Ortak hızlarını n2 devir/dakika cinsinden bulun.

Mdisc = 20 kgMring = 18 kgR = 0,15 mn1 = 800 rpm
n2 = rpm
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 36N2​ = 45

1500 rpm ile çalışan 11 kW’lık bir motor 36 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 45 dişli bir dişliyi kavrıyor. Kayıpları ihmal edin. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.

P = 11 kWn1 = 1500 rpmN1 = 36N2 = 45η = 100%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 12B = 20C = 32D = ?

Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (12 diş) 1440 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (20 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (32 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 345,6 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?

nin = 1440 rpmA = 12B = 20C = 32nout = 345,6 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = ?

Periyodu 2,4 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.

T = 2,4 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 170 N/mA = 11 cmx = 7 cm

k = 170 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 11 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 7 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.

k = 170 N/mA = 11 cmx = 7 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx12 mm5 çevrim1,8 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 12 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 5 çevrim sonra 1,8 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 12 mmx5 = 1,8 mmn = 5
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 100k2​ = 40m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 100 kN/m ve k₂ = 40 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 100 kN/mk2 = 40 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 3,846 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 90/3,6 = 25 m/s

Frenleme süresi

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 25/6,5 = 3,846 s

Cevap

t = 3,846 s
2.Kinematik

Cevap: t = 4,607 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−35 = 15·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 15·t − 35 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (15 + √(15² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,607 s

Cevap

t = 4,607 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,04986

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 3²/(2·9,2) = 0,4891 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,4891/9,81 = 0,04986

Cevap

μ = 0,04986
4.Newton yasaları

Cevap: a = 1,635 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (24,53 − 12,26)/7,5 = 1,635 m/s²

Cevap

a = 1,635 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: y = 11,89 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Duvara kadar süre

vx = 22·cos 45° = 15,56 m/s
t = x/vx = 20/15,56 = 1,286 s

O andaki yükseklik

y = 15,56·1,286 − ½·9,81·1,286² = 11,89 m

Cevap

y = 11,89 m

Top duvarda hâlâ yükselmektedir.

6.Eğik atış

Cevap: v = 24,42 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 20·cos 45° = 14,14 m/s
vy0 = 20·sin 45° = 14,14 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(14,14² + 2·9,81·10) = 19,9 m/s

Çarpma hızı

v = √(14,14² + 19,9²) = 24,42 m/s

Cevap

v = 24,42 m/s

Enerjiyle kontrol edin: v² = v₀² + 2gh.

7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 11,51 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·45) = 11,51 m/s

Cevap

vmax = 11,51 m/s (41,43 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmin = 3,431 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepede gerilme kuvveti sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,2) = 3,431 m/s

Cevap

vmin = 3,431 m/s
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 484,3 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 98,1·0,866 = 84,96 N
F = μN = 0,3·84,96 = 25,49 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 25,49·19 = 484,3 J

Cevap

Wf = 484,3 J
10.İş ve enerji

Cevap: v = 2,7 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Açığa çıkan ve kaybolan enerji

m₂g·d = 29,43·1 = 29,43 J
μ·m₁g·d = 0,1·39,24·1 = 3,924 J

İki bloğun kinetik enerjisi

½(m₁ + m₂)v² = 25,51 → v = √(2·25,51/7) = 2,7 m/s

Cevap

v = 2,7 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′1 = 5,143 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (2,5 − 1)/(2,5 + 1)·12 = 5,143 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 1)·12 = 17,14 m/s

Cevap

v′1 = 5,143 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 6,4 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,4·(8 + 8) = 6,4 N·s

Cevap

J = 6,4 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: atip = 14,71 m/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Mafsala göre momentler

Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·2,7) = 5,45 rad/s²

Serbest ucun ivmesi

atip = α·L = 5,45·2,7 = 14,71 m/s²

Cevap

atip = 14,71 m/s²

Her uzunlukta atip = 1,5·g: serbest uç, bırakılan bir taştan daha hızlı düşer.

14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: n2 = 285,7 rpm

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Atalet momentleri

I1 = ½·20·0,15² = 0,225 kg·m²
I2 = 18·0,15² = 0,405 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 800·0,225/0,63 = 285,7 rpm

Cevap

n2 = 285,7 rpm
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T2 = 87,54 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1500/60 = 157,1 rad/s
T1 = P/ω₁ = 11000/157,1 = 70,03 N·m

Çıkış torku

T2 = 70,03·45/36·1 = 87,54 N·m

Cevap

T2 = 87,54 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: ND = 80

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Ara mil hızı

nB = nC = 1440·12/20 = 864 rpm

D dişlisinin diş sayısı

ND = C·nC/nout = 32·864/345,6 = 80

Cevap

ND = 80
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: L = 1,431 m

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Uzunluk için çözün

L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,4/2π)² = 1,431 m

Cevap

L = 1,431 m
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: U = 0,4165 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·170·0,11² = 1,028 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·170·0,07² = 0,4165 J

Cevap

U = 0,4165 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,06028

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/5)·ln(12/1,8) = 0,3794

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,3794/√(39,48 + 0,144) = 0,06028

Cevap

ζ = 0,06028
20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 140 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 100 + 40 = 140 kN/m

Cevap

keq = 140 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics