Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = 1,75 m/s²s = 800 m

Bir uçak durgun hâlden başlayıp pist boyunca 1,75 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. 800 m sonraki hızı v değerini bulun.

v₀ = 0a = 1,75 m/s²s = 800 m
v = m/s
2.KinematikZor
v₀ = 13 m/s5 m

Bir top, yerden 5 m yükseklikteki bir çatının kenarından 13 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 13 m/sh₀ = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 3,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 3,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 6,2 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 3,5 m/sd = 6,2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
2 kg1 kgTF = 140 Nμ = 0,2

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 140 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 1 kg’lık bloğu çekiyor; 2 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bağlantı ipindeki gerilme T değerini bulun.

m1 = 2 kgm2 = 1 kgF = 140 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 18 m/sθ = ?R = 15 m

Bir top düz zeminden 18 m/s hızla atılıyor ve 15 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 18 m/sR = 15 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 35 mv0​ = 29 m/s60°menzil

Bir top 35 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 60° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 29 m/sθ = 60°h = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 85 mvmax​ = ?

Bir otomobil 85 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 85 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
R = 1,5 mh = ?

Küçük bir araba sürtünmesiz bir pistte durgun hâlden bırakılıyor ve 1,5 m yarıçaplı düşey bir çembere giriyor. Çemberin tepesinde pistte kalabilmesi için çemberin dibinin üstünde en az hangi yükseklikten hmin başlamalıdır?

R = 1,5 mv₀ = 0
hmin = m
9.İş ve enerjiOrta
60 km/h

Düz bir yolda 60 km/h hızla giden bir otomobil sert fren yapıyor ve tekerlekleri kilitli olarak kayarak duruyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,6’dir. Durma mesafesi d değerini bulun.

v = 60 km/hμ = 0,6g = 9,81 m/s²
d = m
10.İş ve enerjiZor
k = 5000 N/m20°μ = 0,252 kg

20° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 5000 N/m olan bir yay, kütlesi 2 kg olan bir bloğa karşı 15 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,25’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 2 kgk = 5000 N/mx = 15 cmθ = 20°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
0,5 kg4 m/s1 kg

4 m/s hızla giden 0,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 1 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 0,5 kgm2 = 1 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
26 m/s11 m/s

0,15 kg’lık bir top bir duvara 26 m/s hızla çarpıyor ve 11 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 50 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,15 kgvin = 26 m/svout = 11 m/sΔt = 50 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 600 rpmTb​ = 25 N·mI = 1,5 kg·m²

Atalet momenti 1,5 kg·m² olan bir volan 600 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 25 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 1,5 kg·m²n = 600 rpmTb = 25 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
9,5 m/sω

Kütlesi 18 kg olan bir dolu silindir kaymadan 9,5 m/s ile yuvarlanıyor. Dönme kinetik enerjisini Erot bulun.

m = 18 kgv = 9,5 m/sI = ½·m·r²
Erot = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 15N2​ = 50

1450 rpm ile çalışan 7,5 kW’lık bir motor 15 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 50 dişli bir dişliyi kavrıyor. Kayıpları ihmal edin. Motor milindeki tork T1 değerini bulun.

P = 7,5 kWn1 = 1450 rpmN1 = 15N2 = 50η = 100%
T1 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 18B = 32C = 18D = 48

Bileşik bir dişli dizisinde, 3000 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (18 diş) B dişlisini (32 diş) döndürüyor. C dişlisi (18 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (48 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 3000 rpmA = 18B = 32C = 18D = 48
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,35 s

k = 70 N/m olan bir yaydaki 2,2 kg’lık kütle pozitif yönde 3 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,35 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 2,2 kgk = 70 N/mA = 3 cmt = 0,35 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1,2 kgk = 370 N/mA = 17 cm

k = 370 N/m olan bir yaya bağlı 1,2 kg’lık bir kütle denge konumundan 17 cm çekilip serbest bırakılıyor. Salınımın toplam enerjisi E değerini bulun.

m = 1,2 kgk = 370 N/mA = 17 cm
E = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 200 kN/mc = 3540 N·s/mm = 250 kg

250 kg’lık bir kütle, rijitliği 200 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 3540 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 250 kgk = 200 kN/mc = 3540 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 40k2​ = 100m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 40 kN/m, alttakinin k₂ = 100 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 40 kN/mk2 = 100 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: v = 52,92 m/s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Mesafe sonundaki hız

v = √(2·a·s) = √(2·1,75·800) = 52,92 m/s

Cevap

v = 52,92 m/s
(190,5 km/h)
2.Kinematik

Cevap: t = 2,991 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−5 = 13·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 13·t − 5 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (13 + √(13² + 2·9,81·5))/9,81 = 2,991 s

Cevap

t = 2,991 s
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,1007

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 3,5²/(2·6,2) = 0,9879 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 0,9879/9,81 = 0,1007

Cevap

μ = 0,1007
4.Newton yasaları

Cevap: T = 93,33 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (140 − 5,886)/3 = 44,7 m/s²

Yalnızca arkadaki blok

T = m1·(a + μ·g) = 2·(44,7 + 1,962) = 93,33 N

Cevap

T = 93,33 N

İki blokta aynı μ varken sürtünme düşer: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Eğik atış

Cevap: θ = 13,51 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·15/18² = 0,4542

Açı

2θ = 27,01° → θ = 13,51°

Cevap

θ = 13,51°

Diğer çözüm 90° − θ = 76,49°.

6.Eğik atış

Cevap: t = 6,26 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 29·cos 60° = 14,5 m/s
vy = v0·sin θ = 29·sin 60° = 25,11 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 35 + 25,11·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (25,11 + √(630,7 + 686,7))/9,81 = 6,26 s

Cevap

t = 6,26 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 18,26 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·85) = 18,26 m/s

Cevap

vmax = 18,26 m/s (65,75 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: hmin = 3,75 m

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Tepedeki koşul

m·g = m·v²/R → v² = g·R

Enerjinin korunumu

g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·1,5 = 3,75 m

Cevap

hmin = 3,75 m
9.İş ve enerji

Cevap: d = 23,6 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Temel birimlerde hız

v = 60/3,6 = 16,67 m/s

Enerji denkliği

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 16,67²/(2·0,6·9,81) = 23,6 m

Cevap

d = 23,6 m

Hızı iki katına çıkarmak durma mesafesini dört katına çıkarır.

10.İş ve enerji

Cevap: d = 4,969 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·5000·0,15² = 56,25 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 56,25/(19,62·(0,342 + 0,25·0,9397)) = 4,969 m

Cevap

d = 4,969 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 2,667 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (0,5 − 1)/(0,5 + 1)·4 = −1,333 m/s
v′2 = 2·0,5/(0,5 + 1)·4 = 2,667 m/s

Cevap

v′2 = 2,667 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 5,55 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,15·(11 + 26) = 5,55 N·s

Cevap

J = 5,55 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 18,85 rev

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Açısal hız

ω = 2π·600/60 = 62,83 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·1,5·62,83² = 2961 J
θ = 2961/25 = 118,4 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 18,85 rev

Cevap

N = 18,85 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Erot = 406,1 J

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·18·9,5² = 812,3 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,5·m·r²·(v/r)² = 0,5·812,3 = 406,1 J

Cevap

Erot = 406,1 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T1 = 49,39 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·1450/60 = 151,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 7500/151,8 = 49,39 N·m

Cevap

T1 = 49,39 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 632,8 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 3000·18/32 = 1688 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1688·18/48 = 632,8 rpm

Cevap

nout = 632,8 rpm

toplam oran = 4,741 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = −1,178 cm

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(70/2,2) = 5,641 rad/s
ω·t = 5,641·0,35 = 1,974 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 3·cos(1,974) = −1,178 cm

Cevap

x = −1,178 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: E = 5,347 J

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(370/1,2) = 17,56 rad/s

Enerji

E = ½·k·A² = ½·370·0,17² = 5,347 J

Cevap

E = 5,347 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,2503

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(200000·250) = 14142 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 3540/14142 = 0,2503

Cevap

ζ = 0,2503

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 4,254 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/40 + 1/100 → keq = 40·100/(40 + 100) = 28,57 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(28571/40) = 26,73 rad/s
fn = 26,73/(2π) = 4,254 Hz

Cevap

fn = 4,254 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics